Për të përcaktuar një pension mujor të mjaftueshëm në Shqipëri, është e rëndësishme të marrim parasysh koston mesatare të jetesës dhe nivelin aktual të pensioneve.
Sipas të dhënave të fundit, pensionet mesatare mujore në Shqipëri janë si më poshtë:
– *Pensioni mesatar*: rreth 19,000 lekë (afërsisht 190 euro) [1]
– *Pensioni i ri mesatar*: rreth 15,560 lekë (afërsisht 155 euro) [2]
Këto shifra janë dukshëm më të ulëta në krahasim me vendet e tjera evropiane. Për shembull, në vitin 2021, pensioni mesatar në Shqipëri ishte vetëm 131 euro, duke e renditur vendin në fund të listës evropiane për sa i përket nivelit të pensioneve.
Sipas një analize të vitit 2024, për të mbuluar shpenzimet bazë mujore në Shqipëri, një individ ka nevojë për:
– *Minimumi*: rreth 870 dollarë (afërsisht 800 euro)
– *Mesatarja*: rreth 1,390 dollarë (afërsisht 1,280 euro)
– *Maksimumi*: rreth 1,820 dollarë (afërsisht 1,680 euro) [4]
Kjo tregon se pensionet aktuale mbulojnë vetëm një pjesë të vogël të nevojave mujore të një pensionisti.
Duke marrë parasysh kostot e jetesës dhe nivelin aktual të pensioneve, një pension mujor i mjaftueshëm në Shqipëri do të duhej të ishte të paktën 60,000–80,000 lekë (afërsisht 600–800 euro). Kjo do të siguronte një jetë dinjitoze për pensionistët, duke mbuluar nevojat bazë si ushqimi, strehimi, shëndetësia dhe shpenzimet e tjera të përditshme.
Për të arritur këtë nivel, nevojiten reforma të thella në sistemin e sigurimeve shoqërore, përfshirë luftën kundër informalitetit dhe rritjen e kontributeve në fondin e pensioneve.
A duhen besuar premtimet e kësaj fushate?
Besimi ndaj premtimeve të politikanëve shqiptarë për rritjen e pensioneve kërkon një vlerësim të kujdesshëm, duke pasur parasysh historikun e premtimeve dhe realitetin ekonomik të vendit.
Ndërsa qeveria ka premtuar rritje të pensioneve, analizat tregojnë se këto premtime shpesh nuk janë përmbushur në mënyrë të qëndrueshme. Për shembull, projektbuxheti i vitit 2025 nuk parashikon rritje të pensioneve, pavarësisht se ato përbëjnë një pjesë të konsiderueshme të shpenzimeve publike. Në vend të rritjeve të qëndrueshme, janë ofruar bonuse të përkohshme, të cilat nuk adresojnë nevojat afatgjata të pensionistëve.
Fondi Monetar Ndërkombëtar ka theksuar nevojën për reforma më ambicioze në sistemin e pensioneve, duke theksuar se rritjet e përkohshme nuk janë të mjaftueshme për të përballuar presionet afatgjata mbi shpenzimet publike.
Qeveria ka propozuar reforma që lidhen me lidhjen e pensioneve me kontributet e individëve, duke synuar një sistem më të drejtë dhe të qëndrueshëm [4] . Megjithatë, këto reforma janë ende në fazën e diskutimit dhe nuk janë zbatuar në praktikë.
Duke marrë parasysh mungesën e rritjeve të qëndrueshme të pensioneve dhe nevojën për reforma të thella, është e rëndësishme të jemi skeptikë ndaj premtimeve të politikanëve për rritje të menjëhershme të pensioneve. Është më e besueshme të mbështetemi në reforma të mirëstrukturuara dhe të qëndrueshme që adresojnë sfidat afatgjata të sistemit të pensioneve në Shqipëri.
