Vizita e ministrit të Jashtëm izraelit, Gideon Sa’ar, në Tiranë konfirmon afrimin politik dhe ekonomik mes qeverisë së Edi Ramës dhe Izraelit. Sa’ar e cilëson kryeministrin shqiptar një nga liderët më të vlerësuar në botë dhe mik të palëkundur të Izraelit, ndërsa marrëveshja e re ndërqeveritare hap mundësi për kontrata të drejtpërdrejta me kompani izraelite në sektorë strategjikë. Nga siguria kibernetike te energjia, shëndetësia dhe teknologjia, pas deklaratave për miqësinë historike qëndrojnë edhe interesa konkrete ekonomike.
Kryeministri Edi Rama po e forcon gjithnjë e më shumë afrimin me Izraelin, ndërsa vizita në Tiranë e ministrit të Jashtëm izraelit, Gideon Sa’ar, ka sjellë jo vetëm një shkëmbim të pazakontë komplimentesh diplomatike, por edhe një marrëveshje që mund t’u hapë dyert kompanive izraelite në disa prej sektorëve më të rëndësishëm të ekonomisë shqiptare.
Në qendër të vizitës ishte takimi i Sa’ar me Ramën, të cilin kryediplomati izraelit e përshkroi si një mik të vendosur të Izraelit dhe një nga figurat më të spikatura të politikës ndërkombëtare. Vlerësimet erdhën përmes një postimi publik në rrjetin social X, ku ministri izraelit nuk i kurseu superlativat për kreun e qeverisë shqiptare.
“Isha i kënaqur që u takova sot në Tiranë me kryeministrin e Shqipërisë, Edi Rama. Kryeministri Rama e ka udhëhequr Shqipërinë pa ndërprerje për 13 vjet dhe, sipas mendimit tim, është një nga liderët më të spikatur dhe më të vlerësuar në botën e sotme. Ai është një zë i qartë dhe i guximshëm në skenën ndërkombëtare. Është gjithashtu një mik i palëkundur i Izraelit, i cili na ka qëndruar pranë në kohë të vështira. Ne e vlerësojmë shumë angazhimin e tij për sigurinë e Izraelit dhe qëndrimin e tij të vendosur kundër antisemitizmit dhe terrorizmit. Zhvilluam një bisedë të thelluar për avancimin e marrëdhënieve mes vendeve tona, si dhe për situatën në Lindjen e Mesme dhe në Ballkanin Perëndimor. Faleminderit, Edi, për miqësinë tënde të vërtetë dhe për miqësinë e thellë të Shqipërisë me Izraelin”, shkroi Gideon Sa’ar.
Postimi përmbledh dimensionin politik të vizitës. Për Izraelin, Rama nuk është thjesht kryeministri i një vendi mik, por një drejtues që, sipas Sa’ar, ka mbajtur qëndrime të qarta në mbështetje të sigurisë izraelite, edhe në një periudhë kur zhvillimet në Lindjen e Mesme kanë shkaktuar përplasje të forta diplomatike.
Por afrimi mes Tiranës dhe Tel Avivit nuk kufizohet te deklaratat politike. Vizita e ministrit izraelit u shoqërua edhe me nënshkrimin e një marrëveshjeje për bashkëpunim të përgjithshëm, e cila synon të zgjerojë marrëdhëniet dypalëshe në një numër të madh fushash.
Pikërisht këtu merr rëndësi dimensioni ekonomik i vizitës. Ndërsa në Tiranë marrëveshja u prezantua me gjuhën tradicionale të diplomacisë, mediat izraelite i kushtuan vëmendje mundësive që ajo krijon për bizneset e vendit të tyre.
Në listën e fushave ku do të futen izraelitët përfshihen siguria kibernetike, teknologjia, inovacioni, energjia, menaxhimi i ujit, shëndetësia dhe bujqësia e avancuar. Bëhet fjalë për sektorë ku investimet publike dhe projektet teknologjike mund të kenë vlera të konsiderueshme financiare.
