Monarkia e Norvegjisë daton që nga koha e Mbretit Harald Fairhair në shekullin e nëntë. Kur vendi rifitoi pavarësinë në vitin 1905, tre të katërtat e votuesve mbështetën rivendosjen e monarkisë në një referendum kombëtar.
Norvegjia ka një mbret të ri. Princi i Kurorës Haakon, 53 vjeç, u bë Mbret Haakon VIII kur babai i tij, Harald V, vdiq të premten.
Fëmija më i madh i Haakon tani bëhet Princesha e Kurorës Ingrid Alexandra dhe trashëgimtare e fronit.
Haakon është tashmë i njohur me rolin, pasi ka shërbyer si regjent disa herë vitet e fundit, ndërsa shëndeti i babait të tij u përkeqësua.
Monarkia e Norvegjisë daton që nga koha e Mbretit Harald Fairhair në shekullin e nëntë.
Sot, roli i monarkut është kryesisht simbolik, me pushtetin politik të mbajtur nga një parlament i zgjedhur. Megjithatë, familja mbretërore mbetet shumë e dukshme dhe luan një rol në përfaqësimin ndërkombëtar të Norvegjisë.
Kush është Haakon VIII?
Haakon është fëmija më i vogël i Harald, i lindur dy vjet pas motrës së tij, Princeshës Martha Louise. Megjithatë, si djali më i madh, ai u bë trashëgimtar i fronit kur gjyshi i tij, Mbreti Olav, vdiq në vitin 1991.
Norvegjia ndryshoi kushtetutën e saj në vitin 1990 për t’u dhënë fëmijëve të parëlindur, pavarësisht nga gjinia, përparësi në vijën e trashëgimisë. Ndryshimi nuk u zbatua në mënyrë retroaktive.
Haakon tha në një libër të vitit 1998 se si fëmijë ëndërronte të kishte një dyqan lodrash, por shpejt e kuptoi se rruga e tij ishte tashmë e shtruar dhe një ditë do të bëhej mbret.
Mbreti i ri mban një diplomë bachelor në shkenca politike nga Universiteti i Kalifornisë, Berkeley, dhe një master në studime zhvillimi nga Shkolla e Ekonomisë e Londrës, i specializuar në tregtinë ndërkombëtare dhe Afrikën.
Ai u trajnua gjithashtu në Akademinë Mbretërore Detare Norvegjeze dhe përfundoi një program trajnimi diplomatik.
Një surfist dhe skiator i apasionuar, Haakon i tha dikur transmetuesit norvegjez NRK se nëse nuk do të kishte qenë anëtar i familjes mbretërore, do të kishte qenë surfist.
Një fans i rokut dhe repit, ai gjithashtu mori pjesë në festivale muzikore në të gjithë Evropën në rininë e tij.
Si e ndau vendin martesa e tij
Haakon u takua me Mette-Marit Tjessem Hoiby, një nënë beqare, në një festival muzikor në 1999.
Marrëdhënia e tyre e ndau Norvegjinë, pjesërisht për shkak të lidhjeve të saj me një skenë festash ku përdoreshin droga të paligjshme.
Ndërsa disa e festuan çiftin, të tjerë vunë në dyshim nëse ajo ishte e përshtatshme për mbretin e ardhshëm.
Megjithatë, Haakon mori lejen e të atit për t’u martuar me Mette-Marit dhe, pavarësisht prejardhjes së saj, ajo gradualisht fitoi mbështetjen e shumicës së publikut norvegjez.
Çifti u martua në Katedralen e Oslos në gusht të vitit 2001 dhe kanë dy fëmijë, Ingrid Alexandra dhe Princin Sverre Magnus.
Haakon u bë gjithashtu njerk i djalit të Mette-Marit, Marius Borg Hoiby, i cili nuk ka titull mbretëror.
Sfidat me të cilat përballet Haakon: Lidhjet e gruas së tij me Epstein dhe gjyqi i djalit të tij të adoptuar
Haakon përballet me sfidën e stabilizimit të monarkisë dhe rindërtimit të popullaritetit të familjes mbretërore pas zbulimeve rreth kontakteve të kaluara të gruas së tij me shkelësin e ndjerë të ligjit seksual Jeffrey Epstein dhe dënimit të djalit të tij të adoptuar për përdhunim.
Në qershor, Hoiby u dënua me katër vjet burg pasi u dënua për dy nga katër akuzat për përdhunim. Ai u dënua gjithashtu për sulm dhe abuzim në një marrëdhënie të ngushtë. Avokatët e tij thanë se ai do të apelojë dënimet.
Gjyqi erdhi mes një shqyrtimi të ri të familjes mbretërore mbi lidhjet e Mette-Marit me Epstein. Ajo ka kërkuar falje që mbajti kontakt me abuzuesin seksual të ndjerë, duke thënë se tregoi gjykim të dobët. Ajo nuk akuzohet për ndonjë shkelje.
Një nga sfidat e Haakon si mbret do të jetë rindërtimi i mbështetjes publike për familjen mbretërore, e cila ka rënë vitet e fundit dhe është dëmtuar më tej nga gjyqi i Hoiby-t.
Motra e Haakon, Martha Louise, është përballur gjithashtu me kritika për bindjet e saj jokonvencionale, duke përfshirë pretendimet se ajo mund të komunikojë me engjëjt.
Një sondazh i vitit 2022 nga gazeta norvegjeze Dagbladet zbuloi se 68% e të anketuarve mbështetën mbajtjen e monarkisë, nga 81% në një sondazh të NRK në vitin 2017.
j.l./ dita
