Historia e rrugës së shembur në Portugali që mori shembull Kryeministri

Rruga e shkatërruar në Portugali që ka postuar kryeministri Rama ndodhet në komunën e Torres Vedras, një zonë kodrinore në veri të Lisbonës. Konkretisht, bëhet fjalë për segmentin që lidh vendbanimet Sirol dhe Outeiro de Zibreira.

Përdorimi i këtij shembulli për të ilustruar situatën në aksin Librazhd–Përrenjas mbështetet në një ngjashmëri teknike, natyrën e terrenit. Të dyja zonat, karakterizohen nga kodra dhe male. Por vetëm kaq.

Mjafton të gërmosh disi në të dhënat lokale dhe mëson se kjo rrugë ka shërbyer fillimisht si një shteg lidhës për mjetet bujqësore dhe vreshtarinë e zonës së Torres Vedras që në mesin e shekullit të kaluar.  Procesi i parë i rëndësishëm i asfaltimit ka nisur kryesisht në fund të viteve 1990. Shkaku i shembjes gjithsesi nuk ka qenë cilësia e asfaltit, edhe pse kanë kaluar dekada, por një fenomen i njohur si “lëvizje e thellë e shpateve” gjatë stuhive të forta të janarit 2026.

Çfarë është më e rëndësishme – në ndryshim nga historia e Juglindjes sonë që është bllokuar totalisht me kosto shumë të rënda për banorët dhe bizneset – zona që merr shembull krahasues Kryeministri as nuk u izolua, as pati kosto për banorët. Për faktin e thjeshtë që kjo rrugë është një nga katër rrugët alternative që kanë fshatrat aty.

Inxhinieria rrugore në këtë pjesë të Portugalisë është projektuar me redundancë (mundësi të shumëfishta kalimi). Kronikat lokale që lexova pas postimit të Kryeministrit shkruajnë se banorët e zonës u udhëzuan menjëherë drejt tri alternativave të tjera.

Po japim detajet e verifikueshme lehtë që të shmangen replikat e kota:

1. Aksi i Maxinhal: Kjo është alternativa kryesore dhe më e sigurt. Duke devijuar drejt fshatit Maxinhal, drejtuesit e mjeteve mund të lidhen me rrugën kombëtare N115. Edhe pse shton rreth 10 minuta në udhëtimin e tyre, kjo rrugë ofron siguri të plotë dhe asfalt cilësor.

2 – Rruga e Ados Magros: Ky është një opsion i dytë, kryesisht për banorët lokalë. Është një rrugë më e ngushtë kodrinore që lidh fshatrat fqinjë. Ajo shërben për të shmangur trafikun e rënduar që mund të krijohet në aksin kryesor gjatë orëve të pikut.

3. Bypass-i i Autostradës A8: Për ata që udhëtoj drejt qyteteve më të mëdha, autostrada A8 shërbeu si alternativa strategjike. Kjo rrugë kalon plotësisht zonën e rrezikuar gjeologjike, duke ofruar një zgjidhje të përhershme dhe të sigurt, pavarësisht kushteve atmosferike.

Në Shqipëri këto mundësi nuk janë, pra krahasimi nuk qëndron.

Shto pastaj që kjo rrugë fshatrash në Portugali është një incident i izoluar. Ne po përballemi me rrugë të shembura jo në një rast, por në shumë. Bëhet fjalë për akse nacionale. Për më tepër janë rrugë me investime shumë të larta të parasë publike, nuk kanë dekada, por po degradojnë brenda pak muajsh.

Për fondet e buxhetit që avullojnë pa gjurmë cilësie, përgjigjja që pritet nga një Kryeministër është përgjegjësia në radhë të parë. Minimalisht vendosja e pikëpyetjes mbi shkaqet. Derisa të hetohen. Është për të ardhur keq që është zgjedhur menjëherë një justifikim i denjë për fëmijët e kopshtit, “kështu ndodh edhe në Itali, edhe në Portugali” (!)

Nëse përmenden këto, atëherë duhet bërë krahasimi i plotë, jo vetëm fragmenti që na leverdis. Po, edhe në Itali ka rrëshqitje dherash, edhe në Portugali ka rrugë që dëmtohen. Por atje ekzistojnë standarde të forta projektimi, ka mbikëqyrje të pavarur teknike, përgjegjësitë administrative dhe penale përcaktohen qartë. Kontratat publike janë nën monitorim institucional serioz.

Nëse ndodh një rast i tillë – nuk thotë Kryeministri atje që “kështu ndodh edhe në Shqipëri”.

Sado të fshihemi pas gishtit, problemi ynë nuk është fenomeni natyror. Natyra bën të vetën. Po punove dobët, nuk e disiplinon dot. Problemi ynë është cikli i përsëritur, nga tender në propagandë, inaugurim me daulle, pastaj degradim, riparim, fond i ri publik. Jemi përballë fakteve të shumta që flasin për projektime të dobëta, mungesë të kontrollit, moskordinim, gërryerje njerëzore të lumenjve, cilësi të dobët të punimeve, etj.

Për të mos folur pastaj për taksat dhe sistemin e shërbimeve. Nuk krahasohemi dot me nivelin në Itali apo Portugali.

Pa u zgjatur, nëse qeveria dëshiron krahasim me Evropën, atëherë krahasimi duhet bërë i plotë. Evropa nuk është vetëm asfalt, funksionon sistemi i llogaridhënie. Nuk ndodh të bëhen ligje speciale për të shmangur barazinë përpara ligjit.

Ditë të mbarë.

Marrë nga rubrika e përgjigjeve të Kryeredaktorit për letrat e lexuesve, që botohet në faqen 2 të gazetës DITA versioni print