Janë publikuar sot për herë të parë në DITA faksimile të letërkëmbimeve mes shkrimtarëve të njohur Ismail Kadare dhe Nasho Jorgaqi.
Faksimilet shoqërojnë një intervistë me Kristina Jorgaqin, vajza e Nasho Jorgaqit, në 1 vjetorin e ikjes së shkrimtarit.
Prof. Jorgaqi, akademike, kërkuese shkencore dhe pedagoge e njohur e gjuhësisë, flet në këtë intervistë në DITA për raportin e veçantë me të atin, të vërtetën e dosjes së Sigurimit dhe ato që nuk u thanë kurrë në debatin publik të disa viteve më parë mes të ndjerit Nasho Jorgaqi dhe Kadaresë.
Më poshtë, intervista, e cila mund të lexohet e plotë edhe në versionin print, në numrin e sotëm të gazetës DITA:
DITA – U bë një vit që kur profesor Nasho Jorgaqi, babai juaj, u nda nga jeta. Çfarë ju ka munguar më shumë prej tij gjatë këtij viti?
K.J. – Gjithnjë e mendoj se kam qenë me fat që prindërit e mi kanë jetuar gjatë: im atë iku nga kjo jetë gati 91 vjeç, kurse ime më po shkon 85 dhe ka një kthjelltësi mendore të admirueshme. Nuk është e paktë t’i kesh patur prindërit pranë përgjatë 40 e ca viteve të jetës tënde si e rritur e, përvec kësaj, të kesh kaluar me ta kohë cilësore.
Ama ndodh një gjë e çuditshme, kur prindërit jetojnë gjatë: të krijohet herë pas here iluzioni sikur ata janë të përjetshëm dhe do të jenë aty, përherë me ty, deri sa ti të mbyllësh sytë. Natyrisht që këto janë momente kalimtare, që i lenë vendin të vërtetës se jeta ka ciklin e vet, pra, njeriu ka një kohë për të jetuar, por ka edhe një kohë për të ikur nga kjo botë. Ai që ikën vazhdon të jetojë më pas në forma të tjera. Në rastin e tim eti, përmes atyre që ka shkruar e, veçanërisht për ne të afërmit, përmes kujtimeve.
Më mungojnë pa dyshim shumë gjëra të tijat: që nga telefonatat që më bënte i merakosur sa herë udhëtoja e vetme me makinë jashtë Tiranës, te përkujdesja (ndonjëherë e tepruar) për shëndetin tim, gëzimi dhe entuziazmi me të cilin i priste ato që botoja… Për fat të keq, këto e të tjera kishin nisur të më mungonin kohë përpara se im atë të ndahej fizikisht nga kjo jetë. Saktësisht, tre vjet përpara, kur Covid19 i përshpejtoi ose i shkaktoi (nuk di ta them me siguri) një formë demence, që e tëhuajsoi nga gjërat e bukura e të dashura të kësaj jete.
DITA – Duke e pasur bashkëpunëtor për një kohë të gjatë në gazetën “Dita”, e dimë se sa miqësor ishte me të gjithë. Besojmë se i tillë ka qenë dhe në familje, paksa larg rolit tradicional të një babai shqiptar, apo jo?
K.J. – Një nga gjërat që unë kam vlerësuar gjithmonë tek im atë në raportet me mua si vajzë ka qenë komunikimi. Them se dinte të komunikonte, nga që dinte të dëgjonte. Ishte një dëgjues i rrallë, aq sa edhe sot e kësaj dite unë nuk kam njohur njeri që ta zotërojë më mirë “artin” a “mjeshtërinë” e të dëgjuarit sa ai. Dëgjonte me durim e qetësi dhe ndërhynte me takt, pa u imponuar e pa paragjykuar. Të gjitha këto, bashkuar, natyrisht, edhe me predispozitën time për komunikim, çuan në krijimin e atij raporti të hapur, të drejtpërdrejtë e miqësor tonin, që, për hir të së vërtetës, nuk ka qenë një model shumë i zakonshëm për shoqërinë e kohës, ku unë kam kaluar thuajse gjysmën e jetës.
DITA – Në filmin “Mimoza llastica” ka një vajzë që quhet Tina. Emrin tuaj e gjejmë, gjithashtu, edhe në krijime të tjera për fëmijë të babait tuaj. A janë këto përjetime letrare të tijat si babai i Kristinës?
K.J. – Im atë nisi të shkruante letërsi për fëmijë, kur unë dhe im vëlla ishim të vegjël. Madje shumë prej tregimeve, që ai do të botonte, unë i kisha dëgjuar më parë teksa na i rrëfente mbrëmjeve përpara se të flinim. Një pjesë e tyre vërtetë është e lidhur me mua dhe me shoqet e mia të fëmijërisë, sic e dëshmojnë jo vetëm emrat e një numri personazhesh, por edhe subjektet e disa tregimeve të frymëzuara prej ngjarjesh apo episodesh reale.
Kështu, te filmi “Mimoza llastica” (1973), skenarist i të cilit ka qenë babai im, unë “jam e pranishme”, përvecse me emrin, edhe si prototipi i Mimozës. E vogël kam qenë një fëmijë shumë i llastuar, përpara tekave të të cilit prindërit e mi dorëzoheshin. Po pse im atë nuk e quajti Kristina protagonisten e filmit, por Mimoza, mund të pyesni, kur dihet që Mimoza ishte emri i protagonistes së një vepre të mëparshme të tij, romanit “Dashuria e Mimozës” (1960)? Ndoshta për një lloj nostalgjie e dëshire për të mbajtur gjallë kujtimin e një vepre, që ishte ndaluar tashmë të qarkullonte (e gjykuar se nuk i mishëronte tiparet e një vepre të realizmit socialist).
Por edhe për faktin se Kristina nuk ishte një emër tipik, që u vihej vajzave të brezit, të cilit u takonin personazhet e filmit. Kristina nuk ishte, në të vërtetë, emër tipik as për brezin tim, i konsideruar askohe i vjetëruar, demode apo një “emër gjyshesh”, sic më thonin shoqet.
DITA – Cila nga veprat e Nashos është e preferuara juaj?
K.J. – Preferencat e mia për veprat e tim eti kanë ndryshuar përgjatë kohës. Në adoleshencën time “Dashuria e Mimozës” ka qenë vepra e parapëlqyer. Kurse sot do të veçoja memuaristikën e tij, ku kryet e vendit për mua e zë “Jeta e Fan Nolit”, e ndjekur nga kujtimet që ka shkruar për njerëz të shquar të letrave e të kulturës, me të cilët ka punuar ose ka patur njohje, si dhe shënimet e udhëtimeve nëpër vendet, ku kanë jetuar shumë nga personazhet historike të botës shqiptare. Ndër të parapëlqyerat e mia janë, gjithashtu, haikutë dhe prozat e shkurtra poetike, pas të cilave im atë u dha në periudhën e sprasme të jetës.
DITA – Ju e përmendët veprën “Dashuria e Mimozës”, ribotimi i së cilës në fund të viteve ’90 u prit fillimisht me mjaft interes, por më vonë hapi dhe një debat, ndërkohë që Nasho Jorgaqi s’e pat fshehur kurrë faktin që personazhi kryesor ishte frymëzuar nga Ismail Kadareja. Nëse do të ktheheshit pas në kohë, a do ta këshillonit babain tuaj ta shmangte përplasjen me Kadarenë dhe të mos i bënte publike faktet e argumentet e tij se romani i Kadarese nuk qe një vepër rinie, por e kohëve të fundit?
K.J. – Konfrontimi publik me Kadarenë ishte gjëja e fundit, që mund t’i kalonte nëpër mend tim eti jo vetëm për faktin se ata i lidhte një miqësi e hershme, por edhe pse ndjenja e miqësisë në përgjithësi ishte një gjë e çmuar për tim atë. Unë personalisht raportin mes tyre e kam gjykuar gjithnjë si një raport “josimetrik”, në kuptimin që, ai që jepte, dhe jepte pa kushte, ishte im atë.
Kishte një besnikëri dhe përkushtim të tijin ndaj Ismailit, që sinqerisht më habiste e më linte pa fjalë, madje ndonjëherë edhe më nervozonte. Kjo nuk do të thonte se ai nuk i njihte cenet e karakterit të Ismailit – egocentrizmin, cinizmin, arrogancën, zemërngushtësinë, natyrën hakmarrëse etj.-, por, si natyrë e butë që ishte, e mbi të gjitha si admirues i talentit e i veprës së Kadaresë, falte dhe toleronte.
Raportet mes tyre do të mbeteshin të mira edhe me kthimin e Ismailit për herë të parë nga Franca, ku kish kërkuar azil politik, e të tilla do të vazhdonin deri aty nga fundi i viteve ’90.
Gjërat nisën të ndryshonin kur Ismaili, i obseduar prej idesë së marrjes me çdo kusht të çmimit Nobel, filloi përpjekjet “për ta rishkruar” historinë e jetës së tij nën diktaturë. Në këtë kuadër ishte edhe distancimi i tij nga njerëz, me të cilët e lidhte e kaluara dhe që ia komprometonin besueshmërinë si “armik” i regjimit të vjetër. Një ndër këta ishte im atë, autor ndër të tjera i “Mërgatës së qyqeve”, së cilës i “kishte dalë për zot” publikisht në një kohë kur pasardhësit e ish-Legalistëve e kishin sulmuar me egërsi.
Kështu që me një si Nashoja Ismailit nuk i mjaftonte thjesht e vetëm distancimi, por i duhej edhe diskreditimi. Zgjodhi atëherë një mënyrë që vetëm një mendje e sëmurë e diabolike dhe një karakter pervers mund ta fabrikonte: të bënte një roman (“Mjegullat e Tiranës”), ta paraqiste atë si një letërsi sirtari të shkruar para një gjysmëshekulli dhe t’ia kundërvinte romanin e tij romanit të “realizmit socialist” të ish-mikut (“Dashuria e Mimozës”) pikërisht për të treguar “kontrastin” e madh ideor, botëkuptimor, letrar e kulturor mes tyre që atëherë. Për të qarë e për të qeshur…
Çdo shkrimtar i kësaj bote është i lirë që, përmes imagjinatës, të krijojë në veprat e tij letrare lloj-lloj realitetesh, edhe nga ato më fantazmagoriket, por nuk mundet që historinë e jetës së tij ta shpikë e rishpikë sipas qejfit e interesave duke trilluar në kurriz të atyre, që kanë qenë bashkudhëtarë me të në këtë rrugëtim. Për fat të keq, këtë po e bën prej vitesh një shkrimtari të madh si Kadareja.
Natyrisht që im atë do të reagonte. Çdo njeri normal në kushtet e tij do të reagonte. E kush do të heshtte përpara një baltosjeje publike të ngritur mbi shpifje nga më të ulëtat?!
Im atë reagoi përmes dy letrave publike drejtuar Ismailit, ku faktoi dhe argumentoi, sipas meje, bindshëm, që “Mjegullat e Tiranës” ishte një roman i hartuar rishtas dhe se “Dashuria e Mimozës” ishte shkruar nën nxitjen dhe me mbështetjen e vetë Ismailit, asokohe mik i ngushtë i tim eti, me të cilin ndante shumçka, madje dhe dhomën ku flinin.
Pas vdekjes së tim eti, duke kqyrur e sistemuar bashkë me time më bibliotekën dhe arkivin e tij, pata rast të gjeja, ndër të tjera, edhe një tufë letrash të Ismailit drejtuar Nashos, që nisnin në shtator të v.1958, kur Ismaili sapo kishte shkuar për studime në Moskë, e përfundonin në v.2001, si dhe disa letra të së shoqes, me të cilën Nashoja kishte lidhje gjaku.
E dija që kishte patur një letërkëmbim mes tyre, por nuk kisha patur rast ta shihja. Zbulova aty, ndër të tjera, një fakt, të cilin, mesa duket, im atë me vetëdije ia “kishte kursyer” ish-mikut, edhe pse ishte në favor të vet: gjatë kohës që Nashoja shkruante “Dashurinë e Mimozës”, subjekti i së cilës ishte frymëzuar nga historia e vërtetë e një lidhjeje dashurie të Ismailit, ky i kish dhënë Nashos gjithë letërkëmbimin me të dashurën.
E pra, a ishte e mundur që në kushtet e asaj miqësie aq të ngushtë e duke jetuar deri dhe në një dhomë Ismaili të shkruante “Mjegullat e Tiranës” e ta mbante të fshehtë prej mikut të tij? Them se s’ka nevojë për përgjigje. Nuk kam ndër mend, sidoqoftë, t’i bëj publike të plota këto letra, por vetëm faksimilet e disa pasazheve, që mbështesin të vërtetën ashtu siç e ka dëshmuar atë im atë.
