Benjamin Netanyahu po përballet me një nga sfidat më serioze për mbijetesën e tij politike. Pas vitesh dominimi në skenën izraelite, kryeministri gjendet përballë një përpjekjeje të koordinuar të kundërshtarëve të tij për t’i dhënë fund qeverisjes së tij dhe për të hapur një kapitull të ri politik në Izrael.
Katër parti opozitare kanë arritur një mirëkuptim për nisjen e negociatave që synojnë formimin e një qeverie alternative, një zhvillim që mund të ndryshojë ekuilibrat e pushtetit në Jerusalem. Lëvizja përbën një përpjekje për të kapërcyer rivalitetet mes forcave politike që, ndonëse kanë dallime të thella ideologjike, bashkohen në një objektiv të përbashkët: largimin e Netanyahut nga drejtimi i vendit.
Në qendër të kësaj përpjekjeje qëndron Gadi Eisenkot, ish-shef i Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë izraelite, i cili është shndërruar në një prej figurave kryesore të alternativës politike ndaj kryeministrit. Së bashku me drejtues të tjerë të opozitës, ai synon të ndërtojë një shumicë parlamentare që do të mundësonte krijimin e një qeverie pa Netanyahun.
Por rruga drejt pushtetit është shumë më e ndërlikuar sesa një marrëveshje mes drejtuesve të opozitës.
Sipas rezultateve të raportuara të zgjedhjeve, blloku i Netanyahut ka siguruar 53 mandate, ndërsa forcat opozitare të drejtuara nga Eisenkot numërojnë 48. Partitë arabe zotërojnë 19 vende në parlamentin prej 120 deputetësh, duke u kthyer në një faktor potencialisht vendimtar për krijimin e shumicës së nevojshme prej 61 mandatesh.
Kjo aritmetikë parlamentare zbulon paradoksin e madh të politikës izraelite: Netanyahu nuk e ka shumicën e nevojshme për të qeverisur i vetëm, por as kundërshtarët e tij nuk mund ta largojnë automatikisht nga pushteti.
Pikërisht këtu nis beteja e vërtetë.
Për një pjesë të opozitës, bashkëpunimi me partitë arabe mbetet një çështje politikisht e ndjeshme. Dallimet mbi sigurinë kombëtare, konfliktin izraelito-palestinez dhe përfaqësimin politik të qytetarëve arabë të Izraelit e bëjnë të vështirë ndërtimin e një koalicioni të qëndrueshëm. Megjithatë, pa një formulë që përfshin ose siguron mbështetjen e një pjese të këtyre deputetëve, opozita rrezikon të mbetet e bllokuar nga vetë numrat.
Netanyahu e njeh mirë këtë terren. Përvoja e tij e gjatë në politikë dhe aftësia për të shfrytëzuar përçarjet mes rivalëve e kanë ndihmuar të mbijetojë përballë krizave të njëpasnjëshme. Edhe këtë herë, ai po përpiqet të paraqitet si figura që mund të garantojë stabilitetin, duke sinjalizuar gatishmëri për një qeveri të gjerë, por nën drejtimin e tij.
Kjo lëvizje nuk është thjesht një ofertë bashkëpunimi. Ajo mund të shihet edhe si përpjekje për të dobësuar frontin opozitar, për të tërhequr forca të moderuara dhe për ta zhvendosur debatin nga largimi i kryeministrit te nevoja për një qeveri uniteti kombëtar.
Për opozitën, rreziku është i qartë: nëse negociatat zvarriten dhe dallimet ideologjike dalin mbi objektivin e përbashkët, mundësia për ndryshim mund të humbasë përpara se të marrë formë një shumicë funksionale.
Kriza politike zhvillohet në një moment veçanërisht delikat për Izraelin. Tensionet me Iranin, pasiguria në kufirin me Libanin dhe marrëdhëniet strategjike me Shtetet e Bashkuara e vendosin çdo qeveri të ardhshme përballë vendimeve me pasoja rajonale. Një ndryshim në krye të ekzekutivit nuk do të sillte domosdoshmërisht një përmbysje të politikës izraelite të sigurisë, por mund të ndikonte në mënyrën se si vendi administron konfliktet dhe marrëdhëniet me aleatët.
Për këtë arsye, zhvillimet në Jerusalem po ndiqen me vëmendje edhe jashtë Izraelit. Washingtoni ka interes për një partner politik të qëndrueshëm, ndërsa vendet arabe dhe aktorët evropianë kërkojnë të kuptojnë nëse një qeveri e re do të krijonte hapësira për uljen e tensioneve diplomatike.
Megjithatë, do të ishte e parakohshme të shpallej fundi politik i Netanyahut. Marrëveshja e opozitës për të nisur negociatat nuk është e barabartë me arritjen e një marrëveshjeje përfundimtare qeverisëse. Ajo është hapi i parë i një procesi që kërkon kompromis, disiplinë politike dhe, mbi të gjitha, vota të mjaftueshme në parlament.
Ajo që ka ndryshuar është se kundërshtarët e kryeministrit po përpiqen ta kthejnë pakënaqësinë politike në një alternativë konkrete pushteti.
Nëse ia dalin, Izraeli mund të përjetojë një nga ndryshimet më të rëndësishme të drejtimit politik të viteve të fundit. Nëse dështojnë, Netanyahu mund ta përdorë përçarjen e tyre si një tjetër mundësi për të ruajtur ndikimin dhe për të diktuar kushtet e formimit të qeverisë.
Për momentin, kryeministri nuk është rrëzuar dhe opozita nuk e ka siguruar pushtetin. Por një gjë është e qartë: beteja për drejtimin e Izraelit ka hyrë në një fazë të re, ku fati politik i Netanyahut nuk do të përcaktohet vetëm nga forca e tij elektorale, por edhe nga aftësia e kundërshtarëve për t’u bashkuar përtej dallimeve që i kanë ndarë deri më sot.
j.l./ dita
