E keqja u bë e mirë, e mira prapë e keqe: Zbulohet çfarë i bëri Murtaja e Zezë ADN-së së njeriut. Po Covid?

Murtaja e Zezë ka bërë një ndryshim në historinë e evolucionit njerëzor, duke lënë gjurmë të kalimit të saj në gjenomin tonë dhe duke ndryshuar mënyrën se si reagojmë ndaj disa sëmundjeve.

Sipas një studimi të botuar në “Nature”, pandemia më vdekjeprurëse në histori, që mori gjysmën e popullsisë evropiane në mesin e shekullit të katërmbëdhjetë ka ndryshuar gjenet që rregullojnë sistemin tonë imunitar.

Në veçanti janë katër ndryshime që u bënë të zakonshme pas murtajës dhe lidhen me një shans më të madh për të mbijetuar përballë sëmundjeve. Por kjo mbrojtje nuk ka ardhur “falas”. Dy prej tyre lidhen me rrezik të shtuar të sëmundjeve autoimune, si sëmundja Crohn dhe artriti reumatoid.

Përfundimet u arritën nga një ekip i drejtuar nga gjenetistiti nga Universiteti i Çikagos, Luis Barreiro, i cili studioi Murtajën e Zezë, infeksionin që filloi nga Azia nga bakteri Yersinia Pestis. Ekipi analizoi mbi 200 mostra të ADN-së të nxjerra nga kockat dhe dhëmbët e njerëzve që vdiqën përpara, përgjatë dhe dy breza pas Murtajës së Zezë.

Kur u fokusuan në gjenet që lidhen me imunitetin dolën në dritë katër variante, që u bënë të zakonshme tek të mbijetuarit e infeksionit. Një nga këto variante ndryshon shprehjen e një gjeni të quajtur ERAP2. Ky gjen kodon një proteinë të aftë për të ndarë proteinat bakteriale në copa dhe për t’i ekspozuar ato në sipërfaqen e makrofagëve (qelizave imune) në mënyrë që të alarmojë pjesën tjetër të sistemit tonë mbrojtës.

Pra vepron si një lloj sirene alarmi që sinjalizon praninë e një infeksioni. Sipas shkencëtarëve, prania e tij  garanton një shans 40% më shumë për të mbijetuar nga infeksioni.

Por e njëjta veçori që në shekujt pas Murtajës garantoi mbrojtjen e të mbijetuarve, ka ndikim në ditët e sotme ndaj sëmundjeve autoimune. Dhe këtu vijmë tek pjesa problematike e asaj që ka lënë pas epidemia. Sistemi imunitar vigjilent që la pas murtaha nuk është gjithmonë i dobishëm. I njëjti variant i gjenit ERAP2 që mbron nga murtaja, tashmë favorizon sëmundjen e Crohn (një sëmundje kronike inflamatore e zorrëve) si dhe artriti  reumatoid, një lloj tjetër sëmundje autoimune.

Ky studim, i sapo publikuar, është i pari që tregon se si një pandemi mund të modifikojë fshehurazi gjenomin e popullatës. Kjo do të thotë se në të ardhmen mund të zbulohet diçka e ngjashme edhe me Covid-19.

o.j/dita