Arabia Saudite ndërpreu paralajmërimet publike për kërcënime të mundshme ushtarake disa ditë përpara një serie sulmesh vdekjeprurëse ndaj aeroportit të Riadit, të cilat shkaktuan të paktën 18 viktima dhe plagosën më shumë se 300 persona.
Sipas një raportimi të agjencisë Reuters, autoritetet saudite nuk dhanë asnjë paralajmërim për popullsinë përpara katër sulmeve që goditën kryeqytetin gjatë javës së kaluar. Qeveria nuk ka sqaruar përse sistemi kombëtar i paralajmërimit të hershëm nuk funksionoi në këto raste.
Mungesa e njoftimeve ka ngritur shqetësime për aftësinë e mbretërisë për të mbrojtur qytetarët, rezidentët dhe vizitorët nga sulmet me raketa dhe dronë, në një kohë kur konflikti me rebelët Huthi të Jemenit, të mbështetur nga Irani, ka shtuar rreziqet e sigurisë.
Katër zyrtarë perëndimorë dhe arabë, së bashku me analistë politikë të rajonit, i thanë Reuters se mungesa e paralajmërimeve mund të lidhet me përpjekjet e autoriteteve për të ruajtur një atmosferë normaliteti, pavarësisht përshkallëzimit të situatës ushtarake.
Sultan Alamer, akademik saudit me bazë në Shtetet e Bashkuara dhe bashkëpunëtor i lartë në Këshillin e Politikave të Lindjes së Mesme, tha se autoritetet po përpiqen të ndjekin njëkohësisht dy objektiva të vështirë për t’u pajtuar.
Sipas tij, qeveria dëshiron të zhvillojë operacione ushtarake, ndërkohë që përpiqet të ruajë besimin e popullsisë dhe të partnerëve ndërkombëtarë.
Sistemi i paralajmërimit heshti ndërsa sulmet vazhdonin
Arabia Saudite nisi në maj përdorimin e një sistemi kombëtar të paralajmërimit të hershëm, përmes të cilit autoritetet dërgonin njoftime në telefonat celularë dhe në rrjetet sociale për kërcënime të mundshme ushtarake.
Megjithatë, sipas Reuters, sistemi nuk dha paralajmërime për sulmet e javës së kaluar, ndonëse rebelët Huthi kishin intensifikuar veprimet e tyre ushtarake.
Paralajmërimi i fundit përpara këtyre sulmeve ishte publikuar më 29 shtator dhe kishte të bënte me provincën jugore të Najranit.
Ndërkohë, Mbrojtja Civile Saudite vazhdoi të publikonte njoftime për rreziqe të tjera, përfshirë reshjet e dendura dhe përmbytjet.
Autoritetet u kërkuan gjithashtu qytetarëve të mos shpërndanin fotografi, informacione apo pretendime të pakonfirmuara lidhur me përgjimin e raketave dhe vendet ku kishin rënë ato, në përputhje me rregulloret qeveritare të miratuara në mars.
Reuters nuk arriti të përcaktonte nëse ndonjë person ishte ndjekur penalisht për publikimin e informacioneve të tilla.
Ankesat e qytetarëve mund të kenë ndikuar në ndërprerjen e alarmeve
Përpara sulmeve ndaj aeroporteve, përfaqësues të një qeverie perëndimore aleate kishin kërkuar shpjegime nga autoritetet saudite për ndërprerjen e paralajmërimeve.
Dy zyrtarë me njohuri të drejtpërdrejtë për këtë çështje i thanë Reuters se përgjigjja që kishin marrë ishte se alarmet shkaktonin shqetësim te qytetarët.
Sipas tyre, një numër i madh banorësh ishin ankuar se njoftimet e sigurisë i zgjonin gjatë natës. Megjithatë, qeveria saudite nuk e ka konfirmuar publikisht këtë shpjegim.
Ish-ambasadori amerikan në Arabinë Saudite, Michael Ratney, vlerësoi se autoritetet saudite po përpiqen të gjejnë një ekuilibër mes reagimit ushtarak ndaj Huthive dhe ruajtjes së stabilitetit të brendshëm.
Sipas tij, mungesa e informacionit për sulmet e mundshme mund të prodhojë efektin e kundërt nga ai që synon qeveria. Ratney theksoi se mosdhënia e paralajmërimeve krijon pikërisht pasigurinë që autoritetet përpiqen të shmangin.
Katari, Bahreini dhe Kuvajti kanë ndjekur një politikë tjetër
Ndryshe nga Arabia Saudite, disa vende të tjera të Gjirit kanë përdorur vazhdimisht sistemet e paralajmërimit për të informuar popullsinë mbi rreziqet ushtarake.
Që nga fillimi i luftës mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit në shkurt, vendet e Gjirit janë përballur me sulme me raketa dhe dronë iranianë, por qeveritë kanë zbatuar praktika të ndryshme për njoftimin e qytetarëve.
