Një zbulim i lashtë dhe unik ka lënë në mëdyshje ekspertët dhe zyrtarët në Izrael. Arkeologët e Autoritetit të Antikiteteve të Izraelit thanë se kanë zbuluar dy instalime misterioze të kanaleve rreth 2800 vjet më parë, në Parkun Kombëtar të qytetit të Davidit në Jerusalem, sipas një postimi të 30 gushtit në Facebook.
Pavarësisht hetimeve intensive, duke përfshirë ndihmën nga një njësi policore mjeko-ligjore, askush nuk mund të përcaktojë se për çfarë janë përdorur kanalet, thanë zyrtarët. Ekspertët thanë se së pari zbuluan një strukturë “instalimesh unike dhe në shkallë të gjerë të gdhendura në shkëmb”. Më pas, një instalim i dytë u gjet rreth 30 metra larg në majë të një shkëmbi shkëmbor, që mbyll strukturën e parë.
Struktura e parë u gjet në skajin verilindor të parkingut Givati, sipas zyrtarëve. Ai përmban një seri prej të paktën nëntë kanalesh të zbutura.
Arkeologët ishin në mëdyshje nga zbulimi, sipas studiuesit të lartë Yiftah Shalev. “Ne e shikuam instalimin dhe kuptuam se kishim ngecur në diçka unike, por duke qenë se nuk kishim parë kurrë një strukturë si kjo në Izrael, nuk dinim si ta interpretonim atë”, tha ai në postimin e autoritetit të antikiteteve në mediat sociale. “Edhe data e saj ishte e paqartë”.
Gjërat u bënë më konfuze kur një strukturë e dytë – e cila përfshin rreth shtatë tuba kullimi dhe të paktën pesë kanale që duket se kanë bartur lëng nga maja e shkëmbit në grupin e parë të kanaleve, thanë arkeologët.
“Misteri u thellua vetëm kur gjetëm instalimin e dytë në jug”, tha Yuval Gadot, i Departamentit të Arkeologjisë dhe Qytetërimeve të Lashta të Lindjes së Afërt të Universitetit të Tel Avivit, në postimin në Facebook.
Ekspertët thanë se përcaktuan se instalimi i dytë ishte në përdorim deri në fund të shekullit të nëntë p.e.s.
“Pavarësisht disa dallimeve në mënyrën se si kanalet janë latuar dhe projektuar, është e qartë se instalimi i dytë është shumë i ngjashëm me të parin”, tha Gadot në postim. “Këtë herë, ne arritëm gjithashtu të datonim kur objekti ra jashtë përdorimit – në fund të shekullit të 9-të p.e.s, gjatë ditëve të mbretërve biblikë të Judës – Joashit dhe Amaziahut. Ne supozojmë se dy instalimet, të cilat siç u përmend, mund të jenë përdorur në unison, janë ndërtuar disa dekada më parë”.
Megjithëse qëllimi i dy instalimeve është i paqartë, ekspertët kanë disa ide.
“Meqenëse kanalet nuk të çojnë në një pellg të madh kullimi dhe drejtimi i rrjedhës së tyre ndryshon, është e mundur që kanalet, të paktën në instalimin verior, të jenë përdorur për të thithur produktet – dhe jo për të kulluar lëngje”, tha Shalev në postim.
Shalev tha se kanalet mund të ishin përdorur për prodhimin e lirit ose produkteve të mbajtura që duhej të ngroheshin nga dielli.
