Qeveria ka miratuar së fundmi vendimin për indeksimin e bazës së vlerësuar të vitit 2024, duke caktuar një koeficient prej 6.4% për llogaritjen e pensioneve te ardhshme.
Ky mekanizëm ligjor shërben për të përditësuar vlerën e pagave mbi të cilat qytetarët kanë paguar kontribute ndër vite, duke siguruar që masa fillestare e pensionit të jetë në përputhje me standardet ekonomike aktuale.
Ky indeksim i ri do të aplikohet mbi bazën e vlerësuar individuale vjetore të arritur deri në vitin 2024 dhe do të shërbejë si referencë direkte për të gjitha ato pensione që do të lindin si e drejtë duke filluar nga data 1 janar e vitit 2026.
Zbatimi i këtij koeficienti rregullon formulën e llogaritjes për të gjithë periudhën kontributive që nis nga viti 1994, duke përfshirë edhe pagat referuese sipas profesioneve të përcaktuara më parë nga ekzekutivi. Përmes këtij procesi, pagat e prapambetura rivlerësohen me koeficientët akumulativë të pasqyruar në shtojcat e vendimit, me qëllim që kontributet e paguara dekada më parë të mos humbasin vlerën e tyre përballë inflacionit dhe rritjes së pagës mesatare në vend.
Sa i përket kufizimeve teknike, vendimi qartëson se edhe pas aplikimit të indeksit prej 6.4%, baza e vlerësuar nuk do të jetë e pakufizuar.
Për pagat që i përkasin periudhës midis vitit 1994 dhe fundit të vitit 2001, kjo bazë nuk mund të tejkalojë trefishin e pagës minimale në shkallë vendi. Ndërkohë, për kontributet e derdhura nga viti 2002 e në vazhdim, tavanit i referohet paga maksimale në shkallë vendi, ashtu siç parashikohet në ligjin për sigurimet shoqërore në Republikën e Shqipërisë.
Qeveria ka specifikuar se efektet financiare të këtij vendimi do të mbulohen tërësisht nga buxheti vjetor i miratuar për Institutin e Sigurimeve Shoqërore. Ky i fundit është institucioni përgjegjës për zbatimin e skemës dhe garantimin e llogaritjeve të reja për çdo përfitues që plotëson kushtet e pensionimit nga viti 2026.
Monitor.al
Rivlerësimi i pensioneve ekzistuese kur baza e llogaritjes për pensionet e reja indeksohet (për shembull, me 6.4%) është një çështje komplekse e politikës ekonomike dhe drejtësisë sociale që gjeneron debat.
Këtu janë argumentet kryesore për të kuptuar këtë dilemë:
Argumentet në favor të rivlerësimit të pensioneve ekzistuese me të njëjtën normë (6.4%):
1. E drejta dhe barazia: Garanton që pensionistët aktualë të mos humbasin fuqinë blerëse krahasuar me pensionistët e rinj, duke ruajtur barazinë ndëmjet brezave .
2. Ruajtja e fuqisë blerëse: Nëse indeksi prej 6.4% pasqyron rritjen e vërtetë të kostos së jetesës, moszbatimi i të njëjtit rregullim në pensionet e vjetra do të thotë një varfërim relativ i këtij grupi, veçanërisht përballë inflacionit.
3. E drejta sociale: E drejta kushtetuese shpesh e interpreton të drejtën për një pension dinjitoz si të nënkuptuar përditësimin periodik të pagesave të pensioneve për të parandaluar humbjen e vlerës.
Argumentet kundër ose sfidat e barazimit (6.4%)
1. Qëndrueshmëria e sistemit: Rritja e të gjitha pensioneve ekzistuese me 6.4% do të sillte shpenzime masive që mund të kërcënonin qëndrueshmërinë financiare të sistemit të sigurimeve shoqërore, veçanërisht me një popullsi në plakje.
2. Ndikimi në borxhin publik: Rritjet e përgjithshme mbi inflacionin mesatar rrisin shpenzimet publike, të cilat mund të kërkojnë shkurtime ose rritje të taksave në të ardhmen.
3. Prioritizimi i dobësive: Qeveritë shpesh vendosin të përqendrojnë rritjet më të mëdha (si ky 6.4%) vetëm në pensionet minimale. Faktikisht eshte vepruar me rritje , bonuse vetem per pensionet nen 40000 leke.
4. Per pensionet mbi 40000 leke nuk ka asnje lloj indeksimi.
Si përfundim, rivlerësimi i pensioneve ekzistuese me të njëjtin tregues të lartë (6.4%) kërkon nga njera ane, barazi dhe dinjitet për pensionistët, por kjo duhet të balancohet me qëndrueshmërinë financiare të sistemit për të shmangur deficitet strukturore.