Politico: Trump, presion Evropës të blejë armë amerikane

Administrata e Presidentit të SHBA-së, Donald Trump, ka kërcënuar të hakmerret kundër vendeve evropiane nëse BE-ja favorizon prodhuesit vendas të armëve në një përpjekje për të riarmatosur kontinentin. POLITICO shkruan se, Departamenti Amerikan i Mbrojtjes kundërshtoi çdo përpjekje të BE-së për të kufizuar aksesin e prodhuesve amerikanë të armëve në tregun evropian dhe paralajmëroi se kjo do të shkaktonte një përgjigje reciproke.

Administrata i bëri këto vërejtje të pa raportuara më parë në një kontribut për një konsultim të Komisionit Evropian në fillim të këtij muaji, pasi dega ekzekutive e BE-së kërkoi reagime nga qeveritë dhe industria mbi rregullat evropiane të prokurimit të armëve.

Komentet e Uashingtonit nxjerrin në pah një paradoks në qasjen e SHBA-së ndaj Evropës: Ndërsa administrata Trump u ka thënë vazhdimisht evropianëve se dëshiron që ata të mbajnë mbi supe pjesën më të madhe të mbrojtjes konvencionale të kontinentit, SHBA-të nuk duan që kjo të vijë në kurriz të firmave amerikane të mbrojtjes.

POLITICO raportoi më parë se Zëvendës Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Christopher Landau, kritikoi ashpër aleatët evropianë të NATO-s për përparësimin e industrisë së tyre të mbrojtjes mbi furnizuesit amerikanë të armëve gjatë një takimi me dyer të mbyllura në dhjetor. Departamenti i Shtetit bashkë-nënshkroi kontributin e administratës Trump në anketën e Komisionit.

Gjatë viteve të fundit, Komisioni Evropian është përpjekur të rrisë pjesën e armëve evropiane në arsenalet dhe kontratat e prokurimit të bllokut, ndërsa përgatitet për konflikt të mundshëm me Rusinë. Për dekada të tëra, kontinenti është mbështetur shumë në pajisjet ushtarake amerikane, duke filluar nga avionët luftarakë F-35 deri te sistemet e artilerisë HIMARS dhe mbrojtja ajrore Patriot. Pothuajse dy të tretat e armëve të importuara të bllokut furnizohen nga SHBA-të.

Sipas Politico-s, ky qëndrim përbën një paradoks në qasjen e SHBA-së ndaj Evropës : Ndërsa administrata Trump u ka thënë vazhdimisht evropianëve se dëshiron që ata të marrin përsipër pjesën më të madhe të mbrojtjes konvencionale të Kontinentit të Vjetër, SHBA-të nuk duan që kjo të vijë në kurriz të kompanive amerikane të mbrojtjes.

Dega ekzekutive e BE-së pritet të paraqesë një përditësim të direktivës së prokurimit të vitit 2009 në tremujorin e tretë, mes një shtytjeje më të gjerë dhe të diskutueshme për më shumë rregulla të tipit “Bleni produkte evropiane”. Është ende e paqartë nëse teksti i ri do të përfshijë rregulla detyruese për të favorizuar prodhuesit vendas.

BE-ja tashmë po favorizon kompanitë vendase në projekte të tilla si programi SAFE prej 150 miliardë eurosh për kredi për armë dhe për blerjet e armëve që Ukraina mund të bëjë me kredinë prej 90 miliardë eurosh të rënë dakord së fundmi për Kievin. Paratë e BE-së mund të përdoren për të blerë pajisje ushtarake vetëm nëse të paktën 65 përqind e vlerës së pajisjeve është me burim në Evropë.

Duke u kundërpërgjigjur

Pentagoni paralajmëroi në kontributin e tij se çdo veprim për të përfshirë një klauzolë të fortë. Bleni produkte evropiane në legjislacionin e ardhshëm të prokurimit do të shkaktonte hakmarrje nga SHBA-ja.

“Nëse masat preferenciale evropiane do të zbatoheshin në ligjet kombëtare të prokurimit të shteteve anëtare, Shtetet e Bashkuara ka të ngjarë të rishikojnë të gjitha përjashtimet dhe heqjet dorë nga ligjet ‘Bleni produkte amerikane’ të parashikuara ose të bëra në lidhje me këto [Marrëveshjet tona të Prokurimit të Mbrojtjes Reciproke]”, shkroi Departamenti i Mbrojtjes.

Në fakt, kjo do të thotë që SHBA-të do t’u mbyllin aksesin kompanive evropiane. Rreth 19 nga 27 kryeqytetet e BE-së kanë nënshkruar marrëveshje të tilla me Uashingtonin, të cilat u lejojnë kompanive evropiane të konkurrojnë për disa marrëveshje me Pentagonin. “Më pas, çdo përjashtim i ardhshëm do të shqyrtohet në bazë të kontratës për kontratë dhe vetëm kur konsiderohet e nevojshme për të mbështetur kërkesat e ndërveprimit dhe standardizimit të NATO-s”, theksoi SHBA-ja.

Ndërsa Pentagoni blen materiale kryesisht nga kompanitë amerikane, firmat evropiane si Leonardo e Italisë dhe Saab e Suedisë gjithashtu i shesin SHBA-së. Sipas Uashingtonit, një klauzolë “Blej armë evropiane” për prokurimin kombëtar do të kufizonte lirinë e kryeqyteteve, do të dobësonte. NATO-n dhe do të rrezikonte aftësinë e vendeve evropiane për të arritur objektivat e aftësive të aleancës të dakordësuara vitin e kaluar.

Administrata amerikane gjithashtu pretendon se kjo do të ishte kundër angazhimeve të BE-së sipas marrëveshjes tregtare SHBA-BE të nënshkruar verën e kaluar, në të cilën Komisioni Evropian u zotua të blinte më shumë armë amerikane.