Dy arsyet pse Spanja ka luksin të sfidojë hapur SHBA-në dhe Evropën

Spanja rritet më shumë se çdo vend tjetër në Evropë, falë padyshim demografisë dhe inovacionit. Por jo vetëm kaq. Në Bilbao, vazhdojnë të ankorohen anijet ruse me gaz metan, ndërsa në Aragonë, mbi një mijë punëtorë kinezë po ndërtojnë fabrikën më të madhe të baterive në Evropë. Dhe këto nuk janë raste të izoluara…

Është ekonomia që rritet më shumë në të gjithë Evropën. Dy herë më shumë se sa mesatarja e vendeve të zonës euro, ndërsa Gjermania, Italia dhe Franca po mundohen që të qëndrojnë mbi niveli 1 për qind.

Sekreti, nëse ekziston, është se Spanjes nuk i intereson shumë se nga vjen shtytja për sistemin e saj prodhues. Mjafton që ajo të ekzistojë. Sigurisht, migracioni i rregullt që ka zgjeruar fuqinë punëtore më shumë se kudo tjetër dhe përdorimi në kohë i fondeve të “Next Generation” të BE-së, kanë bërë pjesën më të madhe të punës.

Megjithatë, merita është gjithashtu e dy levave që pjesa tjetër e BE-së do të kishte dashur t’i çmontonte, por të cilat Pedro Sánchez vazhdoi t’i aktivizojë: gazi rus nga njëra anë dhe investimet kineze nga tjetra.

Strategji të ndryshme, të cilat po e shndërrojnë gadishullin Iberik në përjashtimin më të dukshëm nga linja evropiane ndaj Moskës dhe Pekinit. Për sa i përket gazit, Madridi duhet të ishte shkëputur tashmë. Në rrënjë të këtij bashkëpunimi është një kontratë e nënshkruar në vitin 2013 nga Naturgy, kompania kryesore e shërbimeve spanjolle, me konsorciumin Yamal Lng.

Një marrëveshje e vlefshme deri në vitet 2038-2041, e cila vetëm ajo përbën një të pestën e gazit kombëtar. Dhe duke qenë një detyrim afatgjatë, duhet të përfshihet në ato të përfshira nga ndalimi evropian në fuqi nga 1 janari 2027, për vetëm pesë muaj.

Pavarësisht afatit që po afron, varësia nga gazi rus është sot më e fortë se kurrë. Këtë e konfirmojnë buletinet mujore të Enagas, operatori i rrjetit spanjoll që transporton gaz në të gjithë vendin. Në qershor Rusia u kthye në furnizuesin e dytë mujor të Spanjës, pas vetëm Algjerisë.

Edhe në maj, tabloja ishte mjaft e qartë, me një mbulim prej 27.8 për qind të nevojave kombëtare. Dhe nuk bëhet fjalë për një përjashtim të kohëve të fundit. Sipas Institutit për Ekonomi të Energjisë dhe Analizë Financiare, që ndjek fluksin e gazit të lëngshëm në Evropë, këtë vit Spanja është në fakt një nga importuesit më të mëdhenj evropianë të gazit me origjinë nga Rusia.

Për të kuptuar se sa rëndësi ka një furnizim energjetik me kosto të ulët, mjafton të shikojmë trevjetarin e fundit ekonomik të dhimbshëm të Gjermanisë. Një nga pikat më kritike është porti i Bilbaos, ku sipas të dhënave, pjesa ruse u rrit në 59 për qind midis janarit dhe majit 2026, duke kaluar atë amerikane.

Këtë fakt nuk e ka fshehur as presidenti i autoritetit portual, Iván Jiménez, i cili në Financial Times shpjegoi logjikën me të cilën në qytetin bask vazhdon të blihet GNL ruse: “Kushton më pak se ai amerikan dhe është i cilësisë së mirë. Para se ta mbyllim plotësisht rubinetin, Evropa do të bënte mirë të siguronte një hapësirë manovrimi”.

Një arsyetim që nuk përjashton uljen e importeve, megjithëse jo nga dita në ditë, por që ministrja për Tranzicionin Ekologjik, Sara Aagesen, e riorientoi menjëherë në linjën e përcaktuar nga qeveria. ‘Rritja e varësisë nga gazi rus, është një efekt i përkohshëm i lidhur me logjistikën dhe çmimet, jo një ndryshim i qasjes nga ana e Spanjës, e cila do të respektojë gjithsesi afatin e fundvitit”- theksoi ajo,

Por cila është arsyeja e vërtetë pse furnizimet e Moskës vazhdojnë të gjejnë derën e hapur pikërisht në Madrid? Arsyeja nuk është vetëm politike, por pjesërisht burokratike. Në fakt, dogana spanjolle lëshon leje për çdo ngarkesë përmes një procedure shumë më të thjeshtë në krahasim me standardet e BE-së.