DITA – Si i kujtoni ju takimet me Kadaretë? Sa të pranishëm kanë qenë ata në jetën e famijes Jorgaqi?
K.J. – Në vitet ’70-’80 një ndër njerëzit, që vinin më shpesh në shtëpinë tonë, në apartamentin, që kishim atëherë në rrugën e Durrësit, ishte Ismaili. Ardhjet e tij ishin normalisht të përjavshme, kurse në periudha shqetësimesh e frikërash të tijat për shkak të atyre që shkruante, ato bëheshin të përnatshme për javë e muaj me radhë. Në kohën e kritikave për “Dimrin e vetmisë së madhe” nuk do të më vinte cudi madje, nëse një mëngjes do ta gjeja edhe duke fjetur në kolltukun, ku ulej përherë, në dhomën e pritjes.
Ai që sakrifikonte me të vërtetë, ishte im vëlla, i cili flinte aty, e ndërkohë i duhej të përpëlitej gjatë sa ta zinte gjumi ashtu me dritën hapur e bezdinë e bisedave, që vazhdonin me orë të tëra. Ismaili vinte pasi binte nata, zakonisht aty nga ora 8.30-9, dhe shpesh priste i vetëm në dhomë sa të kthehej im atë. Këmbëngulja e tij për të bërë bisedat që e shqetësonin, ishte e tillë sa nuk pyeste as kur im atë ishte i sëmurë. Kujtoj një herë që Nashon e kishte zënë një krizë shumë e fortë veshkash, sa jo vetëm nuk ngrihej dot nga krevati, por nuk hapte dot as sytë. Ismaili, kur erdhi, e gjeti ashtu dhe priti me durim më shumë se dy orë me shpresën se mos atij i kalonte kriza dhe Ismaili realizonte bisedën e radhës. Por pritja i shkoi kot.
Miqësia, për hir të së vërtetës, nuk ka qenë një miqësi mes dy familjeve tona, por vetëm mes Nashos dhe familjes Kadare, pra, Ismailit e të shoqes, që, siç e thashë, ishte kushërirë e tij. Ndodhte herë pas here që çifti Kadare vinte bashkë deri tek pallati ku banonim, por aty ndaheshin: Ismaili vinte te ne, kurse e shoqja shkonte tek një mikesha e saj e ngushtë, Liliana Zheji, që banonte në shkallën tjetër. Më pas ritakoheshin e ktheheshin përsëri të dy në shtëpi.
DITA – Si u ndje Nashoja dhe familja e tij, kur Ismail Kadareja, apo dhe të tjerë pas tij, e akuzuan si bashkëpunëtor të Sigurimit?
K.J. – Sulmi i parë i hapur i Ismailit ndaj Nashos ishte ai i v.2014 te libri me ese “Mëngjeset në kafe Rostand”. Ky sulm vinte si përgjigje ndaj letrës publike të tim eti pas trillimeve të çartura të Ismailit ndaj tij në parathënien e romanit “Mjegullat e Tiranës”.
Kujtoj që pezmi i tim eti nuk buronte aq nga akuza publike e Ismailit për të si “spiun” i Sigurimit sesa nga deklarata e tij që romanin që kish shkruar, ia kishte mbajtur të fshehtë Nashos nga që kishte patur frikë se mos ky e spiunonte. Kjo shpifje e ulët e Ismailit e tronditi pa masë, pasi nuk kishte ndodhur kurrë, po kurrë, përgjatë disa dekadave miqësi mes tyre që im atë ta kishte shpërdoruar besimin e tij. S’e kish bërë me askënd, miq, shokë e të njohur, e jo ta bënte me mikun e ngushtë. Diabolizmi dhe malinjiteti i Ismailit kishte tejkaluar kështu çdo kufi.
Disa vite më pas, në shtator të 2020-s, Agron Tufa, ish-drejtor i Institutit të Studimeve të Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit, publikoi në adresën e tij të Facebook-ut, nga Zvicra, ku kishte kërkuar statusin e azilantit politik, faksimile dokumentesh nga dosja personale e tim eti si b.p. i Sigurimit. Shtypi më pas do t’i merrte ato dhe do t’i botonte bashkë me komentet e Tufës, një përzierje pak të vërtetash, ca të vërtetash të shtrembëruara dhe shumë shpifjesh.
Dosja e Nashos publikohej në një kohë që nuk kishte (dhe ende nuk ka) një ligj për hapjen e bërjen publike të dosjeve të Sigurimit dhe kur faksimile dokumentesh të dosjeve nuk kishin dalë as për politikanë e funksionarë shtetërorë, për të cilët është i detyrueshëm verifikimi i pastërtisë së figurës. Po pse atëherë dosja e tij? Dosja e një njeriu që, siç do të kisha rastin ta lexoja edhe vetë më pas, nuk kishte dëmtuar askënd, pra, që nuk kish hequr nga puna, internuar, futur në burg apo kontribuar për eleminimin e askujt; një dosje që, në 30 vjet demokraci, nuk rezultonte ta kish kërkuar askush që ta shihte në cilësinë e të dëmtuarit prej veprimtarisë së Nashos. Mbi të gjitha, ajo ishte dosja e një intelektuali të shquar, një njeriu erudit, me një formim të gjerë e të thellë, që deri atëherë, afër të 90-ave, nuk kishte reshtur asnjëherë së punuari me përkushtim e ndershmëri.
Ishte dosja e një shkrimtari, e një studjuesi të historisë së letërsisë shqipe të traditës, e një biografi të disa prej figurave të shquara të historisë e kulturës shqiptare, e një skenaristi të disa prej filmave më të mirë shqiptarë, e një pedagogu që kish kontribuar në formimin e kaq brezave të studentëve… Pra, dosja e një njeriu, që me dinjitet e profesionalizëm kish vënë disa tulla në ngrehinën e kulturës, të arsimit e të shkencës shqiptare.
Po për cfarë hynte në punë publikimi i dosjes së Nashos? Për cfarë shërbente? Kujt i duhej? Këto ishin disa nga pyetjet, që mbetën për disa kohë pa përgjigje. Më pas gjërat u bënë të qarta… Tufa s’kishte qenë veçse ekzekutuesi i zellshëm i një plani të ideuar me ligësi e perversitet, prej të cilit ai shpresonte se do të kishte përfitimet e veta, mbi të gjitha, marrjen e azilit politik (që, në fakt, iu refuzua). Për fat të keq, ndodh jo rallë që gjenia krijuese dhe karakteri demoniak jetojnë të ngërthyera në një trup të vetëm njeriu.
DITA – Vetë Nashoja nuk bëri ndonjë reagim pas publikimit të dosjes së tij nga Agron Tufa. Pse? A ishit ju në dijeni të një dosjeje të tillë?
K.J. – Publikimi i dosjes u bë kur im atë ishte 89 vjec dhe, për fat të keq, kishte nisur të vuante pasojat e një demence të saposhfaqur. A mund të pritej reagim prej tij në këto kushte?! Ndërkohë as unë dhe asnjë pjesëtar tjetër i familjes nuk ishte në dijeni të dosjes.
DITA –A pati Nasho ndonjë peng që nuk e bëri publik në lidhje me të shkuarën apo këtë dosje?
K.J. – Me sa di e sa kam kuptuar unë, them se jo. Duke mos pasë dëmtuar askënd, mendoj se nuk e ka gjykuar të arsyeshme të shprehej publikisht me vullnetin e tij të lirë për angazhimin si b.p. i Sigurimit, sikurse kishte bërë, për shembull, ndonjë koleg i tij shkrimtar me emër.
Nashoja kishte qenë vetëm 23 vjec, kur kishte pranuar të nënshkruante një deklaratë bashkëpunimi me Sigurimin, pa u vetofruar, por si përmbushje të një kërkese që i kishin bërë. Im atë duhet të ketë qenë i bindur se po kryente një detyrë patriotike duke i shërbyer shtetit të tij. Këtë e them me bindje, pasi, me vdekjen e Nashos, kam patur rast të lexoj ditarët e fletoret e tij të shënimeve të mbajtura pa ndërprerje që nga v. 1945, kur ai nuk kishte mbushur ende 14 vjeç, e deri në v. 1960. Në të ritë e tij, Nashoja e kishte admiruar ideologjinë marksiste dhe kishte besuar sinqerisht në idealin e ndërtimit të një shoqërie si ajo që përshkruante propaganda komuniste. Më pas ai nisi të kishte dyshime, hezitime dhe disa gjykime e vlerësime kritike, por bindjet e majta i ruajti të palëkundura deri sa vdiq.
Në përfytyrimin kolektiv të shumicës së shqiptarëve b.p. e Sigurimit qenë ca “spiunë ordinerë”, që përgjonin bisedat e njerëzve dhe shkonin i denonconin duke i cuar shumë prej tyre në burg a internim, imazh ky që edhe Kadareja u përpoq ta krijonte për Nashon në akuzën e tij publike.
Angazhimi i tim eti në organin e inteligjencës së kohës, për aq sa ishte, kishte të bënte, sic e dëshmon edhe dosja, me veprimtari në fushën e zbulimit, fryt i së cilës qe edhe romani “Mërgata e qyqeve”. Historia njeh shumë figura shkrimtarësh të angazhuar në shërbimet inteligjente të vendeve të tyre, si Ernest Hemingway, Graham Greene, Ian Fleming, sa për të përmendur disa emra; sikurse njeh edhe të tjerë, që u vunë në shërbim të inteligjencave të huaja, ndër të cilët edhe emra autorësh të shquar shqiptarë, si Gjergj Fishta, Ernest Koliqi, Martin Camaj e të tjerë.
DITA – Shumica e atyre që e përflisnin Nasho Jorgaqin për lidhjet me Sigurimin i referoheshin romanit “Mërgata e qyteve”. Në një intervistë për revistën Klan në vitin 2004, me rastin e ribotimit të tij, ai nuk e fsheh që jo vetëm iu dha leja për ta shkruar, por iu mundësua edhe vizita jashtë Shqipërisë për t’u njohur me mjediset dhe disa prej figurave të emigracionit politik shqiptar. Ju si e mbani mend këtë periudhë? Apo si ua ka treguar?
K.J. – Vajtjen e tim eti në Francë dhe në Belgjikë në 1973-shin e kujtoj shumë mirë për faktin se më solli prej andej një çantë shkolle dhe një palë çizme shumë të bukura, të cilave iu gëzova pa masë. Duke qenë se isha ende në shkollë fillore, nuk kisha si ta dija qëllimin e vizitës së tij. Kujtoj, gjithashtu, pak më vonë, që, kur qendronim verës në plazh, shkoja ndonjëherë me tim atë të haja akullore te hotel Adriatiku, ku ai takonte e bisedonte me atë që unë e thërrisja “xhaxhi Çufe”.
Sic do të merrja vesh më tej, pasi doli “Mërgata”, ai ishte heroi i vërtetë i romanit, personi i infiltruar i shërbimit inteligjent shqiptar për mbi dhjetë vjet në oborrin e mbretit Zog në mërgim, Isuf Mullai. Shumë më vonë pastaj do të kisha rast të dëgjoja nga goja e tim eti, ndër të tjera, edhe plot përshkrime e histori lidhur me ato që ai kish parë e përjetuar në ato javë të qëndrimit të tij jashtë.
DITA – A keni menduar të ndërmerrni hapa ligjorë ndaj atyre që abuzuan me detyrën për të nxjerrë në shtyp dosje, që ligjërisht duhet të ishin të mbrojtura?
K.J. – Në një vend demokratik, ku sundon ligji, për çështje të tilla normalisht që çdokush do të duhej t’i drejtohej gjykatës. T’i drejtohej për të paditur një individ, i cili publikon materiale, që ligji në fuqi e ndalon të bëhen publike. T’i drejtohej për të paditur edhe një tjetër individ, mik me të parin, i cili e siguron materialin duke përfituar nga aksesi që ka patur në dosjet e Sigurimit si drejtues institucioni.
T’i drejtohej për të paditur një institucion shtetëror si Autoriteti për Informimin mbi Dokumentet e Ish-Sigurimit të Shtetit apo, sic njihet, Autoriteti i Dosjeve, që e ka për detyrë t’i ruajë e t’i mbrojë këto materiale, por nuk e bën. T’i drejtohej për të paditur po këtë institucion, prej nga vazhdoi të ridhte informacion te Tufa&co mbi veprimet tona si familje me Autoritetin… Indiferenca dhe mosveprimi i shtetit ndaj disa punonjësve të tij, përgjegjës për shpërdorim detyre, si dhe besimi ZERO te drejtësia shqiptare, na bëri të mos i hynim asaj “aventure”.
