Prestigjiozja “New York Times”, i ka kushtuar një reportazh lumit të fundit të egër të Europës, Vjosës. Ndërsa Shqipëria e shpalli atë në fillim të këtij viti, Park Kombëtar, njëkohësisht Vjosa u listua mes 52 vendeve që duhet të vizitohen patjetër këtë vit.
Për “New York Times”, Vjosa është një shembull i balancës se si ruhet një park natyror dhe njëkohësisht, eksplorohet.
Mes luginave pjellore, grykave, rrënojave të lashta dhe fshatrave malore, parku i parë kombëtar i lumit të egër në Evropë “Vjosa” përpiqet të balancojë turizmin dhe ruajtjen e vendeve kulturore.
Një udhëtim përgjatë lumit të Vjosës të Shqipërisë jugore, një nga rrugët ujore të fundit të Evropës, do të thotë të përshkosh një peizazh që duket si ndër shekuj.
Duke rrjedhur nga kufiri veriperëndimor i Greqisë në detin Adriatik, Vjosa derdhet në kanione dhe gryka të formuara nga pyje të thepisura lisash dhe bredhash.
Urat e lashta prej guri lidhin brigjet e saj, duke përshkuar ujërat bruz.
Në fillim të këtij viti, Shqipëria ndërmori një hap kritik drejt ruajtjes së vendeve kulturore me ngritjen e Parkut Kombëtar të Lumit të Egër të Vjosës, i pari në Evropë dhe një destinacion i përfshirë në listën e “52 vendeve për të vizituar këtë vit”.
Qeveria shqiptare, Bashkimi Ndërkombëtar për Ruajtjen e Natyrës, organizatat joqeveritare nga fushata “Save the Blue Heart of Europe” dhe kompania amerikane e veshjeve rekreative në natyrë, “Patagonia” punuan së bashku për të mbrojtur 120 milje të lumit në Shqipëri dhe degët kryesore të tij.
Burimi i Vjosës prej 169 miljesh është në malet e Pindit të Greqisë.
Pas disa vitesh protestash kundër projekteve të minierave dhe digave dhe mbështetjes nga aktori hollivudian, Leonardo DiCaprio, klasifikimi i parkut ishte një fitore.
“Mbështetja jonë për Vjosën u rrit kur filluam partneritetin me qeverinë shqiptare në vitin 2021, për të bërë diçka që nuk ishte bërë më parë”, tha Ryan Gellert, shefi ekzekutiv i “Patagonia”.
Sipas Gellert, plani parashikon që parku të jetë plotësisht funksional, me një qendër për vizitorët dhe stafin në vitin 2024.
Në një vend tashmë të njohur për ushqimin e tij, territori i Luginës së Vjosës e vendos atë në krye të listës.
Frutat dhe perimet e freskëta, trofta, mjalti i malit, qengji, vera, viçi, rakia, djathërat dhe barishtet janë me bollëk, së bashku me mikpritjen ballkanike.
Parku i ri përfshin degët e Vjosës, një lumë rreth 250 milje dhe më shumë se 31,000 hektarë: një ekosistem me rreth 1,200 specie, 15 prej të cilave janë në rrezik zhdukjeje.
p.c/dita
