Gjykata Supreme e Shteteve të Bashkuara vendosi dje, të premten, se një pjesë e konsiderueshme e tarifave që presidenti amerikan Donald Trump kishte vendosur pas rikthimit të tij në Shtëpinë e Bardhë ishin të paligjshme, duke rrëzuar një shtyllë kyçe të programit të tij ekonomik.
Megjithatë, më pas presidenti i SHBA-ve njoftoi se kishte nënshkruar një dekret për vendosjen e një tarife të re globale prej 10%, e cila do të hyjë në fuqi më 24 shkurt për një periudhë 150-ditore.
Kompensimet
Vendimi i Gjykatës Supreme të SHBA-ve anulon në thelb të ashtuquajturat tarifa “reciproke”, të cilat ishin vendosur për pothuajse të gjitha produktet e importuara në SHBA. Megjithatë, vendimi nuk prek tarifat e vendosura në sektorë të caktuar, si automobilët, çeliku dhe alumini apo produktet farmaceutike.
Sipas kryeekonomistit të EY-Parthenon, Gregory Daco, pasoja e menjëhershme do të jetë ulja e normës mesatare të tarifave mbi produktet e importuara, e cila pritet të bjerë nga 16,8% në rreth 9,5%.
Një tjetër pasojë është se kompanitë që kanë paguar këto tarifa mund të kërkojnë kompensim. Disa prej tyre kishin parashikuar një zhvillim të tillë, duke ushtruar apelim.
Edhe pse mbetet e vështirë të përcaktohet shuma e saktë, ekonomistët vlerësojnë se të ardhurat nga këto tarifa reciproke do të arrijnë mes 130 dhe 140 miliardë dollarë në vitin 2025.
Në mesin e janarit, Donald Trump kishte paraqitur një skenar pesimist, duke folur për kompensime “qindra miliarda dollarë” në rast të një vendimi të pafavorshëm nga Gjykata Supreme. Të premten, presidenti amerikan u shpreh se kjo çështje do të vendoset nga drejtësia.
Guvernatori demokrat i Illinois ka kërkuar tashmë kthimin e 1.700 dollarëve për çdo familje, bazuar në vlerësimet e Universiteti Yale. Ndërkohë, guvernatori demokrat i Kalifornia theksoi se qeveria duhet të kompensojë konsumatorët.
Negociatat
Përtej pasojave të menjëhershme, vendimi i Gjykatës Supreme mund të ndikojë në aftësinë e administratës amerikane për të lidhur marrëveshje tregtare me partnerët e saj, vullneti i të cilëve për të ulur tarifat ka qenë faktor kyç në nisjen e negociatave.
Sekretari i Thesarit, Scott Bessent, pranoi së fundmi se një vendim i pafavorshëm nga Gjykata Supreme mund t’i hiqte administratës “fleksibilitetin” që ofron përdorimi i tarifave si mjet negociues.
Shtëpia e Bardhë sqaroi për AFP se vendet që kanë nënshkruar marrëveshje tashmë do t’i nënshtrohen edhe tarifës shtesë 10% të vendosur nga presidenti Trump.
Alternativat për qeverinë amerikane
Dekreti i nënshkruar nga Donald Trump bazohet në një ligj tregtar të vitit 1974, i cili i lejon presidentit të balancojë shkëmbimet mes SHBA-ve dhe partnerëve të tyre kur konstatohet një çekuilibër i madh në bilancin e pagesave.
Megjithatë, ky ligj parashikon që kjo kompetencë të jetë e vlefshme vetëm për një periudhë deri në 150 ditë. Më pas, administrata duhet të sigurojë miratimin e Kongresit nëse dëshiron ta mbajë në fuqi masën.
Zgjidhja më e drejtpërdrejtë për qeverinë do të ishte paraqitja në Kongres e një projektligji që do t’i jepte mundësinë të rivendoste tarifat.
Megjithatë, një hap i tillë mund të rezultojë i gjatë dhe i vështirë, sidomos me afrimin e zgjedhjeve të mesmandatit dhe me disa republikanë që kanë shprehur rezerva ndaj përdorimit të gjerë të tarifave nga presidenti Trump.
j.l./ dita
