Çfarë është “E6”: Si po lind një Evropë e re, për të cilën askush nuk po flet hapur

Nga Migena Aleksi

BE-ja me 27 vende po bëhet e vështirë për t’u mbajtur. Po ridizenjohet harta e re e Kontinentit të Vjetër. Gjashtë shtetet më të fuqishme duan të krijojnë E6

Bashkimi Evropian me 27 shtete anëtare po përballet me vështirësi serioze në vendimmarrje, ndërsa realitetet e reja gjeopolitike po e bëjnë funksionimin e tij tradicional gjithnjë e më të ngathët. Ideja e një Europe të standardizuar, ku çdo vend merrte pjesë përmes dialogut unanim, duket se po humbet forcë ndërsa zhvillimet globale kërkojnë ritëm dhe efikasitet më të lartë.

Në këtë kontekst po ringjallet një propozim i vjetër, i ri në mënyrën e tij të organizimit: krijimi i një grupi të përzgjedhur vendesh evropiane – i njohur si E6. Ky format i ri synon të ofrojë një qasje më të shpejtë dhe më dinamike për bashkëpunim ekonomik, financiar, të sigurisë dhe diplomatik midis disa prej fuqive kryesore të unionit.

Si erdhi ideja dhe çfarë përfaqëson “E6”

Koncepti i një Europe me “dy shpejtësi”, ku vendet më integruese ecin më shpejt se të tjerët, nuk është i panjohur; ai është diskutuar në qarqet europiane për dekada si një mënyrë për të kapërcyer burokracitë dhe pengesat që lindin nga nevoja për unanimitet në vendimet kryesore.

Sot, iniciativa është marrë përsiprë nga Gjermania dhe Franca, të cilat së bashku kanë ftuar përfaqësuesit nga Polonia, Spanja, Italia dhe Holanda në një videokonferencë më 28 janar 2026 për të diskutuar një agjendë të re bashkëpunimi nën emrin E6.

Kjo platformë nuk është një “klub i mbyllur”, por një front i mundshëm i bashkëpunimit të thellë mes gjashtë ekonomi kryesore të BE-së, i fokusuar në sfidat moderne që kërkojnë vendosmëri dhe reagim të shpejtë në fusha kyçe.

Objektivat kryesore të formatit E6

Propozimi i paraqitur përfshin një plan me katër shtylla kryesore, të cilat synojnë:

Unionin e kursimeve dhe investimeve – krijimi i një bashkëpunimi të fuqishëm ndërmjet tregjeve të kapitalit evropian për të rritur mundësitë financiare të bizneseve dhe start-up-eve në Evropë dhe për t’i bërë ato konkurruese ndërkombëtarisht.

Forcimin e euros – jo thjesht si mjet pagese, por si instrument geopolitik, përfshirë edhe zhvillimin e një infrastrukture të avancuar të pagesave digjitale të pavarur nga sistemet ndërkombëtare ekzistuese.

Bashkëpunimin në fushën e mbrojtjes – duke e konsideruar shpenzimin ushtarak jo vetëm si një nevojë sigurie, por edhe si një investim strategjik për rritjen ekonomike dhe forcimin e kapaciteteve të përbashkëta.

Sigurinë e lëndëve të para kritike – për të mbrojtur burimet evropiane nga presionet e konkurrencës globale, veçanërisht nga fuqitë e mëdha si Kina dhe Shtetet e Bashkuara.

Pse po ringjallet ky koncept tani

Në dekadat e fundit, ideja për një “bërthamë” evropiane me disa shtete të përzgjedhura ka qenë pjesë e debatit politik, por nuk pati zbatim të drejtpërdrejtë. Sot, për shkak të ngadalësisë në vendimmarrje brenda një unioni me 27 anëtarë, si dhe rritjes së sfidave globale — ekonomike, teknologjike dhe gjeopolitike — ky format po merr terren sërish.

Përkrahësit argumentojnë se përqendrimi i vendimmarrjes tek disa partnerë të gatshëm të bashkëpunojnë ngushtë mund të rrisë efikasitetin dhe të shmangë ngecjet që shpesh lindin kur duhet arritur konsensus i plotë midis të gjitha shteteve anëtare.

Reagimet dhe shqetësimet

Megjithatë, ideja e një Evrope me “dy shpejtësi” ngre shqetësime. Disa vende, sidomos në Evropën Lindore, kanë shprehur rezerva se një ndarje e strukturës së unionit mund të minojë ndjenjën e unitetit dhe solidaritetit që ka qenë themeli i procesit europian. Për shembull, kryeministri i Lituanisë ka paralajmëruar se përpjekjet për të ndarë Unionin mund të çojnë në dobësim të lidhjes midis vendeve anëtare.

Në të njëjtën kohë, krijimi i një grupi të vogël me aftësi vendimmarrëse më të fuqishme mund të nxisë euroskepticizëm në vendet që ndihen të përjashtuara, sidomos nëse ky model shndërrohet në një strukturë permanente ku vendimmarrja bëhet më pak gjithëpërfshirëse.

Balanca mes fuqisë dhe unitetit

Zgjedhja mes efikasitetit dhe unitetit është sot një nga dilemat kryesore të Bashkimit Evropian. Nga njëra anë, një Bashkim me 27 shtete të bashkuar duket më i fortë në sfidat globale kundrejt fuqive si Shtetet e Bashkuara apo Kina; nga ana tjetër, rifokusimi në një grup më të vogël partnerësh mund të ofrojë rezultate më konkrete dhe të shpejta, në një botë ku vonesat politike mund të kenë kosto të lartë.

—

©️Copyright Gazeta DITA

Ky artikull është ekskluziv i Gazetës DITA, gëzon të drejtën e autorësisë sipas Ligjit Nr. 35/2016, “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e lidhura me to”. Shkrimi mund të ripublikohet nga mediat e tjera vetëm duke cituar DITA dhe në fund të vendoset linku i burimit, sipas Nenit 178 të Ligjit Nr/ 35/2016