UASHINGTON – Transporti ajror në Shtetet e Bashkuara ka përjetuar një nga paralizimet më të mëdha në historinë e tij moderne, pasi Administrata Federale e Aviacionit (FAA) urdhëroi ndalimin e plotë të nisjes së të gjitha fluturimeve në shkallë kombëtare (nationwide ground stop) për rreth katër orë të premten pasdite, më 13 nëntor.
Edhe pse ndalimi u hoq në orën 20:15 me orën lokale (ET) dhe linjat ajrore nisën gradualisht rifillimin e operacioneve, pasojat e këtij kolapsi pritet të vazhdojnë gjatë gjithë fundjavës, duke prekur qindra mijëra udhëtarë në prag të festës së Falënderimeve.
Bllokada nisi rreth orës 15:54 pasdite (ET), kur në hapësirën ajrore amerikane ndodheshin rreth 2,500 avionë pasagjerësh. FAA citoi “rrethana të jashtëzakonshme” të shkaktuara nga një defekt i rëndë i telekomunikacionit që preku disa qendra rajonale të kontrollit të trafikut ajror.
Sipas të dhënave nga platformat e monitorimit të fluturimeve (FlightAware dhe Cirium): Mbi 15,000 fluturime u prekën në total nga kriza. U regjistruan mbi 10,000 vonesa dhe më shumë se 4,000 anulime fluturimesh. Të paktën 827 fluturime që ndodheshin në ajër u devijuan; 670 prej tyre u kthyen në aeroportet e nisjes, ndërsa 157 u ulën në aeroporte alternative.
Vetëm pas orës 16:00 të së premtes ishin planifikuar të niseshin rreth 11,000 fluturime me më shumë se 1.5 milionë pasagjerë.
Kjo është hera e dytë që në SHBA vendoset një ndalim i tillë i përgjithshëm që nga sulmet terroriste të 11 shtatorit 2001 (pas një bllokade të ngjashme, por më të shkurtër, në janar të vitit 2023).
Ndërsa bllokada shkaktoi alarm të menjëhershëm për sigurinë kombëtare, zyrtarët e lartë të administratës hodhën poshtë dyshimet për një sulm kibernetik apo akt sabotimi. Sekretari i Sigurisë Kombëtare, Markwayne Mullin, deklaroi në një konferencë për shtyp se hetimet paraprake nuk tregojnë asnjë gjurmë sulmi dhe se bëhet fjalë për një defekt teknik të brendshëm të telekomunikacionit. Ai sqaroi gjithashtu se incidenti nuk kishte asnjë lidhje me problemet e fundit globale të sistemeve të Microsoft.
Nga ana tjetër, Sekretari i Transportit, Sean Duffy, pranoi hapur përgjegjësinë e institucionit duke fajësuar drejtpërdrejt infrastrukturën e amortizuar të kontrollit ajror. Sipas tij, pajisjet dhe router-at e vjetruar nuk arritën të përballonin fluksin e të dhënave, duke paralajmëruar se incidente të tilla mund të përsëriten nëse Kongresi nuk miraton urgjentisht fonde të konsiderueshme për modernizimin e sistemit të FAA-së.
Situata në aeroporte dhe vijimi i kaosit
Pamjet nga aeroportet kryesore amerikane – nga Chicago O’Hare e Los Angeles deri te JFK i Nju Jorkut – treguan radhë kilometrike pasagjerësh të bllokuar, terminale të mbipopulluara dhe kaos të vërtetë në zonat e tërheqjes së bagazheve, pasi punonjësit u detyruan të shkarkonin valixhet nga avionët e ndaluar në pista.
Edhe pse hapësira ajrore është rihapur, ekspertët e aviacionit dhe vetë linjat ajrore (United, Delta, American Airlines, JetBlue) paralajmërojnë se normalizimi i plotë do të kërkojë të paktën dy deri në tre ditë. Kjo vjen për shkak se qindra avionë dhe ekuipazhe kanë mbetur të zhvendosur jashtë bazave të tyre, ndërsa shumë pilotë kanë arritur limitin ligjor të orëve të punës, duke bërë të pamundur ngritjen e tyre të menjëhershme në ajër.
d.x. / DITA
