Shtetet e Bashkuara, Irani dhe Omani janë shumë afër arritjes së një marrëveshjeje të përkohshme për të rihapur Ngushticën e Hormuzit. Duke cituar dy burime rajonale dhe një zyrtar amerikan, Axios thotë se marrëveshja, e cila ka qenë në diskutim për disa javë synon të rivendosë armëpushimin midis SHBA-së dhe Iranit dhe të rifillojë bisedimet mbi programin bërthamor të Teheranit.
Trump “ngriu” sulmet për t’i dhënë kohë diplomacisë
Sipas Axios, Presidenti i SHBA-së Donald Trump vendosi të shtunën e kaluar të mos vazhdojë me operacionin e madh ushtarak që kishte kërcënuar të niste kundër Iranit, duke i dhënë më shumë kohë përpjekjeve diplomatike. Megjithatë, nëse një marrëveshje nuk arrihet së shpejti, Presidenti i SHBA-së mund të autorizojë sulme ushtarake të gjera.
Çfarë parashikon draft-marrëveshja?
Axios bën me dije se drafti parashikon një marrëveshje të përkohshme 60-ditore midis Omanit dhe Iranit për të menaxhuar lundrimin në Ngushticën e Hormuzit, me mundësinë e zgjatjes. Në draftin e marrëveshjes janë listuar edhe pesë kushtet themelore të planit.
1- Të gjitha anijet që hyjnë në Gjirin Persik do të vazhdojnë nga korsia veriore përmes ujërave territoriale iraniane.
2- Të gjitha anijet që dalin në Detin Arabik do të përdorin korsinë jugore përmes ujërave territoriale të Omanit , në koordinim me Iranin.
3- Nuk do të vendosen taksa ose tarifa tranziti gjatë periudhës 60-ditore të tranzicionit.
4- Palët e përfshira do të vazhdojnë me pastrimin e korsisë së mesme nga minat në korridorin detar brenda 30 ditëve.
5- Pas përfundimit të pastrimit të minave, korsia qendrore do të përdoret për të dy drejtimet e lundrimit sipas një marrëveshjeje të përhershme që do të negociohet midis Omanit dhe Iranit.
Plani i mëparshëm dështoi
Axios kujton se rreth tre javë më parë Shtëpia e Bardhë, Omani dhe ndërmjetësuesit e tjerë besonin se kishin siguruar tashmë një marrëveshje me Teheranin. Megjithatë, Irani rifilloi sulmet ndaj anijeve tregtare, të cilat çuan në dy javë të tjera përleshjesh dhe i sollën të dyja palët shumë pranë një lufte të përgjithshme.
Roli vendimtar i ndërmjetësve
Sipas të njëjtave burime, përveç Omanit, një rol të rëndësishëm në negociata luajtën edhe Katari, Pakistani dhe Arabia Saudite, duke marrë pjesë në përpjekjet e ndërmjetësimit. Shtëpia e Bardhë ka qenë e përfshirë në mënyrë aktive në bisedime, ndërsa ditët e fundit ka pasur kontakte të përsëritura midis të dërguarit të posaçëm të Donald Trump, Steve Witkoff, ministrit të jashtëm iranian Abbas Araghchi dhe ministrit të jashtëm të Omanit Badr al-Busaidi.
“Drita jeshile” nga Teherani
Burime rajonale thanë se Abbas Araghchi kishte rënë dakord në parim me planin që fundjavën e kaluar, por kërkohej miratimi nga udhëheqja më e lartë politike dhe ushtarake e Iranit. Sipas një zyrtari amerikan dhe njërit prej burimeve rajonale të cituara nga Axios, procesi i miratimit përfundoi të martën, duke i hapur rrugën finalizimit të marrëveshjes.
j.l./ dita