Një detaj teknik që e përshpejton kalimin doganor të anijeve ruse. Është e qartë se Spanja nuk është e vetmja që blen gaz të lëngshëm nga Rusia. Sipas kompanisë analitike Kpler, impianti rus i Yamal furnizon me 8.7 milionë tonë gaz të lëngshëm klientë në gjysmën e Evropës, nga portet franceze të Montoir dhe Dunkerque deri tek ai belg i Zeebrugge.

Por veçantia spanjolle është megjithatë një tjetër: jo i gjithë gazi që vjen qëndron aty ku ankorohet. Një pjesë e ngarkesës së shkarkuar rimbushet dhe rishitet tek klientët në tregje të tjera, përfshirë kompaninë gjermane Sefe.

Një kalim i dyfishtë që e bën edhe më të vështirë matjen e sasisë së gazit rus që po thith ekonomia spanjolle. Në aspektin e furnizimit energjetik, loja spanjolle e trashëguar nga Sánchez me Rusinë është ende në vazhdim. E njëjta gjë nuk mund të thuhet për atë me Pekinin.

Me Kinën, Madridi ia ka hartuar vetë kornizën. Një zgjedhje e deklaruar hapur, e përbërë nga vizita shtetërore dhe kantierë që vijojnë njëri pas tjetrit. Në fund të fundit, marrëdhënia me ka marrë formë industriale dhe vazhdon të lëvizë në të njëjtin drejtim.

Për shembull, në Aragonë, sipërmarrja e përbashkët midis Catl kineze dhe Stellantis po ndërton një fabrikë të madhe baterish prej 4.1 miliardë eurosh, e cila, sipas deklaratës së presidentit të rajonit, Jorge Azcón, do të punësojë mesatarisht një mijë punëtorë kinezë gjatë fazës së ndërtimit, me një kulm deri në 1700 punonjës të lidhur me kohën e lëshimit të lejeve.

Për momentin, në kantier punojnë 500 persona, 172 prej të cilëve kinezë. Një raport i qeverisë i parë edhe nga Bloomberg konfirmon se impianti do të përdorë punëtorë të dërguar nga jashtë deri në tremujorin e katërt të 2028-ës dhe se teknologjia do të vijë me licencë, jo përmes një transferimi të vërtetë.

Pjesa tjetër e hartës në të njëjtat javë u zgjerua gjithashtu në sektorin e makinave. Në Saragosë dhe në një impiant pranë Madridit, nga viti 2028 Stellantis do të prodhojë një model Opel bazuar në komponentë elektrikë të Leapmotor kineze.

Në Valencia, kompania kineze Geely ka marrë në dorëzim hapësira të papërdorura në një fabrikë të Ford-it. Marrëveshje të ndryshme për nga madhësia, por që ndjekin të njëjtën logjikë, atë të përdorimit të teknologjisë kineze si një rrugë e shkurtër drejt automjeteve elektrike në këmbim të prodhimit në tokën spanjolle.

Por jo të gjithë kantierët, janë të fokusuar tek automobilat. Rasti më i ndjeshëm vazhdon të jetë ai i Ferrol-it, Galici, ku grupi kinez Saic do të ndërtojë një impiant pranë bazës detare ku ankorohen fregatat spanjolle të angazhuara në operacione të NATO-s.

Gjithsesi, shifrat mbeten të kufizuara. Investimet e drejtpërdrejta kineze në Spanjë arritën në 643 milionë euro në vitin 2025, vetëm 2 për qind e totalit të investimeve të drejtpërdrejta të huaja (IDE) në vend, krahasuar me 10.2 miliardë të ardhura nga Shtetet e Bashkuara.

Por është gabim të shikosh vetëm miliardat. Sidomos sepse IDE nuk përfaqëson vlerën e përgjithshme të pranisë ekonomike kineze në Spanjë, dhe për rrjedhojë tregtinë, importet, huate, sipërmarrjet e përbashkëta ose aktivitetet e ndërmarrjeve kineze të vendosura tashmë.

Si në bateri ashtu edhe në automobila, Spanja nuk ka nevojë të shikojë aq shumë paratë kineze, por teknologjinë.

Njëlloj si me gazin rus, ku rëndësi ka disponueshmëria e një ngarkese gati për t’u nisur me një çmim që asnjë furnizues tjetër nuk është i gatshëm të ofrojë. Ja pse levat që pjesa tjetër e Bashkimit do të kishte dashur t’i çmontojë janë mbajtur në funksion nga Madridi (edhe pse jo vetëm nga Madridi).

Një zgjedhje pragmatike, shenjat e së cilës sot i mbart rritja e saj ekonomike.

Maria Sole Betti

Huffington Post Italia