Vlerësimet e ministrit izraelit vijnë në një moment kur Rama ka intensifikuar kontaktet politike me Tel Avivin, duke e shoqëruar afrimin diplomatik me marrëveshje dhe iniciativa ekonomike.
Një nga fushat më të rëndësishme është industria e mbrojtjes. Në prill 2025, kompania shtetërore shqiptare KAYO nënshkroi, në praninë e Ramës, një memorandum bashkëpunimi me kompaninë izraelite Elbit Systems, një prej emrave të njohur ndërkombëtarisht në prodhimin e pajisjeve dhe teknologjive ushtarake.
Marrëveshja u prezantua si pjesë e përpjekjeve për zhvillimin e industrisë shqiptare të mbrojtjes dhe krijimin e kapaciteteve të reja teknologjike. Elbit Systems operon në fusha që përfshijnë sistemet e mbrojtjes, teknologjitë elektronike ushtarake, sistemet pa pilot dhe pajisjet e avancuara të sigurisë.
Afrimi vijoi në korrik 2025, kur qeveria shqiptare miratoi në parim një marrëveshje kuadër mes Ministrisë së Mbrojtjes së Shqipërisë dhe Ministrisë së Mbrojtjes së Izraelit për zhvillimin e kapaciteteve mbrojtëse.
Në maj 2026 u raportua gjithashtu për planet e Elbit Systems për të krijuar një degë europiane në Shqipëri. Një projekt i tillë do ta zgjeronte më tej praninë e kompanisë izraelite në vend, në një kohë kur qeveria shqiptare ka shpallur ambicien për ringritjen e industrisë vendase të prodhimit të armëve.
Por Izraeli nuk është shfaqur vetëm në sektorin ushtarak. Një tjetër fushë ku kompanitë izraelite kanë pasur interesa konkrete është energjetika.
Sipas të dhënave të publikuara nga përfaqësia diplomatike shqiptare në Izrael, kompania Electrical Grid Monitoring Ltd. është përfshirë në një investim koncesionar që lidhet me menaxhimin e humbjeve të energjisë elektrike në rrjet.
Po ashtu, kompania izraelite Powercom është përmendur në lidhje me një investim koncesionar për matësit elektrikë. Këto janë dy shembuj që tregojnë se interesi izraelit për energjetikën shqiptare nuk ka nisur me vizitën e fundit të Sa’ar.
Bashkëpunimi në këtë sektor mori një tjetër shtysë në korrik 2025, kur në Tiranë mbërriti ministri izraelit i Energjisë, Eli Cohen, i shoqëruar nga drejtues kompanish të mëdha të energjisë dhe administrimit të ujit.
Përtej kontratave, Sa’ar shfrytëzoi vizitën edhe për të rikthyer në vëmendje një nga kapitujt më të njohur të marrëdhënieve shqiptaro-izraelite: mbrojtjen e hebrenjve nga shqiptarët gjatë Luftës së Dytë Botërore.
“Gjatë Holokaustit, shqiptarët i hapën shtëpitë hebrenjve. Kjo ishte besa, kodi juaj i nderit. Shqipëria përfundoi luftën me më shumë hebrenj sesa në fillimin e saj. I vetmi vend në kontinent që e bëri këtë”, deklaroi ministri izraelit.
Kjo gjë u evidentua dhe nga “Izraeli Sot”, i cili te takimi i Ramës me ministrin evidenton “besën”.
Në planin rajonal, afrimi i Ramës me Izraelin është interesant edhe për shkak të marrëdhënieve që Shqipëria ruan me Turqinë. Kryeministri shqiptar ka kultivuar prej vitesh lidhje të ngushta me presidentin turk Recep Tayyip Erdoğan, ndërkohë që Ankaraja dhe qeveria izraelite kanë pasur përplasje të forta për luftën në Gaza dhe çështjen palestineze.
Kjo e vendos diplomacinë shqiptare në një pozicion ku Tirana synon të ruajë partneritetin strategjik me Turqinë dhe, njëkohësisht, të thellojë marrëdhëniet me Izraelin.