Në Katar, Ministria e Brendshme ka dërguar paralajmërime në telefonat celularë përpara pothuajse çdo sulmi. Gjatë sulmeve të fundit në korrik, autoritetet u kërkuan banorëve të qëndronin në ambiente të mbyllura dhe larg dritareve.
Bahreini dhe Kuvajti kanë aktivizuar vazhdimisht sirenat e emergjencës, duke u kërkuar qytetarëve të strehohen në vende të sigurta.
Në Arabinë Saudite, përkundrazi, ndërprerja e njoftimeve ka nxitur diskutime mbi mënyrën se si autoritetet komunikojnë me publikun gjatë krizave të sigurisë.
Arabia Saudite dhe sfidat në mbrojtjen ajrore
Ali Shihabi, analist saudit i konsideruar i afërt me qeverinë, tha se mbretëria përballet me vështirësi të konsiderueshme për mbrojtjen e infrastrukturës së saj strategjike, pavarësisht funksionimit të sistemit të paralajmërimit.
Sipas tij, përmasat territoriale të Arabisë Saudite dhe numri i madh i objekteve të rëndësishme e bëjnë të vështirë sigurimin e mbrojtjes së plotë ajrore.
Ai përmendi aeroportet, tubacionet dhe objektet e naftës si infrastruktura që kërkojnë mbrojtje të vazhdueshme.
Shihabi theksoi se vendi nuk disponon sisteme të mjaftueshme Patriot, raketa interceptuese dhe bateri të mbrojtjes ajrore për të mbuluar njëkohësisht të gjitha objektivat e mundshme.
Sipas tij, nevojat e Arabisë Saudite për mbrojtje ajrore mbeten jashtëzakonisht të mëdha.
Sulmet nuk ndalën konferencën ndërkombëtare të energjisë
Pavarësisht sulmeve të fundit, Arabia Saudite zhvilloi të hënën një konferencë ndërkombëtare të energjisë në Riad.
Megjithatë, disa drejtues të rëndësishëm të industrisë së naftës u tërhoqën nga programi i aktivitetit pas sulmeve ndaj aeroportit.
Gjatë Kongresit të Energjisë të Këshillit Botëror të Naftës, ministri saudit i Energjisë, princi Abdulaziz bin Salman, vëllai i princit të kurorës, theksoi se vendi synon të vazhdojë zbatimin e planeve të tij ekonomike.
Ai falënderoi pjesëmarrësit ndërkombëtarë që kishin udhëtuar drejt Riadit, duke nënvizuar besimin e tyre te siguria e mbretërisë.
Megjithatë, ministri pranoi se rreziqet nuk kanë përfunduar.
“Mbledhja jonë këtu nuk do të thotë që rreziku është zhdukur”, deklaroi ai.
Princi Abdulaziz shtoi se Arabia Saudite do të vazhdojë angazhimet e saj dhe zbatimin e vizionit ekonomik, pavarësisht sfidave të sigurisë.
Ambasadat perëndimore paralajmëruan stafin e tyre
Ndërsa autoritetet saudite nuk lëshuan paralajmërime publike gjatë pjesës së parë të tetorit, ambasadat perëndimore në Riad përdorën sistemet e tyre të brendshme për të njoftuar personelin mbi kërcënimet me raketa dhe dronë.
Dy zyrtarë perëndimorë i thanë Reuters se kryeqyteti saudit ishte sulmuar rreth 12 herë gjatë kësaj periudhe. Sipas tre personave të njohur me situatën, ambasadat kishin dërguar paralajmërime të brendshme, duke përdorur informacione nga shërbimet amerikane dhe perëndimore të inteligjencës, si edhe të dhëna të autoriteteve saudite.
Këto njoftime përfshinin paralajmërime që iu dërguan stafit rreth kohës së dy sulmeve të para ndaj aeroportit gjatë javës së kaluar.
Megjithatë, burimet thanë se as ambasadat nuk kishin marrë paralajmërime përpara sulmit të së shtunës, i cili shkaktoi numrin më të madh të viktimave. Reuters nuk arriti të përcaktonte përse nuk ishte dhënë asnjë paralajmërim për atë sulm.
Autoritetet rifillojnë paralajmërimet pas sulmeve
Të hënën, më 12 tetor, Mbrojtja Civile Saudite lëshoi paralajmërimet e para për kërcënime ushtarake që nga 29 shtatori. Autoritetet njoftuan për rreziqe të mundshme në Riad dhe në disa qytete jugore të vendit. Ngjarjet kanë rikthyer në vëmendje rëndësinë e paralajmërimit të hershëm për mbrojtjen e popullsisë civile, veçanërisht në vendet që përballen me kërcënime të vazhdueshme nga raketat dhe dronët.
Ndërsa Arabia Saudite përpiqet të ruajë aktivitetin ekonomik dhe besimin ndërkombëtar, mungesa e një shpjegimi zyrtar për ndërprerjen e alarmeve lë ende të hapura pyetje mbi vendimmarrjen e autoriteteve dhe mënyrën e informimit të qytetarëve gjatë sulmeve.
