4 miliardë euro…

Nga Orgen Peci

Kur Kryeministri flet për 4 miliardë euro investim në Zvërnec, shifra tingëllon aq e madhe sa duket sikur debati mbaron aty. Në një vend me ekonomi relativisht të vogël si Shqipëria, miliardat kanë efektin e fishekzjarreve. Të verbojnë për pak çaste dhe të krijojnë përshtypjen se çdo pyetje tjetër është e tepërt.

Por ekonomia nuk funksionon me përshtypje. Ajo funksionon me bilance.
Edhe sikur vërtetë një investitor të deklarojë se do të shpenzojë 4 miliardë euro nuk do të thotë automatikisht se Shqipëria fiton 4 miliardë euro.

Një pjesë e konsiderueshme e këtyre parave do shkojë për importe, materiale, pajisje, kompani të huaja, konsulenca të huaja, etj etj. Të gjitha fitime që largohen nga vendi.

Shifra e investimit është vetëm pika e nisjes së diskutimit, jo përfundimi. Sa nga kjo vlerë mbetet realisht në ekonominë shqiptare? Sa vende pune të përhershme krijohen? Sa do të jenë pagat? Sa të ardhura fiskale do të përfitojë shteti? Sa do të fitojnë bizneset lokale? Sa hapësirë publike humbet? Sa është kostoja mjedisore? Sa do të ndikojë projekti në aksesin e qytetarëve ndaj bregdetit? Asnjë prej këtyre pyetjeve nuk merr përgjigje me frazën “4 miliardë euro”.

Historia ekonomike është plot me projekte gjigante që kanë prodhuar fitime të mëdha për investitorët, por jo zhvillim proporcional për komunitetet ku janë ndërtuar.

Argumenti i Kryeministrit mbështetet te madhësia e investimit, sikur vetë madhësia të jetë provë e suksesit. Kjo është një “logjikë” mediokre ose  e qëllimisht e devijuar. Një resort luksoz apo kompleks vilash luksoze mund të kushtojë miliarda dhe njëkohësisht të ketë ndikim të kufizuar në mirëqenien e shumicës së qytetarëve. Ashtu siç një projekt shumë më i vogël mund të ketë ndikim shumë më të madh nëse shpërndan përfitimet në ekonomi lokale, bujqësi, prodhim, shërbime dhe punësim cilësor.

Është shumë e qartë edhe me minimumin e analizës ekonomike që  debati nuk është nëse 4 miliardë euro janë shumë apo pak. Natyrisht që janë shumë. Por a justifikon ky investim gjithçka që i jepet në këmbim? Territorin, privilegjet, statuset e veçanta, ndryshimet ligjore, ndikimin mjedisor, përdorimin e pasurive publike.

Sa më i madh të jetë projekti, aq më e madhe bëhet nevoja për transparencë. Nëse projekti është vërtet kaq transformues për Shqipërinë, qeveria nuk duhet t’u kërkojë qytetarëve ta besojnë me fjalë. Duhet ta provojë me studime të plota ekonomike, financiare dhe mjedisore të bëra publike. Deri atëherë, 4 miliardë euro mbeten një shifër “mbresëlënëse”.

DITA