Nëse dikur mbyllja e një shkolle ishte një lajm që trondiste një fshat, sot është bërë statistikë. Por pas këtyre statistikave fshihet një realitet shumë më i rëndë: Shqipëria po humbet fëmijët e saj.
Një raport i publikuar nga Qëndresa Qytetare tregon se gjatë dhjetë viteve të fundit sistemi publik i arsimit është tkurrur me ritme alarmante, si pasojë e rënies së lindjeve dhe emigracionit.
Shifrat janë të forta. Në vitin shkollor 2014–2015, në arsimin bazë ishin të regjistruar 342,765 nxënës. Në vitin 2023–2024 kanë mbetur 228,833. Brenda një dekade janë zhdukur nga bankat e shkollës 113,932 nxënës, ose rreth një e treta e totalit.
Edhe më dramatike është panorama në arsimin e mesëm. Nga 125,517 gjimnazistë në vitin 2014–2015, sot kanë mbetur vetëm 63,092. Praktikisht, gjimnazet publike kanë humbur gjysmën e nxënësve të tyre.
Kjo nuk është thjesht një krizë e arsimit. Është një pasqyrë e krizës demografike të vendit. Raporti lidh drejtpërdrejt këtë tkurrje me rënien e lindjeve dhe emigracionin e vazhdueshëm të familjeve shqiptare.
Ndërkohë, edhe vetë rrjeti shkollor po zvogëlohet. Numri i shkollave të arsimit bazë ka rënë nga 1,317 në 1,014, pra 303 shkolla më pak ose një tkurrje prej 23%. Në shumë zona, shkollat janë mbyllur, janë bashkuar ose nxënësit transportohen drejt qendrave më të mëdha.
Një tjetër tregues që flet për zbrazjen e vendit është numri i lindjeve. Nga 35,717 lindje në vitin 2014, Shqipëria zbriti në vetëm 22,541 lindje në vitin 2025, një rënie prej afro 37%. Kjo do të thotë se edhe vitet e ardhshme pritet të sjellin gjithnjë e më pak fëmijë në bankat e shkollës.
Raporti evidenton gjithashtu se klasat kolektive vazhdojnë të ekzistojnë, megjithëse janë reduktuar. Numri i nxënësve që mësojnë në këto klasa ka rënë me mbi 50%, jo sepse problemi është zgjidhur, por sepse në shumë zona nuk ka më mjaftueshëm fëmijë.
Në fund, pyetja nuk është më sa shkolla do të mbyllen vitin tjetër. Pyetja është më e madhe: çfarë ndodh me një vend që, vit pas viti, nuk po humbet vetëm shkolla, por vetë fëmijët? / VNA
