Presidenti kinez Xi Jinping po udhëton drejt Uashingtonit këtë javë. Cilido qoftë rezultati i bisedimeve me Trump, BE mund të ngecë midis politikës së Uashingtonit e Pekinit.
Javën e kaluar, liderët e biznesit gjermanë dhe kinezë u mblodhën në Dyseldorf, Gjermani , për një dialog ekonomik. Edhe pse diskutimet u përqendruan kryesisht në tregtinë dhe investimet midis Kinës dhe Evropës, rivaliteti aktual midis SHBA dhe Kinës ishte tema e papërmendur e takimit.
Ndërsa Xi Jinping dhe Donald Trump përgatiten të takohen këtë javë në Uashington, kryeqytetin amerikan, shpresohet që këto bisedime të ndihmojnë në avancimin e çështjeve për të qetësuar luftën tregtare të nisur nga Presidenti amerikan. Takimi i fundit midis dy liderëve, në një samit në Pekin në maj, nuk arriti të prodhonte ndonjë rezultat konkret.
“Në Pekin, supozimi – dhe kështu sillen ata – është se Kina dhe SHBA do të mbajnë të frenuar njëra-tjetrën për të ardhmen e parashikueshme,” tha Mikko Huotari, drejtor i MERICS, një qendër kërkimore me bazë në Berlin përKinën, në një informacion mbi politikat publike javën e kaluar.
“Xi me të vërtetë nuk ka nevojë për një përparim në Uashington. Ai ka nevojë për më shumë kohë. Dhe e njëjta gjë vlen për Uashingtonin. Pra, ne jemi në një ngërç strategjik, i cili, sipas mendimit tim, përshkruan më së miri situatën aktuale.”
Një marrëveshje mund t’i sjellë fitim Partisë Republikane të Trump-it në prag të zgjedhjeve të rëndësishme të mesmandatit në SHBA në nëntor, por një rezultat i tillë është larg të qenit i sigurt.”Do të diskutojmë për gjithçka,” tha Trumpi në lidhje me vizitën e Xi-t në Shtëpinë e Bardhë.
Bashkëpunim për inteligjencën artificiale?
Pekini dhe Uashingtoni janë në konkurrencë në disa fronte, dhe është në fushën e inteligjencës artificiale (IA) që ky rivalitet ka ndikimin më të madh.
Qeveria amerikane ndalon eksportin e gjysëmpërçuesve me performancë të lartë në Kinë. Pekini, nga ana e tij, kufizon eksportin e metaleve të tokës së rrallë, të cilat janë thelbësore për prodhimin e gjysmëpërçuesve.
Dhe ndërsa ekzistojnë shqetësime për rreziqet e inteligjencës artificiale të parregulluar, disa presin që Xi dhe Trump të diskutojnë masa mbrojtëse për inteligjencën artificiale gjatë bisedimeve të tyre. Xi ka bërë thirrje për bashkëpunim ndërkombëtar në zhvillimin e inteligjencës artificiale, ndërsa Trumpi e konsideron rregullimin e saj si një kërcënim për udhëheqjen amerikane në këtë fushë.
Pas takimit me zëvendëskryeministrin kinez He Lifeng në Nju Jork të dielën, sekretari i Thesarit të SHBA, Scott Bessent, deklaroi se zyrtarët amerikanë dhe kinezë tashmë kishin diskutuar krijimin e një ‘mekanizmi njoftimi’ me qëllim ndarjen e informacionit mbi incidentet e sigurisë që lidhen me inteligjencën artificiale.
‘Shoku kinez’ në Evropë
Nga një perspektivë evropiane, Kina dhe Shtetet e Bashkuara aktualisht konsiderohen si partnerë të vështirë.
Shoku i dytë ‘kinez […] është tashmë këtu’ në Evropë, tha Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, në fjalimin e saj për Gjendjen e Bashkimit Evropian javën e kaluar.
Shoku i parë ‘kinez’ ndodhi 25 vjet më parë, i nxitur nga anëtarësimi i Kinës në Organizatën Botërore të Tregtisë (OBT), kur produktet e lira ‘Made in China’ filluan të përmbytnin tregjet globale.
I dyti rrjedh nga përparimet teknologjike të Kinës në sektorë të tillë si teknologjia e baterive, energjia e gjelbër dhe mobiliteti.
“Kjo po ndjehet në komunitetet tona dhe në fabrikat në të gjithë Bashkimin Evropian. Po çon në deindustrializim në bastionet industriale të Evropës. Kjo situatë nuk mund të vazhdojë kështu,” tha von der Leyen në fjalimin e saj.
BE synon një tranzicion të shpejtë drejt lëvizshmërisë elektrike dhe dëshiron të reduktojë në mënyrë drastike emetimet e CO₂ nga trafiku rrugor. Në të njëjtën kohë, Brukseli po kërkon tarifa shtesë për makinat elektrike me kosto të ulët nga Kina, pasi Kina gëzon avantazhe konkurruese falë automjeteve më të lira dhe subvencioneve të konsiderueshme shtetërore.
