Rritja e çmimeve, buxheti po merr më shumë të ardhura, po ku po shkojnë?

Shënim Monitor

Ndonëse të shumtë në numër – Banka Botërore vlerëson se 25% e popullsisë shqiptare jeton me më pak se 5 dollarë në ditë – të varfrit e Shqipërisë janë të padukshëm. Për ironi, sa më shumë që po varfërohen nga rritja e fortë e çmimeve, aq më të padukshëm apo pazëshëm po bëhen, jo vetëm nga media, por sidomos nga qeveria.

Kjo e fundit u mjaftua me një paketë minimale mbështetëse për krizën e çmimeve, që shpërndau në muajin mars, e cila, sipas Bankës Botërore, rezulton ndër më të ulëtat në rajon, me vetëm 0.3% të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB), nga 3.6% e PBB-së në Maqedoninë e Veriut dhe 2% në Serbi.

Rritja e çmimeve vërtet ka varfëruar më tej qytetarët, sidomos shtresën e varfër, që 54% të shpenzimeve i çon për ushqime. Në kahun tjetër, qeveria po merr më shumë të ardhura, pikërisht për shkak se mallrat janë më të shtrenjta. Të ardhurat buxhetore për 4-mujorin e parë të vitit janë rritur me 23%, duke arritur në nivele rekord.

Shteti po merr më shumë para nga TVSH-ja, që është një taksë mbi konsumin e paguhet direkt nga konsumatorët, të cilët po blejnë pothuajse çdo produkt më shtrenjtë. Një litër karburant, sot kushton në vlerë njësoj si në Gjermani e në Mbretërinë e Bashkuar, por në raport me fuqinë blerëse, është shumë më i shtrenjtë.

Koston nuk e paguajnë vetëm ata që kanë një makinë, por indirekt të gjithë, nëpërmjet shtrenjtimit të transportit dhe kostos së produkteve të tjera. Qeveria “mburret” që nuk e ka ndryshuar çmimin e energjisë për familjarët, por te bizneset ajo është disafishuar, duke u transferuar sërish te produktet që i blen konsumatori.

Si po i rishpërndan qeveria këto të ardhura shtesë që po merr, jo për meritë të saj, por të çmimeve më të larta? Shumë pak po shkojnë për të pambrojturit, ata që në fakt duhet t’i mbronte shteti. Në 4-mujorin e parë 2022, pagesat për ndihmën ekonomike, në raport me totalin e shpenzimeve buxhetore, arritën nivelin më të ulët që nga viti 2018.

Të ardhurat që qeveria shqiptare grumbulloi më shumë se vitin e kaluar janë 7 herë më të larta se paketa e rezistencës prej 5 miliardë lekësh, për të ndihmuar shtresat në nevojë, për të përballuar rritjen e çmimeve.

Në të kundërt, operatorët ekonomikë, të cilët janë kontraktuar nga qeveria për investime do të kompensohen 5% deri në 30% të vlerës që zënë materialet e hekurit.

Me këtë politikë, qeveria po nxit përjashtim social të shtresës më të brishtë në vend, duke rrezikuar që, jo vetëm kjo shtesë të bëhet edhe më e varfër, por dhe të tjerë të hyjnë në këtë fashë, duke thelluar më tej rritjen e pabarazisë në vend.