DITA – Pas publikimit të dosjes së Nashos, cili ishte përgjithësisht reagimi i njerëzve, vecanërisht i të njohurve të tij, kolegëve, miqve…?
K.J. – Kjo ka qenë një përvojë më vete që, për ta përshkruar, nuk do të mjaftonte as një intervistë e tërë… Shumë prej reagimeve publike, në media e në rrjete sociale, kryesisht nga njerëz të panjohur, por edhe ca të njohur, ishin të tilla që të risillnin shijen e atmosferës së kohës së diktaturës: sharje e fyerje gjithë histeri, mllef e vrer, paditje e denoncime si ato që u bëheshin “armiqve të klasës”.
Pikërisht ashtu siç thonte dikush në një shkrim se “Ish-sigurimsi i bërë publik sot shihet si diversanti i djeshëm, si qenie që duhet linçuar me mjetet e mundshme, si pre e kollajshme”. Dhe a e dini se cilët ishin ndër “linçuesit” më të egër, pas “armiqve ideologjikë”? Ca të njohur, të konsideruar prej tim eti si shokë, miq e kolegë, njerëz të cilët ai i kish ndihmuar me mish e me shpirt, u kish dhënë dorën të ecnin në rrugën e krijimtarisë e të studimeve, i kish përkrahur e ofruar miqësi në një kohë kur askush nuk i përfillte e nuk u qasej. Dhe, ndër këta, a e dini se cilët ishin ata që ulurisnin duke nëmur? Ca të përfolur edhe vetë si b.p. të Sigurimit… Po shyqyr që im atë nuk ishte në gjendje t’i lexonte e dëgjonte hukubetet e tyre. Errësira e harresës që kish pllakosur në mendjen e tij, e pati edhe një të mirë: e ruajti të paprekur nga diabolizmi satanik, që veç ish-miqtë mund ta kenë në ato përmasa. Në bibliotekën dhe arkivin e tim eti gjeta më pas dedikime librash e letra të këtyre krijesave, që sapo përshkrova, të mbushura me lavde e hosanara të të njëjtit intensitet me diskursin e tyre linçues.
Natyrisht që pati edhe reagime, që vinin prej mendjesh të mënçura e të ekuilibruara, që nuk gjykonin bardhë e zi, por i shihnin gjërat në kompleksitetin e tyre. Sikurse pati edhe plot të tjerë që heshtën. Dhe heshtja e miqve të vret ku e ku më shumë sesa fjalët e armiqve. Pikërisht prej kontingjentit të “heshtësve” ishin edhe shumë prej atyre që nuk e panë të udhës as të vinin në homazhe a varrim në përcjelljen e tim eti e as të na ngushëllonin si familjarë. Heshti tërësisht edhe një institucion si Universiteti i Tiranës e Fakulteti i Historisë e i Filologjisë. Kurrfarë ngushëllimi zyrtar e ofrimi mjedisi për homazhe, sic i takonte Nashos, që kish dhënë atje mësim për disa dekada, duke u dalluar si një ndër pedagogët më të përgatitur e më mendjehapur.
DITA – Jeni ndër të paktat personazhe publike, që pranoni një diskutim të tillë, në nje kohë kur të tjerë familjarë të të tjera figurave publike, që janë akuzuar si bashkëpunëtorë të Sigurimit, kanë zgjedhur heshtjen…
K.J. – Qëndrimi im për të folur publikisht për këtë çështje lidhet, para së gjithash, me raportet që unë si individ kam me të vërtetën. Unë e dua të vërtetën, nuk i frikësohem, nuk i iki, madje e kërkoj, kam kurajon të përballem me të. Si mund “t’i vidhesha” atëherë të vërtetës për një çështje, që prek drejtpërdrejt familjen time?! Për më tepër, një të vërtete që u servir e pjesshme në publik, e zhytur në një det shpifjesh dhe trillimesh të ulëta.
DITA – A keni ndonjë peng të ndonjë bisede të padiskutuar me babain tuaj? Po vetë ai, a pati ndonjë peng të ndonjë vepre të pabotuar?
K.J. – Im atë jetoi shumë gjatë, por gjatë pata edhe unë fatin të jetoja pranë tij, në një komunikim të ngushtë e të pandërprerë. Në këto kushte si zor që njeriu të ketë pengje. Natyrisht që dëshirë për të bërë edhe ndoca biseda a për të thelluar ca të tjera do të kisha, por pengje jo. Sa për pengje të tijat, nuk kujtoj të më ketë shprehur ndonjë të tillë, por as kam kuptuar e dyshuar se mund të kishte.
E vetmja gjë që ma ka përsëritur nja dy-tre herë ishte një lloj keqardhjeje që kujtimet (të cilat i përfundoi pak përpara se të sëmurej) nuk i kishte shkruar më parë, në mënyrë që të kishte më shumë energji për ta përballuar punën e të mos e lodhnin aq shumë. E rëndësishme është që im atë arriti t’i shkruajë kujtimet dhe ato janë tashmë një pasuri e paçmuar për ne njerëzit e familjes.
—-
©Copyright Gazeta DITA
Ky artikull është ekskluziv i Gazetës DITA, gëzon të drejtën e autorësisë sipas Ligjit Nr. 35/2016, “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e lidhura me to”. Shkrimi mund të ripublikohet nga mediat e tjera vetëm duke cituar DITA dhe në fund të vendoset linku i burimit, në të kundërt çdo shkelës do të mbajë përgjegjësi sipas Nenit 178 të Ligjit Nr/ 35/2016.
BRAVOOOOOOOOO!KA SHPRESE QE TE MOS SHUHEMI SIKOMB,POQESE NUK HARROHET E SHKUARA,PA TE CILEN S’KA TE TASHME E S’MUND TE KETE TE ARDHME…!’
Ju lumtë Kristina Jorgaqi…keni shkruar realitetin me dinjitet, gjakftohtësi, mencuri. Respekte per babain tuaj Profesor NashoJorgaqi, respekte per ju, vajze e denje e nje njeriu te mrekullueshëm..
Po’,nje interviste dinjitoze ,per nje njeri te ndershem ,intelektual te vertete si Nasho Jorgaqi.Mimozen”e vertete e kam patur ne nje pallat.Grua zonje.Qe atehere e dinim qe libri per te eshte shkruar mbi historite jetesore te kadarese.Si njeri,kadare nuk me Ka pelqyer asnjehere,kontravers,thashetheme imoraliteti ne rrugen Budi,servil qe i lepihej Enverit.Kur u be antar i akadenise se shkencave te Frances,nga sa shpjego te kam menduar se eshte rekrutuar si agjent francez,ne kembim te privilegjeve qe i siguronte titulli i akademikut te Frances .
Sa per te qenit “spiun i sigurimit”.Gjithe ai sistemi zbulimit e kunderzbulimi Kane bere detyren ndaj atdheut.Gabimi me i madh i sotme eshte qe ai komisioni i dosjeve ,njerezit ne te ,Jane pinjolle te ish agjenteve te zbulimeve te huaja apo te denuarve politike.Pra ne konflikt te hapur interesi.Domosdo ne keto kushte ,do ti sherbenin Spiunet francez Ismail kadare.E kam thene Edhe here te tjera,ky institucion duhet te shkruhet,te riorganizohet ne perputhje me ligjin.Kuadrot e sigurimit po’ i trajtijne si armiq.Me thoni nje vend qe nuk Ka organe zbulimit dhe kunderzbulimi ne mbrojtjen te Lirise dhe pavarsise se vendit.Vetem ne shqiptaret u thurim lavde zbulimeve te huaja .Lexoni faqet e shtypit si u thuren lavde spiuneve te UDB,ASFALISE,IS,CIA.Ka Dale termi”zbulime Mike”
Të jeni krenare për babin tuaj ((nuk dyshoj). Ai, i madhi Nasho Jorgaqi nuk qe kurrë bashkëpunëtor i sigurimit me kuptimin që i japin rrëmbythjet, zgjebjet dhe tradhëtia moderne e sotme që shiti e masakroi djemët e nënave nëpër botë. Bëri detyrën e ngarkuar nga atdheu dhe më së miri. Më vjen mirë që lënë pasardhës të denjë. Kur shkoni për në punë mos i numëroni qentë që ju lehin rrugës, mos ua hidhni copën e kockës, se ata përsëri do të lehin, atë dinë të bëjnë. Me shumë respek. Të rroni e ta kujtoni.
Edhe qeni e do kelyshin e vet dhe kelyshii i vet e shef ne sy, edhe gjarpri perkujdeset per pjellen e vet dhe po te pyesesh gjarperinjte e vegjel e duan babinn shume. Nasho Jorgaqi ishte spiun i sigurimit dhe po qe per faksimile mund te botohen edhe te tjera. Sigurisht DITAs me perkuljen qe ka ndaj rregjimit te kaluar nuk i intereson ajo ane. Ti o Kristina na bere te qajme me lot bythe.
Po ti more pleh e kaluar plehut, cfare je??
Edhe po ka bashkpunuar Nasho Jorgaqi, ka bashkpunuar me shtetin e tij per Shqiperine more pleh.
Jo si ata qe jan rekrutu nga sherbinet e huaja antishqiptare o pleh.
Ata lotet e tu te bythes mbaji n bythe, legen anonim spurdhjak interneti
Kot nxefesh.
Eshte Agron Tufa ai komentusi
Te bytha e ka pas mendjen qe i vogel
KADARE nje shkrimtar i madh por njeri i mbushur me vese , shpirt vogel, Nasho J. me vepren e FAN NOLIT ze nje vend kryesor ne publicistiken e letrave Shqipe ,koha eshte me Nashon jo me maskarej se Tufa nje mediker qe gjitheshka e ben per interes si nje langua
Nashos i rrujne b.. gjithe kellirat balliste qe nuk arrijne dot as nivelin e pordhes se Nashos.
Kjo goca, kinge. Njeriun e zbukuron mendimi, sa me i fisem, as me i bukur duket. Shume lart nga fytyra pordhe e vajzes se Kadarese.
Kjo është koha e maskarejve dhe të ndershmit duhet të vuajnë. Ka 33 vjet që kjo kategori njerëzish po kthen historinë përmbys dhe akoma nuk janë të kënaqur. Po sjellin eshtrat e Qazim Mulletit dhe e quanin « personalitet » këtë Prefekt të fashizmit!!! Jemi për kapitalizmin, por jo për fazhizmin sikurse po veprohet, derisa të shkulen rrënjët e kombit dhe të mbretërojë padrejtësia, imoraliteti, korrupsioni, gënjeshtra, etj. vese të padrejtësive dhe themi se përse largohen njerëzit nga Shqipëria. Lidhur me shkrimin, përgëzoj zonj. Jorgaqi për të vërtetat që shkruan. Këto gjëra i kemi jetuar dhe nuk është se sot po ndryshoj opinionin tim për Kadarenë. Kështu e kam njohur, ai person publik dhe unë i panjohur. Kadare është shkrimtar i mirë, por si njeri i « vogël », plot vese që vështirë se i gjen në një tjetër të atij dimensioni. Këtë e kam vënë re që në vitet 1970, kur ai i kishte « shpatullat e ngrohta ».
Nasho Jorgaqin nuk me ka lidhur puna ta njihja personalisht. Kam lexuar vetem shkrimet e tija per Nolin dhe arbereshet dhe kam arritur ne perfundimin se keto studime te tija do te mbeten margaritare te perjeteshme per literaturen shqiptare. Ai eshte nje figure madhore qe do te mbetet I pavdekshem me vepren e tij. Perpjekjet per ta erresuar figuren e tij si bashkepunetor i Sigurimit nuk ndikojne fare ne kontributin e tij per krijimtarine letrare shqiptare te viteve te monizmit.
Shteti antishqiptar i maskarenjve Rama Berisha natyrisht nuk ka per qellim interesin publik, po perfitimin personal ne kurriz te Kombit dhe Popullit shqiptar, prandaj nuk pritet ndonje reagim korrekt nga ana e tradhetareve dhe funderinave qe kane bere te pamunduren te shkaterrojne dhe te shesin Shqiperine, bashke me servilat dhe larot qe u lepijne b.. per nje qoshe te ngrohte, apo me brezin idiot te injoranteve qe rriten me frymen e Agron Tufes.
