Qasja e ngathët dhe përsëritëse e NASA-s ndaj programit të saj ‘Artemis’, jep përshtypjen e qartë se ajo ka harruar disi se si të zbarkojë njerëzit në Hënë. Një inspektim më i afërt zbulon shumë arsye – qofshin të justifikuara apo jo – pse NASA-s i merr kaq shumë kohë për t’i kthyer çizmet në ato zona të lavdëruara hënore. Dhe kjo strategji vetëm sa rrit konspiracionet se njeriu nuk ka shkelur kurrë në Hënë!
Kur astronautët e Apollo 17, Eugene Cernan, Ronald Evans dhe Harrison Schmitt i thanë lamtumirë Hënës në dhjetor 1972, askush nuk do ta merrte me mend se do të kalonin të paktën 50 vjet përpara se grupi i ardhshëm i njerëzve të kthehej. Misioni përmbyllës Apollo i dha fund një periudhe të furishme përparimi shkencor dhe teknologjik, një epokë e ndezur nga fjalimi i famshëm i “garës së hapësirës” të mbajtur nga Presidenti John F. Kennedy në 1962.
Kjo nuk do të thotë që NASA qëndroi e papunë gjatë epokës post-Apollo. Eksplorimi i hapësirës vazhdoi në forma të ndryshme, me sonda të lëshuara në sistemin e jashtëm diellor, stacione hapësinore të ndërtuara në orbitë të ulët të Tokës, anije kozmike që transportonin astronautët në hapësirë dhe rover të dërguar në Mars, mes shumë arritjeve të tjera të pabesueshme. Sa i përket rikthimit të astronautëve në Hënë, jo aq shumë. Për të mos thënë aspak. Duket sikur “ana e errët” e hënës është mit i vërtetë. A ka frikë NASA të zbarkojë përsëri në këtë tokë të shkretë? Kinematografia ka sugjeruar gjithmonë skenarë të frikshëm për ‘princeshën misterioze’. Deri tek teoria se është një anije supergjigante aliene!
NASA po kërkon ta ndryshojë këtë nëpërmjet programit të saj ambicioz ‘Artemis’, i cili filloi në mënyrë spektakolare vitin e kaluar me debutimin e megaroketit të saj të Sistemit të Nisjes Hapësinore (SLS). Misioni inaugurues hap skenën për ‘Artemis 2’, një udhëtim me ekuipazh rreth Hënës dhe mbrapa, dhe Artemis 3, një mision për të ulur një burrë dhe një grua në Hënë në vitin 2025. Është një ritëm jashtëzakonisht i ngadalshëm, por situata është edhe më e keqe se kaq. ‘Artemis 4’ nuk do të ndodhë më së shpejti deri në vitin 2028, që është mjaft hendek midis misioneve. Artemis 5 deri në 7 pritet të shfaqet çdo vit duke filluar nga viti 2029.
Për NASA-n, është një hap i rëndësishëm në të njëjtën kohë, por për vëzhguesit e rastësishëm duket sikur NASA ka zgjedhur të ‘rishpikë rrotën’. Pse NASA nuk mund ta menaxhojë më shpejt një sukses që e ka arritur gjashtë herë një gjysmë shekulli më parë?
Është një pikë e drejtë, por SHBA-ja tani është shumë larg mentaliteteve të Luftës së Ftohtë dhe ka prioritete shumë të ndryshme, si ndërkombëtarisht, vendas dhe madje edhe mjedisor. Agjencia hapësinore është padiskutim e kufizuar nga ajo që Kongresi do të lejojë, por kur bëhet fjalë për ritmin e ngadaltë të ‘Artemis’, ka diçka tjetër për t’u marrë parasysh, dhe kjo është dëshira e NASA-s për të mbajtur një prani njerëzore rreth Hënës për një afat të gjatë. Dhe, më e rëndësishmja, pjesa më e madhe e “Artemisës” ka një ambicie edhe më të madhe: uljen e njerëzve në Mars.
