Ku dhe nga kush u shpall 8 Marsi si “Dita e Gruas”? Si festohet në vende të ndryshme të botës

Sot është 8 Marsi, e njohur si Dita e Gruas, por që në shumë vende quhet dhe si Dita e Nënës. Në shumë vende të botës kjo ditë kujtohet si festë e protestë, si një traditë që ka nisur që nga fillimi i shekullit të 20-të. Por për çfarë bëhet fjalë? Kur është? A është festë apo protestë? Dhe a ekziston një Ditë Ndërkombëtare e barabartë e burrave? Për më shumë se një shekull njerëzit në mbarë botën kanë shënuar 8 Marsin si një ditë të veçantë për gratë.

Dita Ndërkombëtare e Grave nisi nga lëvizja e punës për t’u bërë një ngjarje vjetore e njohur nga Kombet e Bashkuara. Gjithçka nisi në vitin 1908, kur 15,000 gra marshuan nëpër qytetin e Nju Jorkut duke kërkuar orë më të shkurtër pune, paga më të mira dhe të drejtën e votës. Ishte Partia Socialiste e Amerikës që shpalli Ditën e Parë Kombëtare të Gruas, një vit më vonë. Ideja për ta bërë ditën ndërkombëtare erdhi nga një grua e quajtur Clara Zetkin. Ajo sugjeroi idenë në vitin 1910 në një Konferencë Ndërkombëtare të Grave Punëtore në Kopenhagë. Kishte 100 gra, nga 17 vende, dhe ata ranë dakord për sugjerimin e saj njëzëri. Ajo u festua për herë të parë në 1911, në Austri, Danimarkë, Gjermani dhe Zvicër. Njëqindvjetori u festua në vitin 2011.

Themelimi i Ditës Ndërkombëtare të Grave në 1910

Gjërat u bënë zyrtare në 1975 kur Kombet e Bashkuara filluan të festojnë 8 Marsin. Tema e parë e miratuar nga KB ishte “Festimi i së kaluarës, Planifikimi për Ardhmërinë”. Fokusi i këtij viti në “Një botë e barabartë është një botë e mundësuar” dhe kërkon që njerëzit të punojnë së bashku për të krijuar një botë të barabartë gjinore. Dita Ndërkombëtare e Grave është bërë një datë për të festuar se sa larg gratë kanë ardhur në shoqëri, në politikë dhe në ekonomi, ndërsa rrënjët politike të ditës nënkuptojnë greva dhe protesta të organizuara për të rritur ndërgjegjësimin për pabarazinë e vazhdueshme.

8 Mars. Ideja e Clara për një Ditë Ndërkombëtare të Grave nuk kishte një datë të caktuar. Ajo nuk u zyrtarizua deri në një grevë me kohë lufte në vitin 1917 kur gratë ruse kërkuan “bukë dhe paqe”- dhe katër ditë në grevën e grave dhe qeveria e përkohshme u dha grave të drejtën e votës. Data kur greva e grave filloi, ishte e Diela 23 Shkurt. Kjo ditë në kalendarin Gregorian ishte 8 Marsi – dhe kjo është kur festohet sot.

Si festohet Dita e Grave në të gjithë botën?

Dita Ndërkombëtare e Grave është një festë kombëtare në shumë vende, përfshirë Rusinë ku shitjet e luleve dyfishohen gjatë tre ose katër ditëve rreth 8 Marsit. Në Kinë, shumë gra u jepet një punë gjysmë-ditore në 8 Mars, siç këshillohet nga Këshilli i Shtetit, megjithëse shumë punëdhënës jo gjithmonë i kalojnë gjysmën e ditës punonjësve të tyre femra. Në Itali, Dita Ndërkombëtare e Grave, ose la Festa della Donna, festohet me dhënien e lulëzimit të mimozës. Origjina e kësaj tradite është e paqartë por besohet se ka filluar në Romë pas Luftës së Dytë Botërore. Në SHBA, muaji Mars është Muaji i Historisë së Grave. Një shpallje presidenciale e lëshuar çdo vit nderon arritjet e grave amerikane.

j.l./ dita