Zëri ynë ndryshon nga momenti kur lindim deri kur vdesim dhe shkaku nuk është vetëm i plakjes, por edhe i hormoneve, alkoolit, pirjes së duhanit, disa ilaçeve dhe lloji i punës që bëjmë. Në një artikull në “The Conversation”, profesor i anatomisë në Shkollën Mjekësore Lancaster në Mbretërinë e Bashkuar, Adam Taylor, shpjegon se, tingulli i zërit tonë prodhohet nga kordat vokale, të cilat gjenden në laring, një pjesë e rrugëve sistemit të frymëmarrjes, që lejon ajrin të kalojë nga fyti në mushkëri, kur kjo ndodh, kordat vokale dridhen, duke prodhuar zë.
Këto përbëhen nga tre pjesë kryesore: muskuli vokal, ligamenti vokal dhe membrana mukoze, e cila mbulon gjëndrat. Laringu gjithashtu ka rreth 17 muskuj të tjerë që mund të ndryshojnë pozicionin dhe tensionin e kordave vokale, duke ndryshuar tingullin e prodhuar.
Rritja
Gjatë pubertetit, hormonet fillojnë të ndryshojnë zërin tonë, duke ndikuar në strukturën e laringut (dhe duke ndihmuar për ta bërë mollën e Adamit më të dukshme te meshkujt) dhe gjatësinë e kordave vokale, të cilat janë rreth 16 mm tek meshkujt pas pubertetit dhe 10 mm në femrat.
Kordat vokale të femrave në përgjithësi bëhen 20-30% më të holla, kjo është arsyeja pse vajzat kanë zë më të lartë se djemtë.
Cikli menstrual
Tek femrat zëri ndryshon edhe në varësi të fazës së ciklit menstrual në të cilin ndodhen: cilësia e zërit përmirësohet gjatë ovulacionit, sepse gjëndrat prodhojnë më shumë mukozë dhe “lubrifikojnë” kordat vokale. Gratë që marrin pilula kontraceptive nuk i kanë këto lloj ndryshimesh mujore, sepse ilaçi bllokon ovulacionin.
Megjithatë, gjatë fazës premenstruale, kordat vokale janë më të ngurta. Në vitet 1960, këngëtarëve të operës u garantoheshin ditë pushimi nga këndimi për të parandaluar dëmtimin e tyre.
Mosha
Me kalimin e moshës, laringu rritet në përmbajtjen e mineraleve, duke u bërë më i ngurtë dhe më shumë si kërc kockor. Ky ndryshim, i cili mund të ndodhë nga mosha tridhjetë vjeçare sidomos te meshkujt, i bën kordat vokale më pak fleksibël, të cilat humbasin tonin e muskujve; edhe indet që i mbështesin humbasin elasticitetin dhe bëhen më pak fleksibël.
Një rënie në funksionin e muskujve të mushkërive, në numrin e gjëndrave që prodhojnë mukus mbrojtës dhe në aftësinë për të kontrolluar laringun kontribuojnë gjithashtu në ndryshimin e zërit.
Veset
Pastaj ka vese që rrisin rrezikun e dëmtimit të kordave vokale, siç është pirja e duhanit, që shkakton inflamacion të lokalizuar, prodhim të tepërt të mukusit, por edhe tharje të mukozave dhe alkooli, i cili ka efekte të ngjashme.
Edhe disa ilaçe mund të ndikojnë gjithashtu në zë. Për shembull, steroidet e thithura që përdoren për trajtimin e laringitit, holluesit e gjakut (që mund të shkaktojnë formimin e polipeve) ose relaksuesit e muskujve (të cilët mund të shkaktojnë acarim dhe dëmtim të kordave vokale). Për fat të mirë, ndryshimet nga marrja e këtyre barnave zakonisht largohen kur ndaloni marrjen e tyre.
Trajnimi
Një faktor përfundimtar që kontribuon në ndryshimin e zërit tonë me kalimin e viteve mund të jetë abuzimi që i bëhet në disa punë. Nuk po flasim vetëm për këngëtarët, por edhe për mësuesit apo trajnerët e shkollave, të cilët përdorin gjithmonë një ton zëri të lartë.
Megjithatë, në përgjithësi, të kënduarit ose leximi me zë të lartë çdo ditë (pa ekzagjeruar) mund të ndihmojë në trajnimin e kordave vokale dhe mbajtjen e tyre në formë, duke ngadalësuar plakjen e tyre. Për të parandaluar dëmtimin e zërit tonë, është gjithashtu e rëndësishme të qëndrojmë të hidratuar dhe të kufizojmë konsumin e alkoolit dhe tymit.
p.k\dita
