Hungaria ka emëruar një kryeprokuror të ri, në kuadër të përpjekjeve të qeverisë së kryeministrit Péter Magyar për të hetuar dyshimet për korrupsion që rëndojnë mbi ish-zyrtarë të lartë të administratës së Viktor Orbánit dhe bashkëpunëtorë të tij.
Parlamenti hungarez miratoi emërimin e prokurorit 65-vjeçar Péter Fejes, i cili kishte dalë së fundmi në pension, në një moment kur autoritetet po përshpejtojnë hetimet për çështje të dyshuara korrupsioni.
Fejes mori 139 vota pro dhe gjashtë kundër gjatë një votimi të fshehtë në Asamblenë Kombëtare me 199 anëtarë. Partia Fidesz e Viktor Orbánit dhe aleatja e saj, Partia Popullore Demokristiane (KDNP), bojkotuan votimin.
Kryeprokurori i ri do të ketë një mandat nëntëvjeçar, gjatë të cilit pritet të drejtojë hetime të rëndësishme që lidhen me veprimtarinë e ish-qeverisë dhe me administrimin e fondeve publike.
Emërimi vjen në një kohë kur tre ish-ministra ndodhen në paraburgim në kuadër të hetimeve për korrupsion. Mes tyre përmendet edhe György Matolcsy, ish-drejtues i Bankës Qendrore, të cilin burimi e përshkruan si një prej bashkëpunëtorëve më të afërt të Orbánit.
Kryeministri Péter Magyar e përshëndeti zgjedhjen e kryeprokurorit të ri me një mesazh të fortë në rrjetet sociale.
“Në emër të të gjithë hungarezëve, ju uroj suksese në detyrën tuaj. Dridhuni, hajdutë! Dhe të gjithë kriminelët e tjerë gjithashtu”, shkroi Magyar në Facebook, menjëherë pas betimit të Fejes në parlament.
Pas zgjedhjes, kryeprokurori i ri kërkoi publikisht falje për disa vendime të Prokurorisë gjatë viteve të fundit, si edhe për mungesën e veprimit në çështje që kanë cenuar besimin e qytetarëve te drejtësia.
Ai pranoi se vendime të caktuara, ose mosveprimi i institucionit, kanë dëmtuar me të drejtë ndjenjën e drejtësisë në opinionin publik.
Në një intervistë për median konservatore hungareze Válasz Online, Fejes deklaroi gjithashtu se është i gatshëm të rihapë dosje të klasifikuara, duke sinjalizuar mundësinë e shqyrtimit të çështjeve që më parë nuk kanë përfunduar me hetime të plota.
Zgjedhja e Fejes vjen pas një procesi të ndërlikuar për zëvendësimin e drejtuesit të mëparshëm të Prokurorisë së Përgjithshme, i cili dha dorëheqjen në korrik, pas presionit politik të ushtruar nga kryeministri Magyar.
Kreu i qeverisë hungareze kishte premtuar largimin nga institucionet shtetërore të personave që ai i konsideron të lidhur politikisht me ish-kryeministrin Viktor Orbán.
Dorëheqja e ish-kryeprokurorit u shoqërua edhe me polemikat për çështjen e njohur si “Karvani i artë ukrainas”, një hetim që lidhet me ndalimin e automjeteve të blinduara të bankës shtetërore ukrainase Oschadbank, teksa kalonin në territorin hungarez në mars.
Gjatë operacionit, autoritetet ndaluan shtatë punonjës dhe sekuestruan miliona dollarë, euro dhe shufra ari. Më pas, personat e ndaluar u liruan dhe autoritetet kthyen paratë dhe arin e sekuestruar.
Çështja shkaktoi kundërshti politike dhe institucionale në Hungari, ndërsa u ngritën dyshime për mënyrën e zhvillimit të operacionit dhe përgjegjësitë e mundshme të zyrtarëve të lartë.
Prokurori që merrej me këtë çështje, Pál Fürcht, dha dorëheqjen në qershor, pasi deklaroi se provat e mbledhura sugjeronin përfshirje të drejtpërdrejtë të Viktor Orbánit. Këto pretendime mbeten objekt hetimi dhe nuk përbëjnë një përfundim gjyqësor për përgjegjësinë e ish-kryeministrit.
Ndërkohë, kandidatura e parë për postin e kryeprokurorit, Zoltán Szathmáry, u rrëzua nga parlamenti në shtator. Kundërshtimi i saj u lidh me dyshimet ndaj vëllait të kandidatit për përfshirje në çështjen e automjeteve ukrainase.
Me zgjedhjen e Fejes, qeveria e Péter Magyar synon të forcojë përgjegjshmërinë institucionale dhe të rikthejë besimin te sistemi i drejtësisë, i cili është përballur me kritika për ndikim politik gjatë 16 viteve të qeverisjes së Orbánit.
Kryeprokurori i ri ka theksuar se institucioni duhet të veprojë në mënyrë të pavarur nga politika dhe se rihapja e çështjeve të mëparshme duhet të mbështetet në prova dhe në kërkesat e ligjit.
Hetimet për korrupsionin e dyshuar në nivelet e larta të ish-administratës dhe çështja e automjeteve ukrainase pritet të jenë ndër provat e para të rëndësishme për drejtimin e ri të Prokurorisë hungareze.
j.l./ dita
