“Budallallëk Botëror” apo Drejtësi Shqiptare? Kur edhe Kanuni është më modern se Kryeministri

Në reagimin e tij të fundit mbi vendimin e Gjykatës Kushtetuese për pezullimin e një anëtari të kabinetit, Kryeministri Edi Rama zgjodhi një gjuhë të ashpër e përçmuese, duke e cilësuar aktin si një “mjet të paparë në botën demokratike” dhe një “budallallëk botëror”.

Sipas tij, pezullimi i një ministri nga drejtësia është një shpikje “Made in Albania” që cënon pavarësinë e ekzekutivit dhe që, në thelb, pengon punën e qeverisë për shkak të disa “procedurave teknike”.

Por, nëse gërvishtim pak sipërfaqen e kësaj retorike moderne dhe shohim thellë në “ADN-në” juridike të shqiptarëve – te Kanuni i Lekë Dukagjinit – kuptojmë se Kryeministri jo vetëm që gabon në raport me standardet e demokracisë, por është në konflikt flagrant me vetë historinë dhe traditën shtetformuese të kombit që drejton.

Kanuni, ndryshe nga ç’mendohet shpesh si thjesht një kod i gjakmarrjes, ishte mbi të gjitha një kushtetutë e rreptë e llogaridhënies publike, e cila, në shumë aspekte, shfaqet më moderne dhe më e pakorruptueshme sesa elita jonë politike e vitit 2026.

Kryeministri ankohet për pezullimin e një zyrtari si një masë ekstreme, duke nënkuptuar se mandati i popullit ofron një lloj imuniteti të shenjtë. Por Kanuni nuk njohu kurrë “Të Mëdhenj” të paprekshëm. Në kodin e maleve, Kreu i Fisit apo Flamurtari – ekuivalentët e ministrave të sotëm – ishin subjekte të ligjit njëlloj si çdo bari apo bujk.

Teksti i vjetër është i qartë dhe i pamëshirshëm: “Kreu i fisit… në faj do të peshohet prej Flamurtarit, Krenëve tjerë të Flamurit e prej Vogjëlisë.”

Pra, në traditën tonë, pushtetari nuk qëndronte mbi ligjin; ai ishte subjekti i parë i tij. Nëse bënte faj, ai gjykohej jo vetëm nga kolegët e tij, por edhe nga “Vogjëlija” – populli i thjeshtë. Pezullimi nga detyra, që sot Ramës i duket “budallallëk”, për Kanunin do të ishte thjesht hapi i parë dhe më i butë. Për faje të rënda që dëmtonin komunitetin, Kanuni parashikonte “leçitjen”, një masë drakoniane ku fajtorit i digjej shtëpia, i priteshin pemët dhe dëbohej me gjithë plaçkë nga vendi.

Mbrojtja politike vazhdon me argumentin se ministrja nuk akuzohet për korrupsion, por për “shkelje barazie në tendera”, duke e trajtuar këtë si një luks juridik apo një “turbullirë tenxheresh”. Ky relativizim bie ndesh me themelin e shërbimit publik shqiptar.

Për Kanunin, barazia në shërbim është e shenjtë. Mullisi dhe farkëtari, si shërbyesit publikë të kohës, kishin një detyrë supreme: “Farkëtari nuk do të shikojë dashamirësinë, as nuk do të veçojë të pasmin prej të papasmit… Detyra e tij asht me ia vu mendjen rendit.”

Shkelja e radhës apo barazisë për hatër të dikujt, në Kanun nuk është gabim teknik; është cënim i rendit shoqëror. Nuk ka rëndësi nëse ka para nën dorë apo jo; favorizimi në vetvete është faj dhe cenim i besës publike.

