Plakja është një fat i pashmangshëm. Por është gjithashtu një proces nga i cili ende duhet të zbardhen shumë enigma. Për fat të mirë, shkencëtarët po zgjidhin gradualisht disa nga misteret e biologjisë njerëzore. Dhe një grup shkencëtarësh nga Universiteti prestigjioz i Harvardit kanë shumë të bëjnë me këtë fushë.
Ky hulumtim i ri ka hedhur dritë mbi marrëdhënien komplekse midis moshës kronologjike dhe moshës biologjike, duke sfiduar nocionin se plakja është një proces linear dhe i pandryshueshëm. Në këtë kuptim, ekspertët kanë arritur të zbulojnë se janë tre momente vendimtare në jetën e një personi, në të cilat ora biologjike duket se po përshpejtohet në krahasim me moshën reale, teksa shtohet edhe një i katërt që na shoqëron gjithë jetën. Jesse Poganik, i Divizionit të Gjenetikës në Brigham dhe një nga autorët e studimit, ka theksuar se mosha biologjike është shumë më dinamike sesa besohej më parë.
Tre momente që mund të kthehen
Me sa duket, siç është publikuar në “The Harvard Gazette”, eksperienca e kryerjes së operacionit, mrekullia e mëmësisë dhe përballja me infeksionin e frikshëm të koronavirusit, janë tre momentet kyçe që i bëjnë njerëzit të plaken papritur.
Para së gjithash, kalimi në duart e një kirurgu vihet në dukje si një moment kyç që mund të përshpejtojë plakjen. Kirurgjia vendos stres të rëndësishëm fiziologjik në trup, i cili mund të ketë ndikim në procesin e plakjes. Megjithatë, është e rëndësishme të theksohet se rikuperimi i pacientëve mund të ndryshojë në mënyrë të konsiderueshme. Disa individë mund të përjetojnë një reduktim të moshës së tyre biologjike pas operacionit, ndërsa të tjerëve mund të kërkojnë më shumë kohë për t’u rikuperuar plotësisht.
Së dyti, shtatzënia është identifikuar si një kohë tjetër kur mosha biologjike e gruas përshpejtohet. Gjatë shtatzënisë, trupi pëson një sërë ndryshimesh fizike dhe hormonale që mund të kenë ndikim në procesin e plakjes. Megjithatë, studimi tregon se pas lindjes ka një ulje të moshës biologjike të gruas. Kjo sugjeron që, në një farë mase, efektet e plakjes të shkaktuara nga shtatzënia mund të ndryshohen.
Faktori i tretë i identifikuar nga studiuesit është infeksioni me koronavirus. Është vërtetuar se ky virus që vuri botën në kontroll më 2020, përshpejton plakjen. Megjithatë, studimi thekson se, pasi pacientët të jenë shëruar nga sëmundja, është e mundur që pjesërisht të ndryshohet ky efekt. Duke analizuar mostrat e gjakut nga pacientët që ishin shëruar nga sëmundja, shkencëtarët vunë re se qelizat u kthyen në nivelet e mëparshme të metilimit të ADN-së, gjë që përkthehet në një reduktim të moshës biologjike të individëve.
Përveç këtyre tre faktorëve, aspekte të tjera të zakonshme të jetës së përditshme, si stresi, mund të ndikojnë gjithashtu në plakjen. Stresi i rëndë mund të përshpejtojë moshën biologjike, por nëse është jetëshkurtër, shenjat e plakjes biologjike mund të kthehen.
Ky studim, siç e kanë kuptuar edhe studiuesit, përfaqëson një progres të rëndësishëm në kuptimin e faktorëve që ndikojnë në plakje dhe hap derën për kërkime të ardhshme dhe veprime të mundshme që nxisin një cilësi më të mirë të jetës tek të moshuarit.
