Tashmë në lojë janë ekuilibrat e të gjithë Lindjes së Mesme

Lufta midis Shteteve të Bashkuara, Izraelit dhe Iranit ka hyrë në ditën e shtatë, duke e futur Lindjen e Mesme në një spirale përshkallëzimi që shumë analistë e krahasojnë me momentet më të rrezikshme të rajonit që nga lufta e Irakut në vitin 2003.

Sulmet ajrore të koordinuara amerikano-izraelite kanë goditur instalime ushtarake, baza raketore dhe objekte strategjike brenda territorit iranian, përfshirë zonat përreth Teheranit, ndërsa shpërthime të fuqishme janë raportuar gjatë gjithë natës në disa qytete të mëdha të vendit.

Sipas raportimeve të mediave ndërkombëtare, operacioni ushtarak synon të dobësojë kapacitetet raketore dhe infrastrukturën ushtarake të Iranit, të cilat Uashingtoni dhe Tel Avivi i konsiderojnë kërcënim të drejtpërdrejtë për sigurinë rajonale.

Nga ana tjetër, Teherani ka reaguar me sulme raketore dhe me dronë ndaj territorit izraelit dhe ndaj disa bazave amerikane në rajon, duke sinjalizuar se konflikti nuk do të mbetet i kufizuar vetëm brenda kufijve iranianë.

Bilanci humanitar po bëhet gjithnjë e më i rëndë. Raportet flasin për qindra viktima dhe mijëra të plagosur, ndërsa sulmet kanë goditur edhe zona urbane dhe infrastrukturë civile. Në disa qytete iraniane janë regjistruar evakuime të mëdha dhe ndërprerje të energjisë elektrike, ndërsa frika për një përshkallëzim të mëtejshëm është rritur ndjeshëm.

Konflikti po merr gradualisht dimension rajonal.

Në Liban, përplasjet midis Izraelit dhe Hezbollahut janë intensifikuar, ndërsa disa vende të Gjirit kanë aktivizuar sistemet e mbrojtjes ajrore përballë rrezikut nga raketat dhe dronët iranianë.

Njëkohësisht, tensionet në Ngushticën e Hormuzit, korridori më i rëndësishëm për transportin e naftës në botë, kanë ngritur alarmin në tregjet globale të energjisë.

Shkaku kryesor i përshkallëzimit të fundit lidhet me një operacion të përbashkët amerikano-izraelit që goditi udhëheqjen iraniane, një zhvillim që ka tronditur strukturën e pushtetit në Teheran dhe ka rritur ndjeshëm rrezikun e një konflikti të hapur në shkallë të gjerë. Për analistët e politikës ndërkombëtare, kjo është një strategji klasike e goditjes së “kokës së sistemit”, e cila synon të dobësojë vendimmarrjen e kundërshtarit dhe të krijojë kaos politik brenda vendit.

Në planin gjeopolitik, përplasja mes SHBA-së, Izraelit dhe Iranit shkon shumë përtej një konflikti të zakonshëm ushtarak. Në lojë janë ekuilibrat e gjithë Lindjes së Mesme, rivaliteti midis fuqive rajonale dhe kontrolli mbi korridoret energjetike që furnizojnë ekonominë globale. Nëse lufta vazhdon të përshkallëzohet dhe në të përfshihen aktorë të tjerë si milicitë pro-iraniane apo shtetet e Gjirit, rajoni mund të përballet me një konflikt shumë më të gjerë, me pasoja që do të ndihen jo vetëm në Lindjen e Mesme, por edhe në Europë dhe në tregjet botërore të energjisë.

Në këtë moment, diplomacia ndërkombëtare duket e paralizuar, ndërsa fronti ushtarak vazhdon të zgjerohet. Pyetja që po shtrohet gjithnjë e më shpesh në kancelaritë perëndimore është; nëse ky konflikt do të mbetet një operacion i kufizuar për dobësimin e Iranit, apo do të shndërrohet në luftën e re të madhe të Lindjes së Mesme. Nëse intensiteti i sulmeve dhe kundërpërgjigjeve vazhdon me të njëjtin ritëm, përgjigjja mund të vijë shumë më shpejt nga sa pritej.

j.l./ dita