NASA po përpiqet t’i afrohet njërit prej objektivave më enigmatikë dhe potencialisht më të vlefshëm në sistemin diellor. Bëhet fjalë për misionin drejt asteroidit të quajtur “16 Psyche” i cili është vënë në shënjestër të disa agjencive hapësinore.
Ky trup qiellor i veçantë, i cili lëviz në brezin e asteroideve mes Marsit dhe Jupiterit, konsiderohet unik sepse vlerësohet se përbëhet pothuajse tërësisht nga metale si hekuri dhe nikeli. Nuk përjashtohet që ai të përmbajë edhe sasi të mëdha elementësh të rrallë dhe të vlefshëm.
Reputacioni i tij si “asteroidi trilion dollarësh” ka ndezur tashmë skenarë që e lidhin misionin jo vetëm me shkencën, por edhe me të ardhmen e ekonomisë hapësinore.
Vlera teorike e metaleve që ka të ngjarë të gjenden në asteroidin “16 Psyche” ka ngjallur interes të madh mes qeverive, shkencëtarëve dhe investitorëve. Edhe pse llogaritjet që qarkullojnë janë shifra astronomike, asteroidi është bërë një nga objektet më të përfolura të eksplorimit të hapësirës.
Misioni “Psyche” i NASA-s është projektuar për të studiuar nga afër përbërjen gjeologjike dhe kimike të asteroidit. Shkencëtarët besojnë se ai mund të jetë bërthama metalike e zhveshur e një trupi planetar të lashtë që nuk arriti kurrë të përfundonte formimin e tij gjatë fazave të hershme të formimit të sistemit diellor.
Nëse kjo teori konfirmohet, atëherë misioni mund të japë përgjigje për pyetjen themelore rreth asaj se si u formuan planetët shkëmborë, përfshirë Tokën. Në thelb, “16 Psyche” po trajtohet si një “dritare” në brendësi të bërthamave planetare, diçka që mbetet e pamundur të studiohet drejtpërdrejt në planetin tonë.
Anija kozmike e NASA-s do të udhëtojë qindra miliona kilometra përpara se të arrijë objektivin e saj në vitet e ardhshme. Ajo është e pajisur me instrumente të përparuara të hartëzimit, analizës dhe matjes së fushës magnetike, në mënyrë që studiuesit të mund të regjistrojnë morfologjinë, përbërjen dhe karakteristikat unike të asteroidit.
Vitet e fundit, agjencitë qeveritare dhe kompanitë e mëdha private e kanë konsideruar gjithnjë e më seriozisht mundësinë e nxjerrjes së metaleve të çmuara nga asteroidet.
Kërkesa në rritje për metale të rralla, e kombinuar me kalimin në lëvizshmëri elektrike dhe teknologji me konsum të lartë energjie, po rrit interesin për misione të tilla. Shumë analistë tashmë po flasin për një “epokën e re të artë” të ekonomisë hapësinore, në të cilën lëndët e para hapësinore mund të fitojnë një rëndësi strategjike të krahasueshme me atë të naftës në shekullin e 20-të.
Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se “kapja” e asteroideve mbetet një sipërmarrje jashtëzakonisht komplekse. Kostot teknologjike, vështirësitë në transportimin e materialeve dhe çështjet ligjore i bëjnë plane të tilla më afatgjata sesa të realizueshme menjëherë.
Megjithatë, për NASA, “16 Psyche” është shumë më tepër sesa një burim potencial pasurie. Konsiderohet si një “fosil” i lindjes së sistemit diellor dhe një mundësi e rrallë për të studiuar proceset që ndodhën miliarda vjet më parë.
Për pjesën tjetër të botës, misioni mund të shënojë hapin e parë të vërtetë drejt një epoke ku pasuritë e hapësirës nuk do t’i përkasin ekskluzivisht sferës së fantastiko-shkencore.
j.l./ dita
