F-16 përballë ‘lodrave ruse’, si e futi Moska në “kurth” NATO-n

Vetëm disa ditë pas fluturimeve të NATO-s mbi Poloni dhe sirenave të sulmit ajror që tronditën netët e qeta të një fundvere në lindje të vendit, një pyetje e madhe po dominon diskutimin strategjik në Evropë: a ishte kjo një provokim i qëllimshëm nga Rusia, dhe çfarë tregon reagimi ushtarak i NATO-s për gatishmërinë e saj afatgjatë?

Sipas autoriteteve polake, Rusia dërgoi mbi 20 dronë në hapësirën ajrore të NATO-s, një provë e lirë dhe e efektshme e kapaciteteve të aleancës. Dronët e kapur, të tipit “Gerbera”, ishin të ndërtuar nga materiale të thjeshta si dru kompensatë dhe stiropor, të përdorur zakonisht si mashtrime për radarin – dhe kushtojnë rreth 10,000 dollarë për njësi.

Ndërkohë, avionët që NATO ngriti për t’i interceptuar, F-16 dhe F-35, kushtojnë miliona dhe harxhojnë me dhjetëra mijëra dollarë vetëm për ngritjen në ajër. Ky është thelbi i problemit që po shtrohet sot në selitë e NATO-s: kostoja e mbrojtjes është shumë më e madhe se ajo e sulmit.

Eksperti i sigurisë Robert Tollast nga instituti britanik RUSI e përmblodhi qartë: “Asimetria e kostos nuk funksionon.” NATO mund t’i përgjigjet sulmeve të mëdha me dronë, siç bëri me sukses kundër sulmit iranian ndaj Izraelit në prill, por çmimi i mbrojtjes, mbi 1 miliard dollarë, është thjesht i paqëndrueshëm.

Kjo tregon se, përpara luftës në Ukrainë, teknologjia perëndimore nuk kishte parashikuar kërcënimin asimetrik që paraqesin dronët. Edhe pse sektori i teknologjisë ushtarake ka prodhuar tashmë zgjidhje efikase, burokracia e vjetër e NATO-s nuk po ecën me ritmin e kërcënimeve moderne.

Johannes Pinl, drejtues i kompanisë britanike MARSS, e cilëson të tejkaluar sistemin e prokurimit ushtarak të NATO-s: “Ata janë ende në vitet ’80.” Ai tregon për dronin e tyre interceptues me inteligjencë artificiale, me kornizë titani që “pren si thikë në ajër”, por që ende pret miratimin për testim nga një shtet anëtar i NATO-s. Ndërkohë, MARSS e përdor këtë teknologji në operacione reale prej vitesh.

Ndërsa NATO lëviz ngadalë, vendet që furnizojnë Ukrainën me teknologji të re e bëjnë këtë përmes një “autostrade politike”. Sipas Siete Hamminga, drejtues i Robin Radar Systems, nëse një vend kërkon pajisje për Ukrainën, e merr menjëherë. Nëse i kërkon për veten, duhet të kalojë përmes procedurave të gjata, që shpesh bëhen pengesë për përgatitjen reale të mbrojtjes kombëtare.

Megjithatë, Ukraina ka shërbyer si terren testimi për teknologjitë e reja, dhe kjo po jep fryte. Kompania Tekever, e themeluar në Portugali, ka shitur mbi 350 milionë dollarë në dronë për Mbretërinë e Bashkuar që nga viti 2022. RAF-i britanik i ka përfshirë në sistemin e ri të luftës elektronike “StormShroud” brenda vetëm gjashtë muajve. Një ritëm që përfaqëson qartë modelin e inovacionit në kohë lufte.

Shefi i ri i Forcave të Armatosura britanike, Richard Knighton, ka bërë thirrje për një ndryshim radikal: “Për të vepruar me shpejtësinë që kërkon koha, duhet të ndryshojmë marrëdhënien me industrinë dhe të inovojmë me ritmin e një lufte.”

Në të njëjtën frymë, kompania letoneze Origin Robotics po zhvillon mekanizma të rinj bashkëpunimi me shtetin, duke u shtyrë nga afërsia me Rusinë dhe ndjesia e kërcënimit të afërt.

Në thelb, rreziku nuk është vetëm që Rusia të sulmojë me dronë të lirë, por që NATO të mos ketë vullnetin, fleksibilitetin dhe vizionin për të mbrojtur efektivisht hapësirën e saj ajrore, pa falimentuar. / “CNN”