Një luftë e re nis, por cili është qëllimi?

Një nga videot e para të xhiruara me telefon që u përhap në rrjetet sociale nga Teherani tregonte disa vajza të reja të ngjitura në çatinë e një shtëpie, prej nga shohin mbi çatitë e kryeqytetit.

Ato shohin një re tymi, të madhe, me sa duket rezultat i një sulmi ajror. Njërës prej grave i bie në sy vendi nga ngrihet tymi. “Është ‘Beit’-i”, thërret ajo. “Beit e-Rahbari”, shtëpia e Udhëheqësit, rezidenca e Ali Khameneit. E atij burri për të cilin njerëzit bërtisnin në janar në rrugë “Vdekje diktatorit”. Tani, në videon e shkurtër nga çatia, gratë qeshin. Ato qeshin sikur mezi e besojnë që rezidenca e Khameneit është goditur vërtet.

Diku tjetër në Teheran, njerëzit hipin me panik në makina, largohen me shpejtësi, drejt zonave rurale. Por gratë në çati nuk nxitojnë ende. Ato brohorasin.

Por vetëm fakti që është goditur “Beit”-i, qendra e regjimit iranian, përfshirë Gardën Revolucionare, tregon se kjo është një luftë ndryshe nga ajo e qershorit të kaluar. Atëherë Izraeli e zhvilloi luftën pothuajse i vetëm; vetëm në fund Donald Trump lejoi bombardimin e tre objekteve bërthamore iraniane. Këtë herë Izraeli dhe SHBA sulmojnë së bashku dhe retorika e Trump është afruar me atë të kryeministrit izraelit Netanyahu.

Ndryshe nga lufta e qershorit, kjo luftë gjen një regjim që sapo ka shtypur protestat mbarëkombëtare. Të paktën 7000 njerëz u qëlluan për vdekje në rrugë, ndërsa shumë organizata vlerësojnë se numri i viktimave është dukshëm më i lartë. Ajo që mbeti është një vend i tensionuar. Sidomos ditët e fundit ka pasur sërish protesta në universitete, pavarësisht dhunës së janarit.

Shoqëria iraniane ndodhej së fundmi në një depresion kolektiv. Por ajo ndiente gjithashtu se kështu nuk mund të vazhdohet. Se situata do të mbetet e paqëndrueshme për sa kohë që regjimi qëndron në pushtet. Nga njëra anë sepse ai përballet me një popull që brohoret kur rezidenca e kreut të shtetit goditet nga një vend i huaj. Nga ana tjetër për shkak të rrezikut të vazhdueshëm të luftës: Izraeli dëshiron të shfrytëzojë momentin historik që Republika Islamike është aktualisht më e dobët se kurrë, dhe ta rrëzojë atë.

Donald Trump kishte premtuar ndihmë amerikane që në janar, kur njerëzit në Iran dolën në rrugë. Ai mori kohë. Së fundmi, kur fliste për një luftë të mundshme kundër Iranit, ai përmendte vetëm programin bërthamor iranian. Zëvendëspresidenti i tij, J. D. Vance, deklaroi të premten se SHBA “në asnjë rast” nuk do të përfshihej në një luftë të zgjatur.

Pikërisht në këtë llogariste regjimi iranian, prandaj nuk bëri lëshime në negociatat me qeverinë amerikane në Gjenevë: ai supozon se Trump mund të bombardojë për disa ditë, por jo për javë të tëra. Irani tani, siç pritej, nuk po sulmon vetëm Izraelin me raketa balistike, por edhe bazat amerikane në Gjirin Persik.

Askush nuk e di se si do të zhvillohet kjo luftë, sa do të zgjasë dhe sa e rrezikshme mund të bëhet për regjimin iranian. Kjo sepse qëllimet mbeten ende të paqarta: A synon vërtet Trump rrëzimin e regjimit, apo kërkon vetëm një justifikim retorik për sulmin? Çfarë do të ishte një fitore për presidentin amerikan? Është një luftë që ka nisur me shumë pikëpyetje.

Në televizionin shtetëror iranian u tha të shtunën në mëngjes se vendi ndodhet tani “në një luftë ekzistenciale”. Ministria e Jashtme shpalli se vendin e pret “prova më e madhe në histori”.

Raphael Geiger – tagesanzeiger.ch