Nga Migena Aleksi
Në konferencën e përbashkët për shtyp me Presidenten e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, më 30 shtator, Kryeministri Edi Rama u përball me pyetjen e gazetares së Deutsche Welle lidhur me përgjegjësinë e tij politike për emërimin e Vlora Hysenit.
Për t’u mbrojtur dhe për të relativizuar konceptin e dorëheqjes politike, Kryeministri solli si shembull Francën, duke pretenduar se një ministër Drejtësie atje, edhe pse i akuzuar për pedofili, nuk dha dorëheqjen, shkoi në gjyq dhe në fund doli i pafajshëm.
Sa qëndron kjo analogji në dritën e fakteve?
Për çdokënd që e ndjek nga afër politikën dhe sistemin e drejtësisë në Francë, shembulli i përdorur nga Rama bie menjëhetë poshtë. Në kulturën politike franceze, standardi i dorëheqjes ose largimit nga kabineti sapo nis një hetim zyrtar ose ngrihet një akuzë formale (i njohur historikisht edhe si Jurisprudence Bérégovoy-Balladur) është zbatuar me rreptësi ndër dekada.
Rasti i vetëm që i afrohet përmendjes së një pretendimi të tillë daton në maj të vitit 2011. Luc Ferry, ish-ministër i Arsimit dhe filozof i njohur, gjatë një interviste televizive deklaroi se kishte dëgjuar nga ish-kolegë për një “ish-ministër” që dyshohej për abuzim me fëmijë në Marok.
Sidoqoftë, ngjarja zhvillua krejt ndryshe nga narrativa e paraqitur në Tiranë. Luc Ferry nuk përmendi asnjë emër dhe as nuk solli asnjë provë konkrete. Nuk bëhej fjalë për Ministrin e Drejtësisë. As përfoljet më banale mediatike të kohës nuk lidheshin me ndonjë ministër Drejtësie në detyrë.
Prokuroria e Parisit hapi një hetim preliminar për të verifikuar thashethemet, por dosja u mbyll shpejt sepse nuk pati asnjë provë, asnjë viktimë të identifikuar dhe asnjë person të marrë si i pandehur.
Rrjedhimisht, nuk ka pasur kurrë një ministër Drejtësie në Francë që të jetë akuzuar zyrtarisht për pedofili, të ketë qëndruar në detyrë, të jetë gjykuar dhe më pas të jetë shpallur i pafajshëm.
Shtrembërimi i shembujve të huaj si mekanizëm mbrojtës për të justifikuar skandale dhe për të arsyetuar mungesën e përgjegjësisë politike në Shqipëri nuk është një dukuri e re. Duke krijuar përshtypjen se “edhe në vendet e mëdha demokratike ndodhin të njëjtat gjëra”, tentohet të zbehet pesha e llogaridhënies vendase.
Por, dallimi mbetet thelbësor. Në demokratitë perëndimore, standardet etike dhe politike funksionojnë pavarësisht procesit penal. Një zyrtar largohet për të mbrojtur integritetin e institucionit, pa pritur vendimin e formës së prerë të gjykatës.
Në retorikën që përdor Rama, përgjegjësia politike barazohet gabimisht vetëm me fajësinë penale individuale, duke shmangur përgjegjësinë për zgjedhjet, emërimet dhe mbikëqyrjen e institucioneve.
Verifikimi i fakteve (fact-checking) është një element vital për transparencën e diskursit publik. Kur referencat ndërkombëtare përdoren në konferenca me personalitete të larta si Presidentja e Komisionit Evropian, saktësia e tyre merr rëndësi të dyfishtë.
Kthimi te faktet e vërteta tregon se modeli francez nuk mbron qëndrimin në detyrë nën akuza të tilla, por përkundrazi, dëshmon se sa i ndjeshëm është publiku dhe sistemi perëndimor ndaj çdo hije dyshimi mbi integritetin e zyrtarëve të lartë.
DITA