Nashot jane gjigantet te cilet sigurojne shtyllen e ekzistences se shtetit shqiptar. Shuhen Nashot, shuhet Shqiperia. Ky eshte fakt. Shtohen Ramutet, Berishet dhe Tufat, vdes Shqiperia.. Ky eshte fakt!
Tabloja sinoptike e zgjidhjes së mosmarrveshejs midis individëve Edi Rama dhe Qirjako Micotaqisit.
24 Gusht, 2023 te 1:09 pm
“Edhe unë jam tradhëtar si ty o Fredi,” i thotë jo njeri i rëndomtë por kryeministri i Shqipëris, Edi Rama, duke i rrahur supet, Fredi Belerit, në prani të kryeministrit të Greqis , qirje Qirjako Micotaqisit, në Derviçan.
Me të dëgjuar kët deklaratë të sinqertë që nuk mund të jetë shaka, as qyfyre për të kaluar kohën, Micotaqisi nuk vonoj, mbas 3 orësh vrapoj me Fredin prej dore në Himarë dhe
nën duartrokitjet dhe brohoritjet e shqipëtarëve të konvertuar në grekër bastardë, si Fredua, nën tundjet e flamujve blu grekë, shpalli helenizimin e Himarës shqipëtare historikisht dhe juridikishtqë duke cilësuar Fred Belerët heronjë të helenizimit.
Nashi, i nderuar Viktor, në qoftë se në Derviçan nuk do të ishte një aktor demode që luan si karagjoz rolin e kryeministrit të munguar të Shqipëris, por do të ishte kryeministri i vërtet i Shqipëris që kurr nuk do ti lejonte vehtes ti rrihte supin Fredos dhe kurr nuk mund ta lejonte dinjiteti i tij si burr shteti të bënte muhabete të llojit që edhe unë jam si ti tradhëtar o Fredi, më thuaj zoti Viktor, do të guxonte qirje Qirjako të shpallte publikisht zajednicën e pavarur greke të Himarës në jug të Shqipëris?
Kur mbasi shpalli pamvarsin e Himarës duke e shpallur atë defakto tokë helene Micotaqisi avancoj duke e bër edhe de jure me caktimin si kryetar të bashkisë së Himarës helene tradhëtarin shqipëtar Fredo të kthyer në hero të helenizimit, harroj mesazhin në Derviçan që është një tradhëtar tjetër që ka në dorë minoritetin grek dhe helnizimin e Himarës, një tradhëtar me bole kryeministrore dhe jo një tradhëtar i mjerë , një maskara i rëndomtë si Fredi.
Edi Rama u xhindos që u nënvleftësua kaq shumë nga “miku”, “vëllau ” i tij Micotaqisi mbase edhe nga ajo që për problemin e helenizimit të jugut të Shqipëris dhe gjetkë, qirie Kocijasi ka deklaruar me sinqeritet që janë 100 miljon euro në dispozicion të ministris së jashtme helene dhe
këto para pse ti mar një tradhëtar pa vlerë si Fredua kur kemi tradhëtarin të nivelit kryeministror Edua dhe
i xhindosur për këtë nëvleftësim, tradhëtari Edua pregatiti me sukses kurthin me operacionin drejtuar personalisht nga ai si drejtor real i SHISH (ajo fëmra që e përzun nga qevria e Kosovës është thjesht drejtoresh dekorative) duke përdorur agjentët provokator “Peshkatari” dhe “Spiun patronazhistja” dhe
e kllaposi në burg tradhtarin Fredo dhe Micotaqisi nuk ka nga t’ja mbaj, helenizimi i Himarës dhe i detit përball bashkë me Himarën është në dorën e tradhëtarit të vetofruar që nuk është maskara mjeran si Fredua por është kryeministri i Shqipërisë Edua.
I nderuar Viktor , tradhëtari Fredua, mbasi do të ndërhyjnë Borelët , Mishelët dhe Van der Lejnt e BE, mbase dhe Eskobarët e SHBA, do të lirohet nga burgu, do të vazhdoj të jetë kryetari i bashkis së Himarës së pavarur helene, dhe
më e rëndësishme për të cilën po bëhet sherr midis Greqis dhe Shqipëris, miljonat e ministris së jashtme helene për forcimin e miqësisë shqipëtaro greke do të shkojnë atje ku duhet e jo në dorë të Fredrave të rëndomtë, tradhëtar pa vlerë, kështuqë
përveç zajednicës së pavarur serbe në veri të Kosovës do të kemi për ekuilibër edhe zajednicën e pavarur greke në jug të Shqipëris , ndërkaq kryeministri Rama do të bëhet më i fuqishëm jo vetëm politikisht por edhe ekonomikisht në arenën ndërkombëtare.
Në murin e FB-së po pluskonte nji ftesë partiake per nji aktivitet perkujtimor në 35 vjetorin e varjes së poetit Havzi Nela…Ftesa njoftonte daten, oren dhe vendin ku do mbahej aktiviteti dhe bashkangjitun me keto te dhana kishte nji citat nga Ismail Kadare…
…Nuk ka perdhosje ma te madhe te figures se Havzi Neles sesa me citue Ismail Kadarene ne ftesen e perkujtimit te martirizimit te tij sepse Ismail Kadare asht antitezë e plote e Havzi Nelës në çdo aspekt…
Havzi Nela ishte kundershtari i regjimit enverist i cili u burgos dhe torturua, u perndoq e luftua derisa e varën plot 35 vjet ma parë në Kukës kurse Ismail Kadare ishte perfaqesues i atij regjimi…Kadare te cilin diktatori Enver Hoxha e donte shumë dhe e therriste me perkedheli “Malo”, nuk ishte thjesht shkrimtar oborri por ishte pjese e pushtetit diktatorial pse në gusht te vitit 1988 kur varej poeti Havzi Nela Malo Kadare ishte nenkryetari i Frontit Demokratik te Republikes Popullore Socialiste te Shqiperise…pra ishte zevendes i Nexhmije Hoxhes vejushes se diktatorit Hoxha…Nenkryetari i Frontit te RPSSH-se, atij Fronti qe spiunonte, ndiqte dhe persekutonte permes demaskimeve famëkeqe para Frontit, Fronti qe ne fund vendoste edhe internim-debimet…Nuk ka ku shkon ma perdhosje se kjo kur mendon se Malo Kadiareja jo vetem qe ishte shkrimtar i oborrit – apologjet i diktatures enveriste, por ishte edhe i inkriminuem drejteperdrejte me pushtetin tue mbajte postin e nenkryetarit te Frontit per Shqipnine. Ismail Kadare si ingranazh i makines vrastare te diktatures enveriste nuk ndryshon aspak nga firmetaret aprovues te vendimit te marre nga pushteti per denimin me varje te Havzi Neles…Si pjese integrale e pushtetit diktatorial Ismail Kadare nuk ka pse ndryshon prej Kristaq Ramës apo Fehmi Abdiut qe nenshkruen denimin makaber te Havzi Neles…I njajti pushtet ishin Kadare, Rama, Abdiu e tjerë si ata…te tanë njisoj – EKZEKUTORË.
Se si mundet me u nderue kujtimi i viktimes duke shenue ne ftesën perkujtimore nji citat nga ekzekutori këtë gja vetem ata që kanë formulue ftesën e dinë…edhe mos te mundohet kush me thane se “Malua ka ndërrue mendim”, sepse me 1989 plot nji vit mbasi u var ne Kukes poeti-martir Havzi Nela, Malo Kadare pati botue “Ardhja e Migjenit ne letersine shqipe”, ku me zellin e langoit të Nexhmijes sulmonte At Gjergj Fishtën, Koliqin dhe Konicën…ne vitin 1989…
…Citimi i ekzekutoreve në ftesa per viktimat e tyne asht treguesi ma i kjartë se sa i mjerë asht mendimi politiko-social shqiptar, sa e papaster asht tejqyra politike e partive shqiptare në të ashtequejtunën demokraci…
Zonja Jorgaqi
Fjala “obseduar” nuk eshte gjuhe shqipe. Nje person si ju prof ne shkencat gjuhesore nuk i lejohet nje gafe e tille. Meqenese nuk jeni as e para dhe e fundit qe bejne gabime te tilla trashanike ju keshilloj te kini me shume respekt per gjuhen tuaj amtare.
Agron Tufa eshte nje ndyresire kozmike, nga brenda eshte qymyr i zi.
Ismail Kadare, si thone edhe disa komentues, eshte nje njeri me plot vese, por eshte shkrimtar i talentuar.
Nasho Jorgaqi figure e rendesishme e vendit tone per kontributin qe ka dhene.
Bravo Kristina e Nashos , qënke e denjë për babën tënd të shquar !
Mik pas miku, më ka qëlluar të pi disa herë kafe me Nashon . Nuk jam njeri I letrave , por , Nashua më bënte për vehte me thjeshtësinë e tij , njeri babaxhan, I çiltër , njerëzor ….
Një ditë I thashë :
Të falënderoj shumë , Nasho, më ke bërë mik me dy shqipëtarë të shquar , Nolin dhe Qemal Stafën .
Nuk besoj se gaboj, studiusi më I thellë për keto dy figura të shquara shqipëtare , gjeniale do t’i quaja unë , është Nasho Jorgaqi !
Pyes veten , mos gaboj kur them gjeniale ?! Them se jo .
Marksi 17 vjeç ka shkruar hartimin me titull- mendimet e një të riu kur zgjedh profesionin .
( po e jap në rusisht për ndonjë që don ta lexojë – Размышления юнаши при выборе профессии ! ) .
Gjerman ky , shkruan nga Berlini dhe unë mahnitem kur lexoj çunin tonë 15 vjeçar , Qemal Stafën , nga Shqipëria feudale e vitit 1935 !
Pa u futur në polemikë , në s’është gjenial, ka të dhënat e një gjeniali.
Nuk po zgjatem për gjigantin NOLI !
Të falenderoj Nasho Jorgaqi , ndjesë paç !
Ilir Seci, absurditetit te ftesave te ekzekutoreve ne perkujtimoret e “viktimave” vjen nga fakti i imoralitetit te mendimit politiko-social shqiptar, ne te ashtuquajturen demokraci, pikerisht sic e thua ti, po ne koncept te gabuar. Sepse “viktima” nuk eshte viktime, po kriminel i rendomte qe ka shkaktuar viktime, duke zbrazur plumba mbi njerez reale, ndersa “ekzekutori” eshte pa moral, se si kurve tregu mohon te kaluaren e tij dhe kthehet pa dashur ne ekzekutor te Diktatures. Kjo peshtjelle hipokritesh dhe kriminelesh sjell shperfytyrimin e mendimit politiko social shqiptar, dhe zhvleresimin moral te te ashtuquajtures dhjerkraci. Vete ku ben pjese?
Perpjekje qesharake per te barabitur Ismailin me Nashon.
Ismaili shkrimtari me i dashur per mbare shqiptaret e i botuar me sukses pertej kufinjve.
Nasho thjesht nje mbajtes nostalgjie i Diktatures e i dashur per ish-Sigurimsat te cileve u ka stisur dhe historira.
Mendoj qe duhet te shkruhet :me Kadaren dhe jo Kadarenë. ose Kadaresë.
Ai e ka mbiemrin Kadare dhe kur lakohet behet Kadares.
Nasho Jorgaqi nuk ja bejm Jorgaqitë !!
Shikoni tani. Nasho Jorgaqi ka qene njeri fisnik, i dashur me njerezit dhe nuk ka bere keq kurre! Askush nuk e ka akuzuar per spiunlleqe e poshtersira me the te thashe. Une e kam pas ne lagje per shume vite dhe te gjithe e respektonin. Eshte tjeter puna e talentit sa i madh e sa i vogel qe, por dinte te shkruante mire. tregimin.
Tani qe jemi bo byth e breke me Ameriken,
e si servile te saj zullumeve po ja hedhim paq,
mos na cani trapin me ‘Mergata Qyqesh’
edhe as me Nasho Jorgaq.
O rjedhaktori, por kur ismaili u kadarenave na paska qënë aq i dashur për skipëtarët pse nuk ndejti mes tyre por ja mbathi në terrin e natës për në Paridh me helikopterin e shërbimit sekret francez?
Një intervistë e shkëlqyer! Sepse është e vërteta, e sjellë me kulturë, guxim dhe mirënjohje!
