Shqipëria është në rrugën e duhur drejt anëtarësimit në Bashkimin Europian. Megjithatë, kryetari i Bashkisë së Tiranës, Erion Veliaj, ndodhet prej muajsh në paraburgim. Studiuesja Emma Melankovsky vlerëson se Komisioni Parlamentar për Çështjet Europiane duhet ta ngrejë këtë çështje gjatë kësaj jave, siç shkruan ajo në një opinion të dërguar për botim.
Shqipëria konsiderohet si një nga shtetet kandidate më të rëndësishme për zgjerimin e Bashkimit Europian. Brukseli vlerëson reformat që po ndërmerr vendi, veçanërisht në fushën e luftës kundër korrupsionit dhe reformimit të sistemit të drejtësisë. Edhe Holanda është e përfshirë në reformat e shtetit të së drejtës në Shqipëri dhe bën pjesë ndër partnerët ndërkombëtarë që mbështesin punën e Strukturës së Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar, SPAK.
Nga data 6 deri më 10 korrik, një delegacion i Komisionit të Përhershëm Parlamentar për Çështjet Europiane zhvillon një vizitë pune në Shqipëri dhe Mal të Zi. Kjo vizitë ofron një mundësi të shkëlqyer për të diskutuar jo vetëm për “ecurinë europiane”, por edhe për cilësinë e shtetit demokratik të së drejtës dhe për të kërkuar një bashkërendim të mëtejshëm mbi këtë çështje me kolegët nga Parlamenti Europian.
Çështja e Erion Veliajt
Një nga çështjet që bie në sy në Shqipëri është rasti i kryetarit të Bashkisë së Tiranës, Erion Veliaj, i cili ndodhet prej gati 18 muajsh në paraburgim nën dyshimet për korrupsion. Natyrisht, këto dyshime meritojnë një hetim të kujdesshëm dhe të pavarur. Lufta kundër korrupsionit është – veçanërisht duke pasur parasysh historinë e Shqipërisë – thelbësore për anëtarësimin në Bashkimin Europian.
Në të njëjtën kohë, paraburgimi i zgjatur i një zyrtari të zgjedhur në mënyrë demokratike ngre pikëpyetje që shkojnë përtej çështjes së tij personale penale. Pikërisht në një shtet kandidat për anëtarësim në Bashkimin Europian është e rëndësishme që lufta kundër korrupsionit të shoqërohet me respektimin e plotë të garancive themelore të shtetit të së drejtës. Këtë javë, sipas avokatëve të Veliajt, Gjykata Kushtetuese e Shqipërisë vendosi për herë të dytë se Gjykata e Lartë nuk kishte shqyrtuar në mënyrë të mjaftueshme nëse Veliaj duhej të vazhdonte të qëndronte në paraburgim. Çështja Veliaj tërheq vëmendjen edhe sepse ka marrë pak vëmendje për shkak të fokusit te Revolucioni Flamingo dhe planet e Jared Kushner.
Raste të tjera
Debati rreth Veliajt dhe rolit të tij si kryetar bashkie nuk është i ri. Më parë, një diskutim i ngjashëm u zhvillua lidhur me paraburgimin e kryetarit të Bashkisë së Stambollit, Ekrem İmamoğlu. Në atë rast, Komisioni i Venecias (organi këshillimor i Këshillit të Europës për çështjet kushtetuese) theksoi se paraburgimi i kryetarëve të bashkive të zgjedhur në mënyrë demokratike mund të vendoset vetëm kur ekziston një nevojë e qartë juridike për këtë. Masat më të lehta nuk duhet të mjaftojnë.
Përfundimet e Komisionit të Venecias nuk janë të rëndësishme vetëm për Turqinë, por përbëjnë udhëzime më të gjera mbi shtetin e së drejtës, të cilat vlejnë edhe për shtetet kandidate për anëtarësim në Bashkimin Europian.
E ardhmja brenda Europës
Holanda ka këmbëngulur gjatë viteve të fundit për forcimin e shtetit të së drejtës dhe sistemit gjyqësor në Shqipëri. Kjo mbështetje është e rëndësishme. Lufta efektive kundër korrupsionit është një kusht thelbësor për integrimin e mëtejshëm europian. Megjithatë, mënyra se si mbrohen të drejtat themelore është po aq e rëndësishme. Forca e shtetit të së drejtës qëndron pikërisht në ruajtjen e këtij ekuilibri.
Prandaj, vizita e punës e Dhomës së Përfaqësuesve të Holandës ofron një mundësi të mirë për të diskutuar mbi këtë çështje me politikëbërësit shqiptarë. Jo duke nisur nga dënimi apo qortimi, por nga angazhimi për një proces anëtarësimi të kujdesshëm. Një pyetje e rëndësishme që politikanët holandezë duhet të shtrojnë – ashtu si edhe figurat kyçe të Bashkimit Europian për çështjet e zgjerimit, si eurodeputetët Kathleen Van Brempt dhe David McAllister – është: si mund të mbetet në fuqi shteti i së drejtës (për shembull në rastin Veliaj), ndërsa zbatohen reforma të rëndësishme që duhet të çojnë drejt anëtarësimit në BE?
Një politikë e zgjerimit të Bashkimit Europian që është vërtet efektive kërkon zbatimin e qëndrueshëm të të njëjtave standarde të shtetit të së drejtës që Bashkimi Europian u kërkon edhe shteteve të veta anëtare. Kush e merr seriozisht zgjerimin, duhet gjithashtu të dëshirojë dhe të jetë në gjendje të garantojë shtetin e së drejtës. Kjo vlen për Shqipërinë, ashtu siç vlen edhe për ne.
Link i artikullit origjinal: https://brusselsenieuwe.nl/opinie-wie-uitbreiding-serieus-neemt-moet-ook-de-rechtsstaat-willen-en-kunnen-waarborgen/
