Nga Ylli Spahaj
Ishte viti 1974 kur lexoja botimin e parë të romanit “Dimri i Madh” të Kadaresë, por ajo që më është ngulitur fort në mëndje, më duket në faqe 263, ishte një nga frazat apo gjetjet e guximshme të Kadaresë mbi sistemin: “Brënda kampit socialist një ndër luftërat më të egra është lufta midis të aftit dhe të paaftit, ku shpesh dhe në të shumtën e rasteve ata që tërhiqen të parët të lodhur nga kjo luftë jane të aftët”.
Ndërsa ne botimin e dytë “Dimri i Vetmisë se Madhe” të rishikuar, këtë frazë Kadareja e hoqi. Shpesh herë kam rastisur ta takoj Kadarenë në aeroport por asnjëherë nuk arrita ta pyesja se përse këtë gjetje e hoqi nga botimi i parë. Këtë frazë së bashku me një Idiomë Angleze i kisha ngjitur në teknografin ku projektoja dhe i lexoja çdo ditë.
Riprodhimi zgjeruar socialist nuk e justifikoi veten dhe sistemi monist ra. Pa dashur të analizoj shkaqet dhe pa përmendur emra solla ndërmend kontatimin e Kadaresë, se si sistemi monist eliminoi shumë nga njerëzit e mëncur të asaj kohe të cilët ishin autoritete në profesionet e tyre, kuadro drejtues, profesorë nëpër fakultete të arsimuar jashtë vendit dhe që përbënin elitën shqiptare, duke filluar në këtë mënyrë instalimin e sistemit nepotik, duke punësuar nëpër të gjitha ndërmarrjet e tregëtisë së jashtëme familiarët, farefisin dhe deri krushqit e tyre, madje duke u shtrirë deri tek drejtuesit e ndërrmarjeve të prodhimit, etj, etj.
Një nga arësyet e rënies së sistemit është pikërisht konstatimi i Kadaresë, drejtimi i vendit u mbush me të paaftë e cila prodhoi servilizmin klasik dhe une nuk mund të them asgjë më shumë se ato që ka thënë Kadareja.
Instalimi i nepotizmit dhe eliminimi i të mëncurve (të aftëve) është ngjitur tek shqipëtarët në mënyrë të pashërueshme.
Në një moment qetësie po analizoja ecurinë e tre partive kryesore që kanë drejtuar vendin në këto 35 vjet demokraci. Si ka mundësi thoja me vete që PD-ja zhduku nga sfera politike njerëz të devotshëm, të pastër, të mëncur si Meksi, Rusmaili, Patozi etj, dhe sot të thonë që vetëm zoti Berisha e mban PD-në. Vërtet, sot nuk shoh njerëz karizmatik për ta udhëhequr këtë popull, i cili në vizionin tim duhet të jetë burrë shteti i mëncur, karizmatik dhe familiarisht shumë i ndershëm.
Mendoj se PD-ja e humbi vetë shansin për të bërë rrotacionin e domosdoshëm të elitave. Aty e kishte të ndjerin Sokol Olldashi dhe duhet ta ruante si sytë e ballit “që të mos aksidentohej”. Aty e pati Eduard Selamin, i cili ngjallte shpresë, plot civilizim, adukatë, forcë nëprmjët një qetësie shëmbullore, virtute që aq shumë i duan shqiptarët sot, sepse janë të lodhur nga sherret, vrasjet, molotovët, korrupsioni galopant shtetëror etj.
Megjithatë mendoj se PD-s i ka mbetur akoma edhe një shans, aty e ka Z. Bamir Topi, intelektual i mirefilltë, i cili jo vetem që e bashkon të djathtën por e nxjerr atë fituese që në zgjedhjet e radhës.
Edhe Partia e Lirisë ka vazhduar me të njëjtën mënyrë. Aq më tepër në numër shumë të vogël anëtarsie, mendoj se nuk e kishte luksin të largonte nga gjiri i saj intelektualë si Prof. Pëllumb Xhufi, Fatos Klosi, Prof. Dr Axhemi etj. Në qoftëse Partia e Lirisë do ti kish pranë vetes këto asete nuk do të përfundonte në këtë gjëndje që është sot.
Mendoj se edhe PS-ja ka larguar dhe ka lënë në hije shumë kuadro të afta. Nuk e di si mund të lihej jashtë Z.Shkëlqim Cani, Z. Arben Malaj, ndër financierët dhe bankierët më të mirë dhe në vend të tyre Minstrinë e Financave ta drejtonte një anglisht folës. Në rast se do ishin në drejtim të vendit nuk do kish as banka off-shore, as PPP-ra me shumice dhe trarë 35-vjecarë. Si mund të largohet dhe të lihet ne hije Z. Ditmir Bushati, nje intelektual kurajoz i mirëfilltë,
Rrotacioni i elitave është një domosdoshmëri jetike për çdo parti dhe aq më shumë për ata që drejtojnë shtetin. Pamvarësisht largimit të shumë të aftëve, mendoj se edhe socialistët akoma e kanë dyshen e tyre, Brace-Bushati, që do të justifikonte cdo rrotacion të nevojshëm që do ta kërkojë koha. Shpresoj të mos ta lënë në hije edhe këtë aset.
Përse ju drejtohem juve Z. Lapaj dhe Z. Qori, por këtu dua të përfshij edhe formacione të reja politike që mund të krijohen, sepse nesër dikush nga ju mund të jetë në krye të vendit dhe konstatimin apo gjetjen e Kadaresë duhet gjithmonë ta mbani vath në vesh.
Mos bëni sic kanë bërë këta si deri më sot, mos i largoni dhe mos i lini në hije të mëncurit dhe të ndershmit se është jashtëzakonisht e vështirë ti gjesh. Jane shume pak. Dëgjojini se ata nuk ju lënë të gaboni, ju mbrojnë nga skandalet ekonomike, ju mbrojnë nga Spaku. Nëqoftëse do ti kishin në krah nuk do të kishin lulëzuar fajdet, nuk do të kishte 97-te, nuk do të kishte Gërdec, nuk do të kishte 21 Janar, nuk do të kishte shëmbje urash, nuk do të kish korrupsion, nuk do te kish rrugë me pagesë, por do kish rrugë pa pagesë si në Gjermani, Angli dhe shumicën e shteteve te Europës etj,etj si këto pa mbarim. Populli nuk do merrte arratine jashte vendit ndërsa pasuritë natyrore do i shfrytëzonte vetë dhe nuk do ju shiteshin të huajve.
Elitat e mënçura dhe të ndershme janë e ardhmja e vendit.