“Mimoza…” ka qenë një ndër romanet e parë që kam lexuar gati e vogël! Sa i bukur, që më është dukur! Kur nuk isha as 10 vjeç, njoha së largi F. protagonisten(dhomat ngjitur në plazhin e Durrësit)dhe familjen e saj. Dhe me këtë libër… pastaj me “Mërgatën…” po aq të bukur dhe Nolin e Qemalin, Nasho u bë një ndër figurat më të respektuara të botës letrare për mua dhe shumë e shumë të tjerë.
Vite me radhë e shihja në Bibliotekën Kombëtare, i palodhur, skrupuloz, kërkues, produktiv!
Nasho Jorgaqi mbetet një aset i çmuar kombëtar!
pse cfare kishte “Mergata e Qyqeve” ? Shume bukur e ka shkruar dhe te verteten tha.
pa u futur ne histori dhe fjale nje gje eshte e vertete qe nasho jorgaqi ishte nje shqiptar patriot dhe intelektual qe ka dhene kontribut per vendin e tij, keto duhen pare ne prizmin e kohes kur jetoi e punoi
libri per nolin, studimet letrare dhe ato te udhetimeve e pershkrimet per artistet tane bashkekohore, apo proza poetike e tij dhe hajku-te te befasojne per kohen dhe moshen kur i ka shkruar, por nga ana tjeter te afrojne me udheheqesin e tij shpirteror, nolin…si nga frymezimi dhe thjeshtesia qe kishte ate muze por dhe nga regjimi i punes. nese nuk gaboj fjalen poliedrik e ka futur jorgaqi per nolin por dhe ai vete do ta meritonte per cka bere
respekte e mirnjohje per vepren e profesor jorgaqit edhe si shembull i punes dhe jo i fjaleve
kadare eshte ne rolin e tij te nje njeriu te ngushte e meskin edhe pse pena e tij vlente me teper atehere se sot
historia e kultures shqiptare eshte aty dhe do pare ne vertetesine e fakteve dhe larg presioneve politike apo tarafeve individuale, atehere ky vend do shohe perpara e do jete i lire dhe i pakompleksuar
Poshtersite,spiunlliqet ,intrigat dhe pabesite cudtershte nderohen ne Albanistan, mjerim total per nje komb gati ne zhdukje.
Nashoja ishte nje prej tyre,qe ne vend te jetonte me dinjitet,zgjodhi te behej llumi i shoqerise,nuk ka me te ndyrre se sa te jesh spiun, mendoni sa stres e probleme ka shkaktuar tek njerzit e ndershem,te cilet i besonin verberishte atij.
Eshte e kote te debatosh e te replikosh me njeres te seres se Jorgaqit,sepse nuk te kuptojne kurre,te gjithe qe i dalin ne mbrojtje ketu anonim jam i sigurte se kane dosje tek ish sigurimi, dhe nuk justifikohen se i kane sherbyer Atdheut,kur dihet tashme boterishte qe sigurimi i shtetit ishte thjeshte nje klan kriminal.
Boll me keto histeri kolektive,gjykoni drejte,Nashon e ka mbytur zullumi,dhe kurre nuk munde te lartesohet,sepse ka jetur pa dinjitet
@Bitoci dhe Vlora97, c’t’ju them une juve psh, me hani nje mut? Do t’ju beja nder se muti im eshte gjelle e mire per ju zagare te rregjimit te kaluar ku Nashua ishte nje zedhenes i peshtire. Me miresjellje artificiale dhe me buzeqeshje prej Uriah Hipi. Es e pirdhuni se na cate bythen ju legenat qe po ua perseris na beni te nxjerrim lot nga bytha. Aaaaaa, sa per Agron Tufa as e njoh e as e di dhe edhe ai mut nuk e beri punen si duhet perderisa nuk e kreu ate qe mori persiper. SHKERDHATA!
Për mendimin tim qênia bashkëpunëtor i Sigurimit ështê një njollë e errët dhe e pashlyeshme në karrierën e Nasho Jorgaqit dhe kujtdo tjetër. Sepse shumë veta janë marrë më qafë nga këta spiunë të Sigurimit.Të cilët ishin të detyruar të raportonin te eprorët e tyre të paktën 1 herë në muaj. Duke çuar të dhëna, fjalë dhe thashetheme. Shumë intelektualë tê ndershëm janë marrë më qafë në atë kohë nga “shokët” e tyre. Nasho Jorgaqi me kêtë veprim nuk i ka shërbyer aspak Atdheut, por veçse regjimit të pashpirt dhe diktaturës personale të E. Hoxhës.
Ndofta Kadareja mund të jetë tronditur kur ka mësuar se “miku” i tij ka punuar për organin më represiv, të pashpirt dhe gjakatar të diktaturës së paranojakut Enver Hoxha. Dhe këtu mendoj se ka pasur të drejtë.
Personalisht, megjithatë, jam plotësisht dakort me cilësimin e Kadaresê si “shkrimtar i madh, njeri i vogël”. Kadareja ka qënë vërtet egocentrik dhe po ashtu cmirzi. Më kujtohet dikur në një mbledhjeje lagjeje, nga ato që organizoheshin në Shqipëri në kohën e kukudhit, shkrimtari Neshat Nepravishta, autori i “Tri ngjyrave të kohës”, që po kritikohej në këtë mbledhje nga llumi i injorantëve dhe hiçkërrkushve, për zbutje të luftës së klasave në librin e tij, u shpreh publikisht se këtê maskaradë e kishte “dhuratë” nga akuzat e Ismail Kadaresë. Edhe Kadareja vetë e ka vuajtur po ashtu linçimin nga llumi, pas botimit të romanit të tij “Dimri i Madh”!
Me një fjalë luftê brenda sojit. Si Enveri me Mehmetin. Pêrgjegjësia kryesore bie mbi regjimin kriminal të Enver katilit, i cili i ka detyruar shumë djem të mohojnë deri edhe baballarët e tyre, gratë të ndajnë burrat etj etj.
Komunizmi pati edhe shumë të mira, por diktatura personale e “arkitektit” si dhe partia unike përjetësisht në pushtet, ishin të zezat më të mëdha të atij sistemi. Ështê thënë dhe provuar se komunizmi pa demokraci përfundon gjithmonë në njê kasaphanë ku të gjithë shqyejnë dhe hajnë njëri – tjetrin.
Asnje nga spiunet e Sigurimit nuk e ka pranuar qe ka qene xhelat i Enverit dhe asnje nga keta xhelate te regjimit sadist enverist nuk ka pranuar krimet e komunizmit qe mbushen lumenj me gjak njeriu ne vendin tone, madje edhe Ilir Meta thote se nuk eshte Ilir Metaj qe figuron ne dosjet e arkives si spiun si Sigurimit, madje Edi Rama perdori nje spiun te Sigurimit per te korruptuar FBI, por ne kete shkrim rezili per kohen qe jetojme, del vajza e spiunit te Sigurimit, Nasho Jorgaqi dhe sulmon me akuza Ismail Kadarene pa e vrare mendjen fare se Nasho Jorgaqi eshte ASKUSHI ne Bote dhe njihet ne Shqypni vetemsi spiun iSigurimit, ndersa Ismail Kadarenee njeh gjithe Bota si SHKRIMTARI shqyptar me fame boterore qe veprat e tij jane perkthyer ne shume gjuhe ku intelektuali ka kontributin e tij me perkthimet e tij ne burgun e Enverit dhe askushnuk i solli intelektualit ne burg nje veper te spiunit Nasho Jorgaqi dhe as te spiuneve te tjere te Lidhjes se Shkrimtareve dhe neke kendveshtrim:
PSE PO LEHIN ZAGARET E ZGJEBOSUR TE ENVERIT?
GAZETA DITA STREHA E FUNDIT E SIGURMSAVE TE ENVERIT
Publikimi i shkrimeve te turpit dhe rezilit per nje media kombetare po behet praktike e perditeshme ne gazeten DITA, para do kohe hodhi ne internet nje shkrim te spiunit te Sigurimit, Viktor Malaj qe justifikonte pa turp Dritan Goxhajn lidhur me dekonspirimin e deshmitareve te Gjykates Speciale duke e cilesuar Gjykate Speciale si “Dhome Inkuizicioni” pa e vrare mendjen fare se ky eshte nje turp dhe rezil me politiken e Shqypnise qe kerkon te antarsohet ne BE, me pas gazeta DITA leshoi spiunin tjeter, Bedri Islami per te kenduar epopene komuniste te Heronjve te Vigut pa shkruar asnjehereqe nga krijmi i gazetes, asnje resht ne faqet e gazetes se saj per masakren e Tivarit nga LANCI kriminal i Enverit dhe prandaj:
GAZETA DITA STREHA E FUNDIT E SIGURMSAVE TE ENVERIT
“Kush te thote se tek ty nuk shikon asgje te mire, perqafoje dhe thuaji: Jeta per te verberit eshte e veshtire!” (Epicurus)
Çfarë lind nga macja gjuan për mij! Mos është dhe kjo Kristina një spiune … 😉
Sinqeriteti i vajzës te te ndjerit N.Jorgaqi i kuptueshëm ne ate ku pranon qenien e dokumentit te qenies si bashkëpunëtor iSigurimit por brendesine apo faktet se deri ne c” mase ka rezultuar ky bashkpunim lene pikpyetje.Nese i jati ka kërkuar ndjese publike per ate talent te vene ne sherbim te diktatures perseri eshte pozitive per familjen Jorgaqi. Aspak e drejte kundërshtimi i saj per padrejtësi kur te dhëna personale behen publike .Kjo vlen ndoshta per njerez te rëndomtë, qe nuk kane pasur e as kane post qeveritar apo administrativ. Por per figura si Kadare ,te ndjerin , etj.shume mire kane bo qe i kahe bo publike nënshkrimet ne Degat e Brendshme .Dhe pa keto nxjerrje sekretesh flasin veprat ” e medha ” qe krijuan .Se si shkruanin te zezen ne te bardhe. Shpjegim i qarte per vizitat e shpeshta e jo normale te Kadaresë tek shtepija e Jorgaqit. E dinte se ishte ne sherbim te Sigurimit si dhe vete e kerkonte informacione si dhe te sugjeronte. Shkurt beteje shtrigash te fshehte.
Nashon, me c’me kane treguar, e kishin shume qejf femrat kur qe i ri, se ishte yll i rralle.
Respekt per shkrimtarin Nasho Jorgaqi.kam lexuar romanin Mergata e Qyqeve kryeveper
.
Vetem nje saktesim per “Aldrin”. Kryeministri yne ate deklarate ne Deviçan ia tha Piro (Dhjemjes) Dhimes, qe vertet ishte nje skandal i madh! Rama i papergjegjshem per rolin e tij si kryeminister i Shqiperise e beri tradhetarin e Shqiperise shok te vet, “edhe mua tradhetar me quajne” i tha tradhetarit; nenteksi eshte mos e rruaj fare se jemi ne rregull!! Turp i madh! Por keta Bedri Islamet etj nuk u ndjene fare per ate skandal!
I ndjeri shkrimtar ka bere shume te mira si psh,ka perkthyer mrekullite e Cehovit.
Respekt per Dragoin se ishte me te vertete i tille! Ka dore ne asgjesimin e nje oficeri madhor jugosllav te UDB-se per ceshtjet e Shqiperise ne Budapest…
Ti demo tregoua kete te miren e Cehovit atyre qe Uriah Jorgaqi mori ne qafe me spiunlleqet e tij.
Gazeta TEMA:
KRANARI APO TURP?