Ndoshta aspekti më cinik i këtij debati është përdorimi i votës si mburojë. Argumenti se “na kanë votuar njerëzit” për të justifikuar qëndrimin në detyrë të personave nën hetim, përbën fyerjen më të madhe që mund t’i bëhet zgjedhësit shqiptar. Kur politika thotë se ata që hetohen nuk duhet të largohen sepse kanë mandat, ajo praktikisht po e trajton elektoratin si “Jatak”.

Në Kanun, Jatak quhet ai që strehon cubat dhe mban mallin e vjedhur. Të thuash se populli të ka votuar që ti të vjedhësh apo të mbrosh abuzuesit, do të thotë të pretendosh se shqiptarët, me votën e tyre, kanë legalizuar vjedhjen. Kjo është një gënjeshtër historike. Kanuni thotë qartë se “Hajnia asht e marre” dhe se “Cubi nuk ka nder”.

Shqiptarët votojnë për të pasur një “Zot Shtëpie” që mban rregull, jo për të pasur “Hjekës” që vjedhin shtëpinë e tyre nga brenda.

Dhe çfarë ndodh kur drejtësia vepron? Në vend që të distancohet, politika zgjedh të sulmojë gjykatat, duke bërë atë që Kanuni e quan “Gjyq mbi gjyq” – një veprim i ndaluar që sjell anarki. Duke mbrojtur vartësit e akuzuar dhe duke sulmuar organet e drejtësisë,

Kryeministri rrezikon të bjerë në kategorinë e “Simahorit” – atij që i bëhet krah fajtorit në mbrapshti. Tradita jonë e kërkonte ndryshe: zyrtari që kapej në shkelje apo anshmëri, “mbetet me faqe të zezë dhe nuk merret më kurrë për Plak”. Kjo “faqe e zezë” ishte humbja e përjetshme e mandatit, standardi që sot politika po përpiqet me çdo kusht ta shmangë.

Por drama e sotme shqiptare nuk luhet vetëm nga një aktor. Ne gjendemi nën presën e dyfishtë të një klase politike që, pavarësisht ngjyrave, po gërryen besimin te shteti.

Nga njëra anë kemi Kryeministrin që quan “budallallëk” zbatimin e ligjit, duke nënkuptuar se rregullat e botës së qytetëruar nuk vlejnë për ne. Nga ana tjetër, kemi Kryetarin e Opozitës që e quan shtëpinë tonë të përbashkët “narkoshtet”, duke i vënë vulën e dështimit total dhe kriminal.

Të dyja këto palë, ndonëse duken armiq të betuar, bëjnë të njëjtën gjë: ushqejnë tezën e vjetër të armiqve historikë të kombit shqiptar – se ne jemi fise anarkike, të paafta për të ndërtuar shtet, ligj dhe rregull. Ironia tragjike është se këta dy zëra, që flasin kaq zi për aftësinë e këtij vendi, gëzojnë çdo privilegj që ky “shtet i dështuar” ofron.

Sipas logjikës së Kanunit, ata sillen si “Bukëshkalë” dhe “Hjekës”: hanë bukën e vendit, gëzojnë ofiqet dhe punojnë për t’i vënë “faqen e zezë” Shqipërisë, qoftë duke qeshur me ligjin, qoftë duke e mallkuar vendin si strofull kriminelësh për interesa të ngushta pushteti.
Shqipëria nuk është as “budallallëku” i Kryeministrit dhe as “narkoshteti” i Opozitës.

Shqipëria është vendi i Kanunit, një prej sistemeve më të vjetra juridike në Evropë, që provon se ky popull di të bëjë ligj, di të mbajë rend dhe, mbi të gjitha, di të ndëshkojë fajin kur lihet i lirë ta bëjë këtë. Problemi nuk jemi ne, as historia jonë.

Problemi janë ata që kanë zënë vendin e “Krenëve” dhe kanë harruar se detyra e parë e Kreut është të mos ia bëjë “faqen e zezë” vendit të vet duke u bërë mburojë e së keqes.

—-

Marrë nga reagimet e lexuesve në DITA online