Deklarata e Zamir është një paralajmërim ushtarak i përgjithshëm: IDF po kërkon të mbetet e gatshme ndaj skenarëve të papritur. Por momentalisht nuk ka shenja se Izraeli po synon hapjen e një fronti të plotë kundër Turqisë. Megjithatë, përshkallëzimi indirekt përmes incidenteve detare/ajrore, dhe skenareve në Siri është një rrezik real dhe duhet ndjekur me kujdes.
Luftë Izrael-Turqi? Pavarësisht spekulineve, përgjigja është JO. Nuk po shkojmë drejt një luftë të drejtpërdrejtë dhe të hapur midis Izraelit dhe Turqisë, por rritja e retorikës, lëvizjet ushtarake në rajon dhe elementët e përçarjes diplomatike e bëjnë skenarin e përshkallëzimit indirekt (përmes palëve të treta, sulmeve detare/cyber ose incidenteve në Siri dhe Mesdhe) një rrezik të vërtetë dhe të menjëhershëm.
Fjalët nisën të përhapen pasi shefi i Shtabit të Forcave të Armatosura të Izraelit, Eyal Zamir, gjatë një vizite në Gaza deklaroi se IDF “po përgatitet për skenarin e një lufte të befasishme” dhe theksoi nevojën për gatishmëri “në të gjitha frontet”.
Kjo shprehje u kap nga komentatorë dhe disa qendra informacioni si paralajmërim i gjerë. Ankaraja reagoi ashpër ndaj retorikës dhe veprimeve izraelite rreth Gazës; politika turke e ka përdorur çështjen palestineze për të shigjetuar Tel-Avivin dhe ka marrë masa diplomatike e juridike.
Deklarata e Zamir është shqetësuese, por nuk do të thotë automatikisht luftë midis shteteve. Fjalia e tij është e përgjithshme dhe e destinuar për konsum të brendshëm dhe për të mbajtur ushtrinë në gatishmëri. Këtyre lloj deklaratave u mungonnjë objektiv i qartë ushtarak.
Retorika e fortë interpretohet si kërcënim, por politika ndërkombëtare funksionon me kalkulime kosto-përfitimi; një luftë me Turqinë do të kishte kosto të larta strategjike për Izraelin. Turqia është anëtare e NATO; një konfrontim me Izraelin do t’i vërë SHBA dhe aleatët përpara dilemave të mëdha diplomatike dhe ushtarake. Aleatët nuk dëshirojnë një luftë dypalëshe në Mesdhe.
Ka edhr kosto ekonomike dhe presione politike të brendshme: Turqia ka kufizime ekonomike dhe prioritete të tjera (Siri, Ballkan, ekonomi), prandaj lufta direkte do të ishte vetë-dëmtuese.
Izraeli aktualisht fokusohet në Gaza, frontin verior (Hezbollah) dhe kontrollin e hapësirave kritike. Hapja e një fronti tjetër do të dëmtonte kapacitetet e tij.
Turqia ka prezencë ushtarake dhe ndikim në veri të Sirisë dhe në detin Mesdhe. Përplasje të vogla (ndalime anijesh, incidente ajrore, sulme me dronë) mund të shkallëzohen. Por në një konflikt të mundshëm, ka më shumë gjasa që të përdoren actorë proxy (Hezbollah, milici pro-iraniane, elemente pro-turke në Siri) për të goditur interesa të kundërta pa hapur frontin shtetëror.
Nga ana tjetër forcimet dhe marrëveshjet ushtarake midis Izraelit dhe vendeve si Greqia theksojnë polarizimin rajonal (p.sh. blerjet raketore dhe bashkëpunimet ushtarake), gjë që mund të përkeqësojë situatën drejt një incidenti.
Por Luftë e plotë midis shteteve është shumë e pamundur për shkak të kostove strategjike dhe implikimeve të NATO/SHBA. Ky mbetet skenari më pak i mundshëm.