“Nasho Jorgaqi eshte rekrutuar ne 10.1.1955 nga kapiten Hajredin Hoxha. për 5 vjet ai shërbeu si polici intelektual i inteligjencies së kryeqytetit, si pjesë e punës së seksionit të tretë të Drejtorisë së Punëve të Brendshme Tiranë. Spiunimet e para të “Dragoit” ishin kundër Kadrie Kadare, Robert Shvarc, etj, në Institutin Pedagogjik 2 vjeçar “Aleksandër Xhuvani” në Tiranë. Qëllimi ishte kontrolli i studentëve dhe rretheve letrare që shfaqnin pikëpamje “dekadente, reaksionare e pesimiste”. Nga punëtori operativ Caci Papajani (ish pastiçier mesatar) Nashua u drejtua në ndërmarrjen e botimeve, ku punonte si korrektor letrar, por kalonte edhe nga Instituti i Shkencave. Pastiçeri vërente si ai i kuptonte shpejt gjërat pasi kishte “shkollë të madhe”. Në qyrkun e Nashos kaloi edhe Skënder Luarasi. Nuk e dimë a do dalë kjo gjë në konferencën që do të organizojë Autoriteti i Dosjeve (AIDSSH) për disa figura të majta, ndër të cilët shihet edhe emri i të përmendurit. Operativi Leonidha Petrani ishte shumë i kënaqur nga Nashua. Për këtë arsye, me rastin e martesës, në tetor 1960, Nashos i dhanë 3000 lekë shpërblim. Kjo shumë ishte një pajë e vogël me të cilën e daroviti Sigurimi martesën e Nasho Jorgaqit. Në vitin 1960 kaloi për llogari të Degës së 12-të të Drejtorisë së Sigurimit të Shtetit, e cila mbulonte legatat e huaja në Tiranë. Së bashku me agjenten “Artistja” (quhej Margarita), Nashua punoi në drejtimin francez. Me Margaritën si grua e divorcuar tragjikisht (ish- bashkëshorti në burg, më pas do të pushkatohet), ai formonte një dyshe të bukur agjenturore. Leonard Tomoso (të cilit i vunë nofkën “Gjyzlykja” sepse ishte me syza), donte të mësonte shqip, ndërsa Sigurimi e vlerësonte si “zbulues imperialist”. Operativi Petrani vërente me kënaqësi se “Dragoi” i tij ishte besnik i lidhur ngushtë me partinë e pushtetin, si ishte inteligjent, i sjellshëm dhe serioz. Për këto arsye, më 13.10.1961 nga informator ai u ngrit U drejtua te objektet “Shigjeta” dhe “Ligjërata”. Mirëpo, në vitin 1966, Nashua u dalldis pas një historie me në qendër ish marinarin Spiro Kote, i cili u bë strumbullari i filmit propagandistik “Dueli i heshtur”. Filloi të merret me shkrimin e kësaj ngjarje, duke i dhënë një drejtim ashtu siç e donte partia. Por duke humbur kohën sa në një repart e në një tjetër. Duke mos pasur objekt, në vitin 1967, pas 13 vjetësh kontribut, Nashua u largua nga rrjeti sekret. Por nevoja për Nashon ishte e madhe. Rikthehet në armën e dashur të Sigurimit në vitin 1973, duke u aktivizuar në drejtimin e të ardhurve. Sidomos shkrimtarët nga Kosova ishin gjahu i parë e më i urrejtshëm i Nashos. Në vitin 1978 u kthye rekrut30ues e ndërlidhës, pra praktikisht një lloj rezidenti shumë i rëndësishëm për regjimin. Njëri ndër ta ishin edhe “Tribuna” dhe “Historiani” që Nashua e mbante në lidhje. Në disa çështje nuk kishte pasur sukses. Aktiviteti i “Dragoit” mbyllet në vitin 1991. Nga sa thamë përmbledhtas, bie poshtë ideja që enveristët e tipit Spartak Braho e shumë të tjerë të ngjashëm e kanë hedhur vazhdimisht, që partia dhe sigurimi i zgjidhnin bashkëpunëtorët vetëm në klasën e të persekutuarve. Mos lejoni t’ua indiktojnë një ide të tillë: vetë rasti i Nasho Jorgaqit (“Dragoi”) e rrëzon këtë shpifje. Të mos flasim se sa “dragonj” të partishëm kanë qenë spiuna të sigurimit. Para ca ditësh, në një intervistë të fryrë tek gazeta “Nata”, Nashua qahej, se gjatë shkrimit të romanit “Mërgata e qyqeve”, ishte, sipas tij, krejtësisht i paditur nga puna e agjenturave. Çfarë hipokrizie! Dhe kush? Një agjent i regjur si “Dragoi”.”
intelektual, ca thua more ??? na i ktheve permbys Nashon…E mo se shpifje jane.
Fjale fare pa vend:
PYETE MERO BAZEN SE TA TREGON AI TE VERTETEN PA DORASHKA ENVERISTE SI NE RASTIN E KRISTAQ RAMES, KILLERIT TE ENVERIT
Hajde Shqipo hajde…!
Duke lexuar komentet, me duket se vete personazhet e “Mergata e qyqeve” po debatoj
ne.
Karakteri Kadaresë u kuptua që kur filloi t’i revizionoste romanet veta. Mohoi veten.
Qosja ja grisi maskën.
Rrespekte për këtë vajzë inteligjente e njerëzore si i ati, Nasho Jorgaqi i pa harruar.
U prehtë I qetë profesor Nasho. Duhet te jesh krenare për babain tend te cilin e respektuan te gjithë studentet e tij. E lexova intervisten duke kujtuar profesorin qe me ka lene shume mbresa me kulturen, thjeshtesine dhe buzeqeshjen e tij dashamirese. Nuk me habit heshtja e pseudo profesoreve dhe profesoreshave të filologjikut. Nasho Jorgaqi i perkiste nje niveli tjeter, ata ishin medioker para tij. Jane pikerisht ata, te cilet u perbuzen nga studentet per meskinitetin e tyre por, babain tend e kujtojme me respekt. Ah se harrova…kur babai yt fluturonte i shperfillur mbi biçikleten e tij, Kadareja kapardisej bulevardit me djemte e bllokut. Pisit Tufa dhe plakut Kadare mund tja varin trasten injorantet dhe shpirtzinjte. I kam jetuar te vertetat e atyre viteve, babai yt ishte nje zoteri i vertete dhe nje shkrimtar i madh. Te rroni dhe ta kujtoni.
O të dhjefsha m’u në Havzi Nelë, o ti Ilir Seci!!!
Si gjithmone ti Moisi K@ri e tregon veten Kar me syze, pastaj kur heq syzet del tamam KAR!
Pirdh te cfryhesh.
Historia gjukohet ne kohe dhe hapsire! Ishin kohet e idealizmit komunist! Nasho Jorgaqi ishte njeri i mrekullueshem,shpirtmire! mendoni te degjoje Ismailin me teorite e tija duhej nje durim prej elefanti! Por njerezit e medhenj vuajne nga shume semundje dhe Nasho u be nje nga simptomat e tij! Por Kadare ishte ne nje nivel me te larte nga ana letrare,si shkrimtar,si intelektual por ishte i semure psiqik! Nderime per Nasho Jorgaqin njeriun e mire!
EPOPEJA E SPIUNEVE TE SIGURIMIT QE VAZHDON DERI ME SOT
Kjo fillon me kriminelen Diana Culi qe coi ne pushkatim dy te rinj poete nga Librazhdi dhe me pas u justifikua me llogje enveriste pa denjuar t’i kerkoje falje familjareve te viktimave te saj, sepse helbete me pas ne saje te sherbimeve ndaj Sigurimit te Enverit, Diana Culi behet shkrimtare famoze me shume tituj dhe medalje dhe cinizmi arrin deri atje sa kerkon te promovoje letersine e saj te ndyre bashke me poezite e viktimave te saj, ja cfare shkruante shtypi ate kohe: “Një paralajmërim për një skandal ka bërë që takimi letrar i organizuar mbrëmë me shkrimtaren Diana Çuli të anulohet në momentet e fundit. Pas deklaratës së djeshme nga Agron Tufa, drejtor i Institutit për Studimin e Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit, i cili e akuzonte shkrimtaren si vrasësen e poetëve Genc Leka e Vilson Blloshmi, organizatorët kanë vendosur ta anullojnë takimin. Arsyeja e këtij anulimi pak orë para nisjes së aktivitetit ka qenë frika e një përplasjeje mes shkrimtares dhe të pranishmëve. “Ejani të lexojmë poezitë e poetëve të vrarë Genc Leka e Vilson Blloshmi para Diana Çulit, në të njëjtin vend me vrasësen e tyre”, shkruante ditën e djeshme Tufa. Bashkangjitur me këtë status, Agron Tufa publikoi edhe disa vendime ku figuron firma e Diana Çulit./Gsh.al, por le ta leme kriminelen Diana Culi ne marrezine e madheshtise se saj si vrastare e Sigurimit dhe te hidhemi tek Kryeministri shqyptar qe nuk ka analog ne Bote: Babai i tij ka qene Killer dhe Vrastar i Enverit dhe nip i kriminelit Spiro Koleka dhe kryeministri shqyptar nuk ka kerkuar asnjehere falje per krimet e familjareve te tij dhe as per krimet e komunizmit ne vendin tone, ja le ta leme edhe Edi Ramen ne marrezine e madheshtise se Kryeministrit rezil shqyptar ne syte e Botes Demokratike dhe te hidhemi tek Presidenti rezil shqyptar, Ilir Meta qe e pa gjithe Bota me ze dhe figure si vidhte ryshfetin pushtetar me tefter ne dore, njashtu si floririn e tyneleve te Krrabes, por kjo ishte vetem maja e ajsbergut sepse doli se ishte spiun i Sigurimit te Enverit dhe Edi Rama megjithate e hodhi me parashyte enveriste ne karriken e Babait te Kombit si askund ne Bote, po ja le ta leme edhe Like Floririn ne marrezine e madheshtise se tij dhe te hidhemi perseri tek Edi Rama qe korruptoi FBI me nje spiun te Sigurimit te Enverit gje te cilen nuk ka arritur ta beje askush ne Bote, po ja qe cuni i Kristaqit e beri fare lehte me ca palo dollare qe i pagoi nje spiuni te Sigurimit te Enverit, por edhe duke darovitur ca fusha nafte sikur t’i kishte prona te babes se vet dhe qe te dalim ne teme te spiuni i Sigurimit, Nasho Jorgaqi qe ka mallengjyer gocen e tij shkencetare duke anatemuar Ismail Kadarene, por qe nuk kujtohet te kerkoje falje per familjet e viktimave qe ka spiunuar dhe kallezuar babai i saj ne nje kohe qe Shqypnia ka miratuar ligjin per dosjet e Sigurimit si nje obligim i nje shteti qe kerkon te hyje ne BE, njashtu si ne te gjitha vendet e tjera ish komuniste te Evropes Lindore ku nese vertetohej ne dosje se ke qene spiun i Sigurimit, ne varesi te krimeve te kryera dosja i kalon Drejtesise dhe spiuni dhe familjaret e tij nuk mund te punojne me ne administraten shteterore apo te bejne biznes me fonde publike.
KJO MASE DEMOKRATIKE NUK KA PREKUR SPIUNIN E SIGURIMIT, NASHO JORGAQI DHE AS FAMILJEN E TIJ
Perkundrazi shikojme zagaret kontraverse qe mburren me krimet e tij antihumane ne sherbim te Sigurimit duke i mbuluar me propagande enveriste si “sherbime” ndaj Memedheut, shikojme si duan ta paraqesin spiunin Nasho Jorgaqi si “perkthyes” te veprave te Cehovit kur ky injorant nuk dinte asnje fjale rusisht, me kujtohet se perkthyesi i talentuar nga rusishtja, Sotir Caci i ankohej Vedat Kokones se nje spiun i Sigurimit nga Lidhja e shkrimtareve i kerkonte te perkthenin ndonje poezi nga Cehovi sebashku, ndryshe “do ta kallezonte te Sigurimi si Armik Kllase”, Vedati e pyeti: “Kush eshte ky pusht?” Sotiri nuk guxoi t’ja thote, por ja ktheu: “Pyet Kadarene ose gruan e tij se ta tregojne ata te verteten!” Antikomunisti, Tajar Zavalani ishte perkthyesi numer nje nga rusishtja me Sotir Cacin dhe Vedat Kokonen nga pas, por ka pasur edhe shume perkthyes te talentuar nga rusishtja letrare ne shqip dhe Nasho Jorgaqi asnjehere nuk ka figuruar ne liste e gjate te tyre dhe ka mbetur ne histori vetem si “spiuni i Sigurimit” qe donte te behej perkthyes me shantazhe te ulta enveriste.
Nje gje me revolton me shume me reagimin e vajzës se Nashos si dhe te disa komentuesve qe ndjekin te njejten linje si shinat e trenit kur akuzon ,shan ,kritikon A. Tufën. Ai ne mos gaboj vec se detyren ka bo duke rremuar ne arkivat e dosjeve shtetërore dhe pse duke ditur reagimin e te te gjallëve si dhe te familjareve te tyre per publikimin e emrit nuk trembet por vazhdon me lajmërimet si ne rastin e “shkrimtares ” spiune ,apo firmetares Diana Culit .S’e kuptoj pse dhe sot te akuzohet , shahet ai qe kryen detyren , tregon se kush qendron pas kesaj firme apo denoncimi dhe mos te kritikohet ,akuzohet fajtori i vertete. Agroni u lodh me guximin e tij te tejkaluar e u largua me buje ne jetim te Azilit Politik .Une do te kisha vepruar ndryshe.Duke shkuar ne dyert e Ambasadave te me afronin roje , police mbrojtes. Dhe te ndodhte c’te ndodhte.
