Një mauzoleum luksoz dhe madhështor. Gjurma e një riti të pashpjegueshëm shërimi. Kalendari i qiellit dhe harta e yjeve… Ka shumë histori për atë që është ndoshta monumenti më i rëndësishëm në Britaninë e Madhe: Stonehenge.
E vërteta është se askush nuk e di me siguri se çfarë ishte saktësisht. Kuptimi i atyre unazave prej guri është një mister. Ndoshta deri tani…
Disa studime të fundit, të firmosura nga profesori dhe studiuesi i akustikës në Universitetin e Salfordit në Mançester, Trevor Cox, kanë zbuluar një nga përdorimet që kishte kohë më parë Stonehenge.
Ishte një dhomë gjigante… jehone.
Ai përforcoi tingujt që prodhoheshin brenda, duke izoluar ata që vinin nga përtej unazave prej guri. Një vepër dinake që mund të jetë përdorur për qëllime mistike, ndoshta e kryer nga një grup i vogël elitar.
Një dekadë punë është rrotulluar rreth kësaj hipoteze për të formuar qasjen aktuale.
“Kuptova se ekzistonte një teknikë në akustikë që nuk ishte aplikuar kurrë në vendet parahistorike më parë”, i thotë Cox, BBC-së, duke shpjeguar se si lindi ideja origjinale:
“Modelimi akustik në shkallë” ishte llamba në kokën e studiuesit, i cili vazhdoi të kopjonte monumentin, siç ai dukej katër mijëvjeçarë më parë, në shkallën “1:12”.
Pasi kishte gati ‘modelin’, me të gjithë gurët e shpërndarë dhe të lyer, e vuri në jetë projektin.
Kur arriti të kapte sesi tingulli ndikonte tek guri, ai zbuloi çelësin tjetër të enigmës britanike: tingulli kërcen midis vrimave të dolmenit dhe qëndron brenda hapësirës. Nuk del prej aty!
“Ne e dimë se muzika përmirësohet nga reverb, kështu që menduam se nëse muzika do të luhej këtu, do të tingëllonte më e fuqishme dhe më e fortë”, shpjegon ai.
Dhe kësaj i shtohet një pikë tjetër e rëndësishme: drejtimi i zërit. Në një mjedis të hapur, Stonehenge do të bënte një folës që nuk dëgjohej ose kuptohej, të përforconte fuqishëm zërin e tij. Brenda po, jashtë jo.
Dhe këtu qëndron sekreti: “Nëse mendojmë për ceremonitë njerëzore, ato zakonisht përfshijnë një lloj tingulli, qoftë muzikë, fjalim apo këndim. Dhe ne e dimë që, nëse do të donin vërtet të dëgjonin mirë, njerëzit duhet të ishin brenda rrethit”, përfundon investigimi sa origjinal, aq edhe befasues.
Mundësia për të ditur me siguri se çfarë thuhej apo këndohej brenda atyre dolmenëve, duhet zbuluar në të ardhmen. Tani për tani, ajo që u dëgjua ndonjëherë aty, duket se ka humbur në kohë…
a.q. / dita
