Bordi i Paqes “hyn në ujë”, plani i madh për Gazën tkurret në një projekt pilot

Plani i administratës së Donald Trump për rindërtimin e Gazës po zvogëlohet ndjeshëm, ndërsa lufta, bllokadat dhe ngërçi politik kanë reduktuar një projekt që synonte transformimin e të gjithë territorit në një program pilot të kufizuar pranë Rafahut.

Bordi i Paqes, i krijuar për të koordinuar rimëkëmbjen e Gazës pas armëpushimit të tetorit, kishte premtuar një plan ambicioz për rikthimin e infrastrukturës, hapjen e korridoreve humanitare dhe rindërtimin e gjithë territorit. Sot, pas muajsh bllokimi, ai synon vetëm ngritjen e një kampi të përkohshëm për një pjesë të vogël të rreth dy milionë palestinezëve të zhvendosur.

Edhe ky projekt mbetet larg zbatimit. Deri tani kanë mbërritur në Izrael vetëm disa oficerë nga Maroku dhe Kosova, të cilët pritet të formojnë bërthamën e Forcës Ndërkombëtare të Stabilizimit (ISF), ndërsa pranë pikës kufitare Kerem Shalom po përfundon ndërtimi i një baze logjistike për automjetet dhe pajisjet e misionit.

Megjithatë, vetë kampi pranë Rafahut ende nuk ka nisur të ndërtohet. Imazhet satelitore tregojnë vetëm punime paraprake në terren, pa struktura të reja. Burime diplomatike nuk presin përparim të rëndësishëm para zgjedhjeve parlamentare izraelite të 27 tetorit, të cilat mund të ndryshojnë edhe balancat politike në Izrael.

Në terren, situata mbetet edhe më e ndërlikuar. Që prej armëpushimit të ndërmjetësuar nga SHBA-ja në tetor, Izraeli ka vijuar operacionet ushtarake, ka kufizuar hyrjen e ndihmave humanitare dhe nuk ka lejuar nisjen e projekteve të rindërtimit. Sipas vlerësimeve të diplomatëve perëndimorë në Jerusalem, çdo përparim real do të varet edhe nga zhvillimet politike në Izrael, megjithëse nuk ka garanci se një qeveri e re do të ketë një qasje më fleksibël ndaj Gazës.

Frika më e madhe lidhet me mundësinë që kryeministri Benjamin Netanyahu, përballë zgjedhjeve, të zgjedhë një ofensivë të re ushtarake. Një rikthim i luftës në shkallë të plotë do të rrezikonte të rrëzonte edhe projektin e kufizuar pilot të Bordit të Paqes.

Ndërkohë, bisedimet për çarmatimin e Hamasit vazhdojnë pa rezultate konkrete. Në Kajro janë diskutuar mekanizmat e dorëzimit të armëve, mënyra e ruajtjes së tyre dhe krijimi i një force të re policore palestineze, por negociatat mbeten të ngrira për sa kohë operacionet ushtarake vazhdojnë.

Në fillim të vitit, Jared Kushner premtoi se brenda 100 ditësh Gaza do të kishte sërish ujë, energji elektrike, spitale, kanalizime dhe shërbime bazë funksionale. Pas disa muajsh bllokimi, ai vizion është reduktuar në ngritjen e një kampi me kabina të përkohshme për dhjetëra mijëra persona pranë Rafahut.

Sipas planit aktual, siguria do të garantohet nga një forcë ndërkombëtare me rreth 5.000 efektivë, ku pritet të marrin pjesë Maroku, Kosova dhe potencialisht edhe Shqipëria e Kazakistani. Megjithatë, trajnimi i trupave ende nuk ka nisur, ndërsa baza ligjore për vendosjen e tyre vazhdon të negociohet me qeverinë izraelite.

Edhe financimi mbetet i paqartë. Nga 17 miliardë dollarët e premtuar fillimisht për planin e paqes, vetëm një pjesë e vogël është siguruar. Bashkimi Evropian ka premtuar 883 milionë euro për projekte që lidhen me furnizimin me ujë, kanalizimet dhe menaxhimin e mbetjeve, ndërsa Bordi i Paqes po shqyrton mundësinë e përdorimit të një pjese të të ardhurave tatimore palestineze dhe aseteve bankare të ngrira nga Izraeli për financimin e projektit.

Kjo ide ka shkaktuar reagime të forta nga Autoriteti Palestinez, i cili kërkon lirimin e menjëhershëm dhe pa kushte të fondeve, duke theksuar se ato janë pronë e palestinezëve dhe nuk mund të përdoren si mjet negocimi.

Ndërsa lufta vazhdon dhe pasiguria politike mbetet e lartë, projekti që u prezantua si plani për rindërtimin e gjithë Gazës është reduktuar në një nismë shumë më modeste, fati i së cilës varet nga zhvillimet ushtarake, zgjedhjet në Izrael dhe gatishmëria e palëve për të rikthyer procesin politik.

Përshtatur nga “The Guardian”