Kujtoje me respekt dhe admirim babane tend! Shqiperise nuk i prishen pune bashkpunetoret e Sigurimit por servilet dhe skuthet e stervitur me pislleqe. Me shume gjasa Isa Ka fuksuar per Nashon dhe mos prit ti gjesh te shkruara keto gjera. Se skuthet nuk lene gjurme. Japin leksione skuthet e regjur e te deklaruar te spiunlleqeve ne burgje. O tempora o mores! Nja dy i ke ketu qe mbushin carcafe me komente
Po , mor ” Dudum ” ,rastesi kjo kur pseudonimi i njejte me ate c’ka shkruan ? Nejse mire e ke kur këshillon te bijen te kujtoje te jatin me respekt , si per cdo femije ndaj prindrit. Por ,deri ketu .Se po te kete dy para mend ne koke kjo shoqe ( Termi zonje nuk i përket shtreses qe sulmoi me aq makth , pasion e mjeshtri zonjat e zoterite ,at klase intelektuale te Shqiperise se LB 2 dhe te pas lufte ) ,pra hesht ,ashtu sic heshti i ndjeri 2 vjet para se te largohej nga kjo bote . Ndërgjegje dhe force te kerkoje FALJE ne se dikush eshte lënduar apo pësuar dicka nga ” vigjilenca ” e te jatit jo qe nuk ka sepse shkurt plotëson thënien klasike ” dardha nen dardhe bie ” por me paturpsi qe ja japin organizatoret e intervistës akuzon , shan zotin Tufa pse e publikoj faktin zyrtar te antarsise te te jatit ne organizaten kriminele te Sigurimit shqiptar. Heshtja do te ishte me mire per te se per ata qe jane lënduar prej tij ,,,ne se jane gjalle do t’u duhet te vazhdojne botimet e A.Tufes qe i ka lane pergjysem , te tregojne botërisht se cfare qe t”ja mbyllin gojen me pahir se bijes .Respektin t’a mbaje ndaj prindit sa te kete fryme ,por brenda mureve te shtepise.Mjaft me karazlliqet duke u paraqitur si viktima .Kjo kalon durimin njerëzor. Hajduti bërtet,,me vodhën, vrasesi me thike e duar te gjakosur ,,,me vrane . Bijte e persekutoreve bërtasin,,,,,ishin te pafajshem .
Rita sec ia bere mire Dudumit! Komunistit! Enveristit! Ja se po vjen Moisi Golemi se po lahet ne detin e Lalezit.
Eja or ti Moisi komunisti…socialisti a ca je ti. Ktheji nje reply te bute Rites, jo nga ato te egrat.
I nderuar, i madh, familjar i mrekullueshëm, inteligjent dhe shkrimtar i rrallë, studjues i zellshëm për jetën, veprimtarinë dhe krijimtarinë e Fan Nolit etj., kontributi i tij i jashtëzakonshëm në letërsinë dhe Kulturën Kombëtare e bëjnë Nash Jorgaqin një atdhetar të përjetshëm, të pavdekshëm dhe frymëzues për të gjithë brezat.
Ishte pasdite vjeshte. E kam parë me biçikletë, duke pritur pranë murit të një ndërtese tek Stacioni i Autobusit të Uzinës “Traktori”, sa kalon Urën e Elbasanit, ndërkohë sapo kishte pushuar një vesë shiu. Iu afrova me shikimin drejt Tij dhe e pyeta: “Profesor, a mundem tu takoj?”
-Posi, si të quajnë? Ke qenë studenti im?
-Jo, nuk kam qenë student juaj! – i them. Kam nderim për personalitetin tuaj, për letërsinë tuaj… Jam nga Mallakastra.
-Qenkemi nga e njëjta anë. Kam jetuar në Ballsh dhe kryeminstri Mehmet Shehu më thoshte: -Ti je mallakastriot!.. Po më thuaj, ke ndonjë pyetje?
Si je?
-Jam mirë, të falënderoj shumë, nuk kam pyetje, por ndjehem shumë i gëzuar që munda të jem kaq pranë jush në këtë çast. Të uroj shëndet dhe gjithë të mirat!
Me një thjeshtësi të paimagjinueshme, më hodhi dorën në qafë, u përqafuam dhe u ndamë, sikur të ishim njohur prej vitesh… Nuk do ta harroj kurrë!
Personalitete të mëdhenj si Nasho Jorgaqi, heronjtë dhe udhëheqësit përparimtarë janë nderi dhe lavdia e një kombi. Pa këta gurë të mëdhenj “kilometrikë” kombet nuk kanë kuptim.
Nderim për bijën e Tij, prof. Kristina Jorgaqi (që trashëgon tiparet e babait të mrekullueshëm) dhe për intervistën dinjitoze.
Respekt per kurajon intelektuale dhe formimin tuaj qe arrini me dinjitet ne keto kohe te sfidoni iriqet qe jane mesuar te jetojne ferrave. Shume respekte per te nderuarin e respektuarin krijuesin e shkrimtarin qe adhurohej nga shumica lexusve shqiptare babajn tuaj Nasho Jorgaqi, i cili do ndjehej krenare per vajze e tije trimeresh. Ne respekt per qendrimin tuaj para publikt ne menyre kaq dinjitoze po ju bej me dije nese keni interes, se tek libri Balle per Balle me Vdekjen me autor Nafis Cekranin i cili pas nderhyrjes nga nje qytetare patriot shqiptare duke u gjykuar nga mirsia (ndonse pranoj gabimin) ndikoj qe t’mos shoqerohej me faksimile apo fotografi faktet interesante qe do gjeni ne liber per ate qe koheve te sotme pas deshires per ta bere populi shqiptare te krishter, tani nuk ka kurajo te vendos as emrin e tije pasi nuk eshte konvertuar i krishter akoma, por perdore inicialet IK. Dhe njehere respekte e te jeni e lumutur e po kaq krenare.
Po moj Rripa, dudum kam qejf te quhem e s’ ma ndjen fare pse te duken interesante dudumat. Nga forma apo perberja. Dhe jam i bindur qe Rripa si puna jote sa per te shternguar pantallonat e kane perdorimin. Punet e Kadarese i katranosi vete Kadareja dhe s’ia ka fajin njeri. Si puna e Penelopes qe prishte naten ate qe thurte diten. Por Penelopa e bente per ndershmeri ndaj burrit, kurse ky per cingla-mingla arrivisti. E zuri nepsi i madh per madheshti, por Zoti i dhente jete e shendet dhe mbase ia fal piruetat majtas e djathtas. E forte qe ajo lista e Tufes qe shpallur komplet zinxhirin komandues te Lanc-it si terroriste e kriminele. Dhe po e mbyll ketu se me shume tia lalkjme emrin aq me teper kuterbon arome haleje.
NESE DONI TE DINI PER KADARENE “ E MODH” MJAFTOJNE KETO 3 SEKUENCA
1
REALIZIMI SOCIALIST-ARTI I MADH I REVOLUCIONIT (SEKUENCA)
Ismail KADARE
Zeri i Popullit, 13 janar 1974
Djathtizmi i T. Lubonjës e F. Paçramit, kozmopolitizmi, urrejtja për folklorin dhe antishqiptarizmi i tyre,
treguan dhe një herë se lufta e klasave në terrenin e letërsisë dhe të arteve është e gjallë dhe do të jetë e tillë për një kohë shumë të gjatë.
‚
Gjergj Fishta. Filoitalian i papërmbajtshëm, agjent i Vatikanit, emisar i pushtimit fashist, partizan i çkombëtarizimit dhe i romanizimit të kulturës sonë.
Pra, nga një anë kryekonservator fanatik, nga ana tjetër kryeliberal. Shovinist i tërbuar dhe njëkohësisht kozmopolit i tërbuar.
****
Pashallaret e kuq 1975
Diktaturë e klasës s’është vec në vjersha
Dhe në ditlindjen e veteranit tornitor.
Je për socializmin
Vrapo në rrjeshta
Shpall kudo dhe mbi këdo
kontroll punëtor.”
“Bjeri ditë e natë burokratizmit
Klasën që u përmbys nën këmbë e mbaj.
Në se s’do që nesër skuadër e pushkatimit
Të të vejë në mur
tek Bulevardi i Madh.”
****
Dasem ne fshat
teksti :ismail kadare
muzika agron xhunga
festivali 14 ne RTSH-1975
Martohet mësuesja një traktorist_
mbledhur i gjithë fshati në k’të festë.
Mësuesja po martohet-o me traktorist
gëzon i gjithë fshati socjalist
++
Nese duhet te zgjedh midis Kadarese dhe Jorgaqit do isha me kete te fundit..
Kurse per ata fansat e Kadarese do ti sugjeroje qe te reabilitohet Enveri
se brezi im I viteve 70’ ( matura 72) nuk e njihnin Enverin
por sazexhinjte e tij Kadarene dhe Agollin q
e nga sumeferkues te Enverit u bene me kanibalet me kockat e tij….
‘
E kam thene dhe nje here tjeter qe Kadarene e Madh 1950-1990
e vrau Ismail Pizevengu 1991 -2023 ..duke vrare heronjte e romaneve te tij qe I dhane lavdi
.
Nasho Jorgaqi eshte gur i rende ne kulturen shqiptare.
Solli ne shqip(shqiperoi)nivelat e Cehovit nga rusishtja.
Zonja me Kone eshte novela e pare,e perkthyer nga Jorgaqi qe eshte vendosur ne stendat e Arkivit Cehovian ne shtepine e Cehovit ne Jalte. Me pas vijne 10 novelat me parathenien e Gorkit.”Tregime dhe Novela te zgjedhura”
Solli Nolin te plote.
Solli edhe fatzeste e burgjeve te enver hoxhes,Mitrush Kutelin,Myqerem Janina,Bujar Doko,Vexhi Buharaja,Nexhat Hakiu,,Solli edhe Burgjezet Ali Asllani,Lasgush Poradeci, Sikur te kishte qene agjent Nasho Jorgaqi,keta do te vdisnin te gjithe ne burgut.
Solli edhe rrebelin Skender Luarasi.
Paska spiunuar ,pergjuar,perndjekur Skender Luarasin(?)Po kete do ta kishte shpallur Skender Luarasi,vete!
Skender Luarasin nuk e permbante dot enver hoxha,,!Pirdhte Skender Luarasi per Nasho Jorgaqin!
E premte e Zeze.Janar 1961,.Gazeta Zeri i Popullit me kornize te Zeze,Redaksionalja pa emer(enver hoxha) me shkronja te trasha:Imperializmi na vrau Patrik Lumumben!.Shkon Skenderi ne Fakultet.Dite zie,Heshtje:Kane vrare Patrik Lumumben.Kthehet ne Klubin e Lidhjes,Kryetari,sekretaret,langojte,,kokeulur,te pikelluar.
Cfare keni more,C`ka ngjare?-Imperializmi na ka vrare Patrik Lumumben,o Skender!
Vuri doren te kopsat dhe bertiti:- Epooo,Te na e rruaje Lumumba!
Perplasi deren dhe doli. cfare kishte per t`u pergjuar Skender Luarasi?Skender Luarasi ishte i SHPALLUR.
Nuk ishte mullenje,Ishte Shqiponje. Keta s`e pyesnin,Ai s`i pyeste.
Lini keto budalliqe me 007,se nuk dolli nje,sikur nje nga burgu,te thote:Me ka marre ne qafe Nasho Jorgaqi.
Nje te mete kishte:Ishte nje naiv i pandreqshem.
Mbeti i cilter si nje femije edhe 90 vjec.
Vargjet e Kadarese te duken keto?Keto jane vargje me porosi.Kishte nevoje partia per te denuar grupin armiqesor ne kulture,kishte nevoje partia per mesuese fshati qe martohen me traktorista,kishte nevoje Partia per te trembur bllokmenet qe shanin enver hoxhen,neper bodrumet e Bllokut,,duhej firma Kadarese. Vardea Kadareja..Po keto nuk jane vargjet e Kadarese,,Nuk jane niveli Kadarese,.as bindjet e tij. Pushteti komunist nuk kerkonte cilesine,kerkonte Firmen e Kadarese.
Nje grua qe nuk kishte para te paguante bileten e trenit,ju afrua nje zotnie dhe i kerkoi lemoshe per te blere bileten.Ky zotni qelloi te ishte Pikasso.Nxorri nje leter nga canta dhe zhgarraviti dicka me emrin e tij,Kete ja dha gruas qe i kerkoi lemoshe.-Zotni,pse tallesh me mua?-Ju drejtua gruaja.
