Të mërkurën, gjykata më e lartë e Kombeve të Bashkuara bëri të ditur për ngritjen e një padie nga Mbretëria e Bashkuar, Kanadaja, Suedia dhe Ukraina kundër Iranit. Rasti ka të bëjë me incidentin tragjik të vitit 2020 kur një avion ukrainas me 176 pasagjerë u rrëzua, duke rezultuar në humbjen e jetës së të gjithë pasagjerëve dhe anëtarëve të ekuipazhit.
Qëllimi i katër vendeve është të kërkojnë një vendim nga Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë, duke deklaruar se Irani në mënyrë të paligjshme shënjestroi dhe rrëzoi avionin e Ukraina International Airlines.
Për më tepër, ata synojnë të marrin një urdhër gjykate që detyron Teheranin të kërkojë falje dhe të sigurojë kompensim për familjet e prekura nga tragjedia. Fluturimi PS752 po udhëtonte nga Teherani për në Kiev më 8 janar të vitit 2020 kur u rrëzua menjëherë pas ngritjes.
Personat e vrarë përfshinin shtetas dhe banorë të Kanadasë, Suedisë, Ukrainës dhe Mbretërisë së Bashkuar, si dhe Afganistanit dhe Iranit. Mosha e tyre varionte nga 1 vjeç deri në 74 vjeç.
“Veprimi i sotëm ligjor pasqyron angazhimin tonë të palëkundur për arritjen e transparencës, drejtësisë dhe llogaridhënies për familjet e viktimave”, thanë vendet në një deklaratë të përbashkët të mërkurën.
Ata thanë se e ngritën padinë pasi Irani nuk iu përgjigj një kërkese të dhjetorit për arbitrazh. Pas tre ditësh mohimesh në janar të vitit 2020, Irani tha se Garda Revolucionare e tij paraushtarake rrëzoi gabimisht avionin ukrainas me dy raketa tokë-ajër. Autoritetet iraniane fajësuan një operator të mbrojtjes ajrore që ata thanë se ngatërroi Boeing 737-800 për një raketë lundrimi amerikan.
Një gjykatë iraniane këtë vit dënoi një komandant të mbrojtjes ajrore që dyshohet se është përgjegjës për rrëzimin me 13 vjet burgim, sipas gazetës zyrtare të lajmeve të gjyqësorit të vendit. Por vendet që paraqitën padinë në gjykatën në Hagë e quajtën prokurorinë “një gjyq të rremë dhe të errët”.
Sipas dosjes gjyqësore të publikuar të mërkurën, Britania e Madhe, Kanadaja, Suedia dhe Ukraina argumentojnë se Irani “dështoi të marrë të gjitha masat praktike për të parandaluar kryerjen e paligjshme dhe të qëllimshme të një vepre penale” dhe “dështoi të kryente një hetim të paanshëm, transparent dhe të drejtë dhe ndjekje penale në përputhje me të drejtën ndërkombëtare”.
Dokumenti pretendon se Irani fshehu ose shkatërroi prova, fajësoi vendet e tjera dhe personelin e nivelit të ulët të Gardës Revolucionare, “kërcënoi dhe ngacmoi familjet e viktimave që kërkonin drejtësi” dhe nuk i raportoi detajet e incidentit tek Organizata Ndërkombëtare e Aviacionit Civil.
Rrëzimi i avionit ndodhi në të njëjtën ditë kur Irani nisi një sulm me raketa balistike ndaj trupave amerikane në Irak si hakmarrje për një sulm me dron amerikan që vrau një gjeneral të lartë iranian. / REL
j.l./ dita
