Sipas filozofisë dhe mësimeve budiste, ankthi dhe vuajtja njerëzore nuk vijnë nga ngjarjet apo rrethanat e jashtme, por nga brenda nesh. Më saktë, nga mënyra se si mendja jonë percepton dhe reagon ndaj rrethanave.
Këtu janë shkaqet kryesore se nga vjen ankthi sipas këtij tradite:
Kapja dhe Nxitja e Dëshirave (Tanha / Etja): Ankthi shpesh lind nga dëshira jonë e zjarrtë për t’i mbajtur gjërat në një tjetër mënyrë, për të kontrolluar të ardhmen ose për t’u kapur pas njerëzve, statusit dhe rehatisë. Kur kuptojmë se nuk mund t’i kontrollojmë plotësisht gjithçka, shfaqet frika dhe ankthi.
Mungesa e Pranisë (Mindfulness) dhe Humbja në Kohë: Mendja njerëzore ka tendencë të endet vazhdimisht. Ankthi zakonisht ushqehet nga e kaluara (pendimet, kujtimet e dhimbshme) ose nga ankthi për të ardhmen (frika nga e panjohura, dështimi apo humbja). Sipas budizmit, ne vuajmë më shumë në imagjinatën tonë sesa në realitet, duke u shkëputur kështu nga e vetmja kohë reale që ekziston: e tanishmja.
Iluzioni i Vetes së Ndarë (Egoja): Budizmi thekson se ne shpesh e shohim veten si një entitet të izoluar dhe plotësisht të rrezikuar nga një botë e jashtme armiqësore. Kjo ndjenjë e fortë e “egos” dhe nevoja e vazhdueshme për të mbrojtur imazhin apo interesat tona krijon një tension të brendshëm të vazhdueshëm.
Mospranimi i Përkohësisë (Anicca): Çdo gjë në jetë ndryshon vazhdimisht — emocionet, mendimet, situatat dhe trupi. Ankthi lulëzon kur ne i rezistojmë këtij ndryshimi natyror, duke u përpjekur të ndalim rrjedhën e kohës ose të kapemi pas gjërave që janë të destinuara të kalojnë.
Zgjidhja sipas Budizmit: Për të çliruar veten nga ankthi, budizmi nuk sugjeron largimin e problemeve, por ndryshimin e qëndrimit të mendjes përmes meditimit, pranimit pa gjykim të çastit aktual, kultivimit të dhembshurisë dhe kuptimit se qetësia e vërtetë vjen nga brenda nesh dhe jo nga kontrolli i botës së jashtme, i cili është i pamundur për një qenie njerëzore.