Pa mbaruar fjalen,,dy vete u versulen drejt saj,duke i ofruar 1000 dollare per pacavurren e Pikassos.
O Hale pLayer. po perse nuk mban te njejtin nick mor hale muti po e nderron si kurva karet, apo do qe te duket sikur jeni shume enverista. Keni marre fund qysh ne 1985 kur vdiq bastardi. Bej hesap edhe Ramiz Katrani ia futi sa krahu, po kalamajte ia shpetoi. Ju zagaret e mbetur beni gam gam kot, nuk ju pjerdh me njeri. Ja kjo ju ka mbetur te lefni neper gazeta te qelbta si puna e kesa DITAs.
Qenja spiun i sigurimit e bane direkt zéro personin, bashke me veprat qe ka krijuar. Te gjithe ata qe mundohen t’i ringrejne dinjitetin, vecse shumezojne veten me nje zéro.
Ata qe Kane qene spiun, duhej te dekonspiroheshin nga shteti demokratik, dhe duhej te trajtoheshin me nji damshperblim, si purifikim per te ju kthyer dinjitetin njeri, qe jua a kishte neperkembur diktatura. Ne rast se nji i persekutuar e ka figuren ne kurben pozitive te jetés dhe nuk e ka humbur dinjitetin njeri kurse nji spiun mbetet ne kurben négative te jetes dhe duhet meshiruar per fatkeqsin Ku e ka degdisur koha, dhe gjetja e tyre ne nje rrethane qe e ka zhytur veten ne nje njolle personale te pa riparueshme, Kur bashkpunimi i asht imponuar dhe me dhune. Me ra rasti te bisedoj me nji te rekrutuar me dhune. Si ka mundesi i thashe, nji burre me karakter kaq te nalte, qe ju kishte dhane ndihme, ushqime dhe perkrahje te arratisurve me prova dhe pa asnji shperblim e pa asnji lloj hileje, te perfundosh keshtu? Pergjigje ishte me lote ne s’y *zgjodha jeten*. Takova nje tjeter te hunit e litarit, qe ja kishin propozuar dhe pranuar me qejf. Me tha kokeulur: * politikane ashte ai qe shpeton koken*. Asnji nuk ka paraqitur kerkes apo lutje per tu bere spiun. Ne te dy rastet u ndjeva i mundur.
Kurse te tjeter qe nga operativi i sigurimit e deri tek Enver Hoxha duhet te gjykohen si njerez qe Kane krijuar organizata kriminale ne shkelje te drejtave te njeriut.
O të 10-fsha m’u në kokë, ty të riut e atij Fishtës së vjetër!
Trutë tuaja janë akoma në.fazën e Neandertalit.
Si Jorgaqi, ashtu edhe Kadareja, kanë vendin e vet në letërsinë dhe artin shqiptar. Janë monumentalë.
Të dy tepër të ndryshëm prej njëri-tjetrit dhe tepër të talentuar. Nashoja më shumë si studiues e përkthyes se shkrimtar. Kadareja më shumë si shkrimtar se studiues e përkthyes. Por çfarë kanë prekur me dorë, ka lënë gjurmë. Askush nuk është perfekt, por këta që dalin e i shajnë vërdallë, nuk kanë lënë gjurmë as sa 1% e tyre. Thjesht bëjnë zhurmuesin nëpër port’hale.
Sa më shumë figura si Kadareja e Jorgaqi, aq më shumë lartësohet Shqipëria.
Nxirrni more dosjet e Anonimeve te llumit te proletariatit,,nxirrni more nga vrima Ate sportelistin tek dera e Institutit te Naftes qe i dergoi leter shokut enver per Koco Plakun.,Prej tij e pushkatuan. Ka marre ne qafe nje dijetar,nje shkencetar,NJE VLERE,ky anonim i felliqur.
Nxirrni more emrat e hijenmave uluritese te gjyqit te inxh.te naftes ne Patos,.Kush gerthiste me shume nga killasa punetore:-Te varet ne litar!,Te varet ne mes te Fierit Lipe Nashi!
Po pse nuk e nxirrni me emra brigaden e mallakastrioteve qe braktisoi pusin e Cakranit C4,qe shpertheu,se do shkonin te pinin raki ne fshat,dhe ja lane kopilin ne dere inxhinjereve qe e hengren si armiq te popullit,
po pse nuk e hap gojen ay Fadil Pacrrami per maloket e Pukes qe ja nxine jeten ne Fushe-Arrez.
Vetem nje inxhinjer i doli deshmitar Shkelqim Bumcit,Nje qe u be kryetar i dhomes Tregtise,ish bashke penembajtes ,,sepse te gjithe inxhinjeret e Montimit ne Komb.Met.Elbasan me ne krye Feruz Maten,sfiduan regjimin,sfiduan Spiro Koleken,sfiduan krvnilleqet e vajzes Spiro Kolekes,sfiduan enver hoxhen dhe e mbrojten heroikisht Ndertuesin e Hekurudhes elb-Prrenj,ndertuesin e Kombinatit Metalurgjik,ndertuesin e superfoisfatit Lac,ndertuesin e komb.text.Stalin,,Shkelqim Bumcin.Kush cpifi per Cim Bumcin?Nje brigade gollobordakesh analfsabete,,qe merrnin nga 20 mije leke ne muaj,Merri NXIRRI EMRAT QELBESIRAVE.
Or te njihen se keshtu kane fituar gjithe jeten keta TURMA E KAfSHEVE, Fshihen pas numrit.Shumica fiton.
Komunizmin e Zi nuk e bene shkrimtaret,nuk e bene intelektualet,inxhinjeret,qe vuajten terrorin e turmave te klases punetore dhe fshatarsise kooperativiste,.
Kush i denoi Genc Leken dhe Vilson Blloshmin?Pse nuk i permend Bedri vllau kryetarin e kshillit Berzeshte,magazinjeren e Quksit,:minatorin” “Sharrtarin e nja 10 spihuna koprative analfabete.
Pse nuk e kujton Kryetarin e Deges Puneve te Brendshme Librazhd dhe ate me Kryesorin ,sekretarin e pare te Librazhdit Sotir Kocollarin,qe me vendim te Komitetit partise ja ktheu nenin nga Agitacion Propogande,ne Sabotim. Shpetoi detyren Sotir Kocollari se gjeti shkaktaret pse Librazhdi nuk kishte realizuar planin e drithit dhe u Gradua Kryetar i Bashkimeve profesionale te Republikes,ne vend te Rita Markos.; po Diana Culi me Muzaferr Xhaxhiun ja numuruan koshat me pleh dhie ,qe gjoja Wilsoni i hidhte ne perrua?
Ja,me expertizen e Diana Culit per agjitacion propogande do hante 8 vjet,Por jeten ja mori llumi i fshatarse,Arrivistat e komitetit partise,gjykatesit dhe Xhelatet e puneve te brendshme,.Pse nuk i Afishon ne mes te Librazhdit emrat e tyre Bedriu?
Ja,ua thom une..Shkrimtaret,inxhinjeret,profesoret jane pa pushke e pa rovole.
Bjeru atyre,se nuk te gjen gje.
Po bjeri njehere atij Medarit,ish kryetar i deges Librazhd(nga torturat e Medarit ne degen e Librazhdit,Genc Lekes i varej njeri krah ,i keputur,kur doli ne gjyq),,Ka tre djem si derra,me arme e municione dhe ta marrin shpirtin.
Ja pasken nxjerre Kollosin e kultures shqiptare,Nasho Jorgaqin,,ta xeroje nje mi vrimash,,nje vemje katundi me pseudonimin fishta i ri, Ta gjykoje ky malok puke,,do ta beje zero ky,.askushi,,ptuuuu vemje haleshe!
Ketij mender “intelektual”-it duket se me shume do t’i shkonte emri “TENXHERJA”. Ne kohen e komunizmit ka ngrene kushedi sa tenxhere me pershesh me dhalle sepse si i “persekutuar” qe ishte e kishte te ndaluar te hante pershesh me qumesht apo kos! Me von me tufezimin e gjese se gjalle Tufa i verfer s’hane dot as pershesh me dhalle por ndonje sherbet me sheqer!
Kush je ti moj , ajo Rita , autore e librit me poezi “VRIMA ” ?
demo:
Me vjen keq por je shume kontravers ne ato qe thua dhe deklaron, edhe antikomunist qe denon krimet e komunizmi pamedyshje, edhe mik per koke me kriminelin dhe prokurorin gjakatar te Enverit, Josif Pashko, edhe antienverist qe anatemon shkrimtaret vrastare si Diana Culi qe ekzekutuan djemte e Librazhdit me kallezimet e tyre dhe nga ana tjeter larteson Nasho Jorgaqin qe ishte vetem nje spiun Sigurimi i lig qe terrorizonte shkrimtaret dhe perkthyesit e tjere, sic e ka demaskuar jo vetem Kadareja, por gjithe plejada e perkthyesve te shkelqyer shqyptare, shumica e te cileve i perkthyen klasiket e letersise nga burgu ose nga internimi, prandaj meso dhe beso nga intelektuali se Jorgaqi yt mjeran dinte vetem te shkruante kallezime per Sigurimin dhe me kete te kercenonte perkthyesit e talentuar, por nuk dinte asnje fjale rusisht,
NASHO JORGAQI ISHTE THJESHT NJE SPIUN I SIGURIMIT
prandaj:
Ka ardhur koha te sqarosh poziten ne kete forum te gazetes DITA, se e ke bere carap me komentet kontraverse per ngjarje dhe persona te caktuar, por kjo kerkese e intelektualit eshte pa detyrim se cdo kush ka te drejten e fjales, megjithate nuk me vjen mire hera heres te rreshtohesh me fanatiket extreme te Enverit dhe hera heres t’i anatemosh ata me liber shpie si “tironci” qe na nxiu jeten me dacibaot e tij patriotike do kohe me pare
njashtu:
SIKUR DO TE ULESH KEMBE KRYQ MBI DY KARRIKE
Intelektual!demo nuk ka ngrene kurre buken e pushtetit por ka ngrene mundin e vet.
Demo nuk e ka njohur Josif Pashkon,Demo ka njohur dhe ka nderuar kontributin e Gramoz Pashkos.Se demo nuk eshte si keta qe nxorri Gramos Pashko nga burgu dhe kalova lumin ,te dhjefsha kalin.
Ne Partine Demokratike te Sali Berishes,Demon e quajten mocionist.
Ballistet e quajten komunist,,Socialistet e quajne ballist.
demo nuk ka bere burg,.Gjyshi i demos ka qene Perkthyes i njohur i Filozofeve Gjermane,punonjes i UNRRAS burgosur qe ne 46 me burgim te perjeteshem,dhe pasi vuajti 20 vjet nga Gjirokastra,maliqi,vlora,burreli e nxorren te vdesi ne shtepi.
Kur demo ne 92 organizoi nje Veprimtari te Partive nacionaliste Ballit dhe Legalitetit ne Bashkpunim me Shoqaten e te burgosurve per te kujtuar Intelektualet antikomuniste qe vuajten burgjeve te enver hoxhes,,ngrihet Uran Kostreci dhe ne vend qe te kujtoje intelektualet qe njohu ne burg,filloi te shaje mbare e prape Aleks Buden,Dhimiter Shuteriqin,Kristo Frasherin,Akademine e Shkencave..U ngrit demo,ja hoqi mikrofonin nga dora dhe i tha Kostrecit te nderkryer:Sa vlen vepra e Aleks Budes,Dhimiter Shuteriqit,Kristo Frasherit,nuk vlen burgu jot!
Ky eshte demo,.Demo nuk mendom se terrorin komunist ne Shqiperi e bene Shkrimtaret dhe Shkencetaret.
Nxirrni kapterrat,,nxirrni brigadjeret,kllasen punetore,fshatarsine koprativiste,syrin vigjilent GBV te me shirit tek krahu.Se Kostreci thoshte kapterrit qe ja kishte bere lekuren e barkut t`i ngjitesh pas kurrizit:-S`kam gje me ty vella,se ti ke zbatuar urdhrat.E kam me keta intelektualet,se keta ju drejtonin juve.
Dhe i biri kapterrit e conte me veture ne Tirane te takonte Presidentin,,se ate kishte kenaqesi Kostreci:Kur hyte ne Presidence dhe i therriste Sali Berishes:-Ku je o Skenderbe! Bota nuk ka Heronj dhe i sajon,,Ne e kemi Heroin dhe s`ja dijme kimetin!