Nga Hamdi Fırat Buyuk
Presidentja e Komisionit Evropian dhe ai i Këshillit Evropian shprehën shqetësimin për glorifikimin e kriminelit të dënuar të luftës gjatë funeralit të tij, ndërsa ligjvënës amerikanë dhe zyrtarët turq deklaruan gjithashtu se pamjet dëmtojnë paqen dhe pajtimin në rajon.
Figura të larta të Bashkimit Evropian kanë dënuar nderimet ushtarake dhe glorifikimin e kriminelit të dënuar serb të Bosnjës, Ratko Mlladiç, gjatë funeralit të tij në Beograd, duke paralajmëruar se pamjet e ceremonisë dëmtojnë aspiratat evropiane të Serbisë.
Në një deklaratë të përbashkët, presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, dhe presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, i përshkruan si “tronditëse” pamjet nga funerali i së hënës, duke theksuar se Mlladiçi vdiq ndërsa po vuante një dënim me burgim të përjetshëm për gjenocid, krime lufte dhe krime kundër njerëzimit.
“Elementet e mbështetjes zyrtare dhe prania e disa zyrtarëve të lartë serbë në funeral janë thellësisht për të ardhur keq”, shkruan von der Leyen dhe Costa të martën në X. “Ato tregojnë një dështim për t’u përballur me një kapitull të errët të historisë së kohëve të fundit të Evropës dhe bien ndesh me vlerat që qëndrojnë në themel të rrugëtimit të Serbisë drejt Bashkimit Evropian.”
Disa ministra serbë, përfshirë ministrin e Mbrojtjes Bratislav Gasiç dhe ministrin e Drejtësisë Nenad Vujiç, morën pjesë në funeralin e Mlladiçit, ish-komandantit të Ushtrisë Serbe të Bosnjës, i cili u varros me nderime ushtarake në Beograd.
Në ceremoni morën pjesë gjithashtu zyrtarë nga Republika Srpska, entiteti i Bosnjë e Hercegovinës me shumicë serbe, si dhe rreth 16,000 persona që morën pjesë në homazhe, sipas Arkivit të Tubimeve Publike, i cili vlerëson numrin e pjesëmarrësve në grumbullime të mëdha.
Deri në vdekjen e tij më 27 gusht në Njësinë e Paraburgimit të OKB-së në Holandë, Mlladiçi po vuante një dënim me burgim të përjetshëm, pasi ishte shpallur fajtor për gjenocid dhe krime të tjera të kryera gjatë luftës.
Kritikat e BE-së vijnë në një moment politikisht të ndjeshëm në Serbi, një vend kandidat për anëtarësim në bllok, ku zgjedhjet po afrohen dhe marrëdhëniet mes Brukselit dhe Beogradit tashmë janë tensionuar për shkak të standardeve demokratike.
Një grup prej 118 profesorësh dhe studiuesish serbë i dërguan të martën një letër von der Leyen-it, përpara vizitës së saj të mundshme në Serbi në tetor, duke paralajmëruar se një takim me presidentin Aleksandër Vuçiç gjatë fushatës zgjedhore mund të paraqitej nga mediat proqeveritare si mbështetje evropiane për autoritetet në pushtet.
“Ne nuk po ju kërkojmë të mbështesni lëvizjen studentore, opozitën apo ndonjë listë zgjedhore. Po ju kërkojmë të mos mbështesni askënd”, thanë akademikët, duke i kërkuar von der Leyen-it të shqyrtojë shtyrjen e vizitës deri pas zgjedhjeve, nëse nuk mund të mbrohej nga manipulimi politik.
Dënimi erdhi gjithashtu nga politikanë amerikanë. Anëtarët e Dhomës së Përfaqësuesve, Greg Murphy dhe Marc Veasey, thanë të hënën se funerali i Mlladiçit “nuk ishte një rast për glorifikimin e tij”, duke paralajmëruar se mohimi i gjenocidit dhe glorifikimi i kriminelëve të dënuar të luftës thellojnë ndarjet etnike dhe minojnë stabilitetin e Bosnjë dhe Hercegovinës.
Dy politikanët amerikanë bënë gjithashtu thirrje për vendosjen e sanksioneve të synuara ndaj individëve që kërcënojnë paqen dhe stabilitetin e Bosnjës ose minojnë kuadrin e marrëveshjes së paqes të Dejtonit të vitit 1995.
Ndërkohë, zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme turke, Öncü Keçeli, tha se ishte “e papranueshme” që funerali të shfrytëzohej në një mënyrë që do të nënkuptonte mohimin e krimeve të rënda dhe vuajtjeve njerëzore.
Ankaraja tha se refuzimi i vendimeve të gjykatave ndërkombëtare ose paraqitja e autorëve të dënuar si heronj thellon vuajtjet e viktimave dhe familjarëve të tyre dhe dëmton paqen dhe pajtimin në Ballkan.
Turqia tha se rajoni duhet të nxjerrë mësime nga e kaluara dhe të ndërtojë një “të ardhme paqësore, të begatë dhe të përbashkët”, duke përkujtuar viktimat e gjenocidit të Srebrenicës dhe të gjithë njerëzit e pafajshëm të vrarë gjatë luftës në Bosnjë.
Dënimi ka vazhduar të vijë edhe nga shtetet fqinje, ndërsa Ministria e Punëve të Jashtme e Malit të Zi shprehu shqetësim për viktimat e Mlladiçit.
“Është detyrimi ynë të ruajmë dinjitetin dhe kujtesën e viktimave, të ruajmë të vërtetën për krimet dhe përgjegjësinë individuale për to, si dhe të kundërshtojmë me vendosmëri çdo përpjekje për të mohuar gjenocidin, krimet e luftës dhe shkeljet e tjera të rënda të së drejtës ndërkombëtare humanitare”, tha ministria malazeze në një deklaratë me shkrim të martën.
Të hënën, ministri i Jashtëm i Bosnjë dhe Hercegovinës, Elmedin Konakoviç, paralajmëroi se lidershipi serb po rrezikon “izolim të plotë në rajon”, ndërsa ministri i Jashtëm i Kroacisë, Gordan Grliç Radman, tha se “glorifikimi i këtij krimineli lufte është vërtet i papajtueshëm me vlerat evropiane”.
