Polici dhe Gardë pranë resorteve: KISH nxjerr në garë Dhërmiun dhe Palasën

Nga Erisa Kryeziu

Modeli i partneritetit publik-privat për godinat shtetërore ka zbritur edhe në bregdet. Korporata e Investimeve Shqiptare (KISH) ka shpallur konkursin për një qendër të re shërbimesh publike në Palasë, ndërsa një urdhër i Ministrit të Brendshëm parashikon dorëzimin e godinave dhe terreneve që përdoren aktualisht nga strukturat e Policisë dhe Gardës së Republikës.

Sipas dokumentacionit, partneri privat merr përsipër masterplanin, projektimin dhe ndërtimin e godinave për Policinë e Shtetit, Policinë Kufitare, shërbimin zjarrfikës, qendrën shëndetësore dhe ambientet e Gardës.

Në këmbim, atij i jepet e drejta të zhvillojë prona shtetërore buzë detit: deri në 3,577 m² sipërfaqe zhvillimi për strukturën akomoduese në Palasë dhe 2,100 m² për atë në Dhërmi.

Gara do ndahet në dy faza, fillimisht kompanitë paraqesin dokumentacionin e kualifikimit, masterplanin dhe tre projekt-ide paraprake, në fazën e dytë dorëzohen masterplani përfundimtar, projekt-idetë e plota dhe oferta financiare.

Afati i fazës së parë është 10 shtatori, ndërsa fituesin e përzgjedh një juri e posaçme mbi bazën e kombinimit mes cilësisë arkitekturore dhe leverdisë ekonomike, i njëjti mekanizëm i përdorur në të gjitha thirrjet e mëparshme të KISH. Element thelbësor për përzgjedhjen, mbetet ajo që investitori do kërkojë në këmbim.

“Oferta minimale kërkon që 35% e sipërfaqes totale të zhvillimit të secilës strukturë akomoduese t’i kalojë Korporatës së Investimeve Shqiptare”, thuhet në thirrjen e hapur.

Ky është pragu më i ulët i kërkuar deri tani nga Korporata. Thirrjet në Tiranë kanë nisur me 45%, ndërsa ofertat fituese janë lëvizur mes 40.5% dhe 46.5%. Pas pesë procedurave të dështuara për “Lift Toëer”, kërkesa u ul nga 45% në 40%; për stadiumin e Korçës, në 38%. Në asnjë rast nuk u paraqit ofertë.

Këtu pragu nis nga 35%, dhe jo për zyra në qendër të Tiranës, por për struktura akomoduese në vijën bregdetare më të lakmuar të vendit. Korporata nuk ka publikuar asnjë analizë se si është llogaritur ky nivel, as vlerësim të pavarur të vlerës së truallit shtetëror që vihet në tryezë.

Ka edhe një rrethanë që e ndërlikon më tej llogarinë, mbi truallin e Palasës pesë vite më parë u investuan 112 milionë lekë përmes Fondit Shqiptar të Zhvillimit për një postë policie, një urgjencë mjekësore dhe shërbime mbështetëse pranë resortit “Green Coast”.

Dokumentet e garës e justifikojnë ndërtimin e ri me argumentin se godinat ekzistuese nuk mjaftojnë më. Pra i njëjti shërbim publik paguhet dy herë brenda pesë vjetësh: fillimisht me buxhet, tani me tokë bregdetare.

“Modeli përsëritet, por pragu ulet”

Procedura ndjek modelin e aplikuar për godinat e INSTAT dhe Avokatit të Popullit, për Pallatin e Kongreseve, shtëpinë e fëmijëve “Zyber Hallulli” apo pallatin e sportit “Asllan Rusi”. Vetëm në 2025-n, KISH numëroi 31 projekte.

Citizens.al ka raportuar më parë se për 16 thirrje të hapura që prej 2024-s nuk është njoftuar publikisht asnjë kontratë përfundimtare, ndërsa konkurset kanë prodhuar të paktën 1.4 milionë euro shpërblime për grupet finaliste.

Deri tani në tryezë ishin vënë zyra, stadiume, institucione kulture dhe një jetimore. Këtë radhë u vu infrastruktura e Policisë së Shtetit, e Policisë Kufitare dhe e Gardës së Republikës.

Urbanisti Imeldi Sokoli vlerëson se përdorimi i partneritetit publik-privat për zhvillimin e trojeve publike nuk është në vetvete një praktikë e pazakontë në kontekstin shqiptar, por shqetësimi lidhet me mënyrën se si përcaktohet interesi publik dhe si sigurohet transparenca në përzgjedhjen e partnerit privat.

Sipas tij, në shumë raste bëhet fjalë për prona publike me vlerë të lartë ekonomike, veçanërisht në zonat bregdetare dhe urbane, ku procesi i vendimmarrjes kërkon një kontroll më të madh publik, pasi së fundmi po përhapet edhe në bregdet, ku vlera është mjaft e lartë.

“Është një problem i përsëritur, nuk kuptojmë se si zgjidhen, pra procedura për zgjedhjet e këtyre aktorëve privatë për të zhvilluar këto prona, sepse duket qartësisht përfitimi i njëanshëm në fakt i sektorit privat, ku marrin sasi të mëdha ndërtimi me leje të Këshillit Kombëtar të Territorit dhe Ujërave për interesat e tyre”, u shpreh Sokoli.

—-

Erisa Kryeziu ka përfunduar studimet e larta në Gazetari dhe Komunikim dhe Master Shkencor në Marrëdhënie me Publikun në Universitetin e Tiranës. Prej pesë vitesh raporton për çështje sociale dhe të drejtat e njeriut