Nga Dori Xhima
Zgjedhjet në Izrael nuk nxorrën asnjë fitues të qartë të martën në mbrëmje. Sondazhet e dala nga votimi (exit polls), tregojnë se as Kryeministri Benjamin Netanyahu dhe as rivali i tij kryesor Gadi Eisenkot nuk janë afër arritjes së 61 vendeve të nevojshme për një shumicë qeverisëse në parlamentin prej 120 vendesh, Knesset.
Të tri kanalet kryesore televizive izraelite – 11, 12 dhe 13 – parashikuan bllokun e Netanyahut me 51-52 vende, duke shënuar një rënie të thellë nga koalicioni prej 68 vendesh që ai drejtonte në Knesset-in që po ikën.
Partia e tij Likud parashikohet ende të jetë partia më e madhe, me 25-27 vende. Por politika izraelite ka të bëjë e gjitha me ndërtimin e koalicioneve – jo me të qenit partia më e madhe – dhe rruga e Netanyahut për të qëndruar në pushtet tani është e paqartë.
Opozita gjithashtu ka një rrugë të komplikuar drejt qeverisë. Partitë që kundërshtojnë Netanyahun fituan një shumicë të qartë të votave, duke marrë 68-70 vende në sondazhet e daljes nga votimi. Por ato janë të përçara dhe të ndara mes të djathtës, të majtës dhe qendrës, si dhe mes partive izraelite (hebraike) dhe atyre arabe.
Partia Yashar e Eisenkot është më e madhja në opozitë, e parashikuar të fitojë 21-23 vende, por rruga e tij drejt pushtetit kalon përmes bashkëpunimit me partitë arabe, një skenar që jo të gjithë liderët e partive në opozitë janë të gatshëm ta pranojnë.
Vetëm Kanali 14 pro-Netanyahut parashikoi bllokun e tij me 60 vende në total dhe Likud-in me 30 vende më vete.
Sidoqoftë, sondazhet e daljes nga votimi janë vetëm parashikime. Pamja mund të ndryshojë ndërsa votat reale po numërohen. Numërimi përfundimtar pritet të zgjasë disa ditë.
Asnjë deklaratë fitoreje të shpejtë
Ndërsa sondazhet e daljes nga votimi treguan se Netanyahu dhe Eisenkot nuk arritën shumicën, të dy liderët iu drejtuan mbështetësve. Netanyahu, duke folur në selinë e Likud-it në Jeruzalem, falënderoi votuesit për atë që ai e quajti një votë besimi të përtërirë. Por ai nuk shkoi deri aty sa të deklaronte fitore të plotë.
“Dy gjëra u bënë të qarta sot në mbrëmje: Likud është partia më e madhe në Izrael. Nuk ka asnjë debat për këtë,” tha ai. “Dhe gjëja e dytë është se blloku i së djathtës ka një shumicë të qartë dhe vendimtare midis publikut sionist dhe hebraik.”
“Ne duhet të krijojmë një qeveri të fortë kombëtare të së djathtës,” vazhdoi Netanyahu. “Izraeli nuk duhet të rrezikohet me një qeveri që mbështetet në parti arabe anti-sioniste që kundërshtojnë vetë ekzistencën tonë, që e shohin Hamasin si një organizatë bamirëse, që i quajnë ushtarët tanë kriminelë lufte.”
Eisenkot gjithashtu nuk deklaroi fitoren ndërsa fliste në selinë e tij zgjedhore në Tel Aviv. Por ai tha se Izraeli votoi kundër Netanyahut.
“Ne kemi bërë histori! Publiku ka votuar për ndryshim. Koalicioni i dështimit ka humbur besimin e popullit,” tha ai. “Publiku izraelit ka votuar kundër vazhdimit të Netanyahut si kryeministër i Izraelit.”
Eisenkot, i cili dikur ishte gjenerali më i lartë i Izraelit dhe humbi një djalë duke luftuar në Gazë, tha se “një udhëheqës i denjë do të pranonte votën e mosbesimit të popullit dhe do të njoftonte tërheqjen e tij nga jeta politike sot.”
Rritja e partive arabe shton komplikimin
Zgjedhjet panë pjesëmarrjen më të lartë të përgjithshme të votuesve që nga viti 1999 – të paktën 77.7%. Rritja ishte veçanërisht e dukshme midis popullsisë arabe të vendit, e cila tradicionalisht ka votuar në shkallë më të ulët se izraelitët hebraikë.
Partitë arabe panë se pjesëmarrja kaloi 75%. Të dyja partitë – Lista e Përbashkët dhe Raam – parashikohen me 17-19 vende, në paraqitjen e tyre më të fortë në histori.
Qytetarët palestinezë të Izraelit – rreth 20 për qind e popullsisë së Izraelit – u shtynë nga një dëshirë urgjente për të rrëzuar koalicionin e së djathtës të Netanyahut, i cili dominohet gjerësisht nga ministrat e vijës së ashpër Bezalel Smotrich dhe Itamar Ben-Gvir. Mandati i Ben-Gvir si ministër i sigurisë kombëtare ka përfshirë një rritje dramatike të shkallës së krimit dhe vrasjeve në komunitetet arabe.
“Ne kemi provuar se jemi një forcë politike që nuk mund të injorohet, dhe se është e pamundur të ndërtohet një e ardhme këtu pa zërin tonë”, tha Yousef Jabareen, kryetar i Listës së Përbashkët, duke e quajtur atë një “ditë historike.”
Mansour Abbas, kryetar i listës Raam, tha për mediat se “arritja elektorale që theu rekordet i detyrohet e gjitha Ben-Gvir dhe Smotrich dhe të gjithë qeverisë që la pas dore komunitetin arab izraelit.”
Pjesëmarrja e arabëve mund ta ketë bllokuar Netanyahun nga marrja e një shumice, por ajo gjithashtu komplikon përpjekjet e Eisenkot për ta zëvendësuar atë. Eisenkot ka vendosur kushte për çdo partner që t’i bashkohet qeverisë së tij, duke përfshirë njohjen e Izraelit si një shtet hebraik dhe njohjen e Hamasit si një organizatë terroriste që duhet të çmontohet, terma që shumica e ligjvënësve arabë ka pak gjasa t’i pranojnë.
Për më tepër, dy nga aleatët e tij të opozitës – Avigdor Liberman dhe Naftali Bennett – kanë përjashtuar tërësisht formimin e një qeverie me partitë arabe.
Kjo e bën të paqartë rrugën e Eisenkot drejt fitores.
Çfarë ndodh më pas?
Sondazhet e daljes nga votimi janë thjesht parashikime, dhe pamja mund të ndryshojë ndërsa votat reale numërohen dhe finalizohen, gjë që zakonisht merr disa ditë. Pasi të certifikohen rezultatet, procesi zgjedhor kalon te Presidenti i Izraelit, Isaac Herzog. Në një seri takimesh në Jeruzalem, Herzog do të hapë një rreth konsultimesh në të cilat çdo parti e zgjedhur rekomandon zgjedhjen e saj për kryeministër.
Bazuar në këto rekomandime, presidenti më pas ngarkon një kandidat për të provuar dhe formuar një qeveri. Ky nuk është domosdoshmërisht udhëheqësi i partisë më të madhe, por më tepër kushdo që ai mendon se ka më shumë gjasa të mbledhë një shumicë prej 61 vendesh bazuar në gjykimin e tij diskrecional.
DITA