Kina e mohon se ka një avantazh të padrejtë, dhe prodhuesit gjermanë të makinave VW dhe BMW gjithashtu janë kundër këtyre tarifave ndëshkuese për shkak të humbjeve të mundshme të të ardhurave që rrjedhin nga masat hakmarrëse kineze.
Një pjesëmarrës kinez në dialogun ekonomik në Düsseldorf i tha DW-së me kusht anonimitetin se konsumimi vendas në Kinë nuk mund të përthithte prodhimin.
“Ekonomia kineze është e dobët. Kompanitë janë të shqetësuara për biznesin e tyre dhe kanë nevojë urgjente të depërtojnë në tregjet e huaja,” tha drejtuesi kinez, i cili më parë ka punuar në degën evropiane të një ndërmarrjeje shtetërore kineze.
Trumpi ushtron presion mbi BE për Kinën, por edhe për tregtinë dhe sigurinë
“Në sfondin e shkallëzimit aktual të rivalitetit strategjik midis SHBA dhe Kinës, SHBA-ja vazhdimisht i nxit aleatët e saj të ashpërsojnë kufizimet ndaj Kinës në fushat e teknologjisë, zinxhirëve të furnizimit dhe sigurisë,” tha Yang Xiepu, drejtor i Qendrës për Bashkëpunim midis Kinës dhe Gjermanisë në Akademinë Kineze të Shkencave Sociale (CASS).
Në të njëjtën kohë, Trumpi e kërcënon shpesh BE-në me tarifa, ndërsa mbjell paqëndrueshmëri brenda aleancës strategjike të NATO-s. Kur BE i ofroi Kanadasë ‘anëtarësimin e asociuar’ javën e kaluar, Trump përmendi mundësinë e masave të mëtejshme ndëshkimore nga SHBA-ja.
Ndërsa Carney shprehu interes, Trumpi e hodhi poshtë idenë si “qesharake”.
“Nëse e konsideroj këtë një akt armiqësor, do të vendos tarifa shumë të rënda ose do të ndaloj të gjithë tregtinë me Evropën për shumë produkte,” tha Trumpi, pa specifikuar pse e konsideronte lidhjet midis BE dhe Kanadasë si “armiqësore”.
Me shembullin e qasjes ‘të moderuar’ të Kanadasë
Përballë trazirave të tarifave dhe retorikës së hidhur të administratës Trump, kryeministri kanadez Mark Carney po ndjek hapur një qëndrim të kujdesshëm në arenën ndërkombëtare.
“Ne e dimë që rendi i vjetër nuk do të kthehet. Nuk duhet ta vajtojmë,” tha ai në Forumin Ekonomik Botëror në Davos në janar 2026, ndërsa aleatët e Shteteve të Bashkuara po dridheshin nga kërcënimi i Trumpit për të aneksuar Groenlandën nga Danimarka.
Carney tha se fuqitë e mëdha mund të “përballojnë, për momentin, të veprojnë vetë”, por se fuqitë e mesme duhet të bashkëpunojnë më efektivisht.
“Kur negociojmë vetëm në mënyrë bilaterale me një fuqi hegjemonike, negociojmë nga një pozicion dobësie. Ne pranojmë çdo gjë që na vihet përpara. Ne përfundojmë duke u përpjekur t’ia kalojmë njëri-tjetrit në sjelljen më të përshtatshme. Kjo nuk është ajo që nënkupton sovraniteti,” tha Carney në forum. “Kur nuk jemi në tryezë, kjo ndodh sepse jemi në menu,” theksoi ai.
Në fillim të vitit 2026, Carney vizitoi Kinën dhe përfundoi një ‘partneritet strategjik të një epoke të re’. Më pas, Ottawa uli tarifat për automjetet elektrike kineze nga 100 për qind në 6.1 për qind. Kuota është 49.000 automjete në vit.
Për më tepër, Kina ka nisur një ofensivë atraktiviteti ndaj aleatëve të Shteteve të Bashkuara, “më specifikisht aleatëve të brishtë”, sipas Mikko Huotarit, drejtor i MERICS.
Për shembull, Xi Jinping mori pjesë në samitin e BRICS në Indi në shtator, pavarësisht marrëdhënieve të tendosura me Nju Delhin. Ai gjithashtu mori pjesë në samitin e Organizatës së Bashkëpunimit të Shangait (SCO) në Kirgistan. Në nëntor, Kina do të presë samitin e G20.
Carney e ka përshkruar këtë formë të re të diplomacisë si ‘gjeometri të ndryshueshme’: aleanca të ndryshme për çështje të ndryshme, të bazuara në vlera dhe interesa të përbashkëta. Në nëntor, ai do të udhëtojë në Shenzhen për samitin e APEC. Ai gjithashtu do të jetë në tryezën e negociatave — dhe, me shpresë, jo në menu.
