Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara ka miratuar një rezolutë për përdorimin e një harte të re të botës, e cila paraqet më saktë madhësinë reale të kontinenteve dhe vendeve.
Rezoluta, e quajtur “Correct the Map”, u mbështet nga 164 vende. Gjashtë vende abstenuan, ndërsa vetëm Shtetet e Bashkuara votuan kundër. Nisma u propozua nga vendet anëtare të Bashkimit Afrikan, së bashku me Bahamas. Ajo synon të korrigjojë mënyrën se si është paraqitur bota në harta për shekuj, veçanërisht madhësia e Afrikës.
Pse po ndryshohet harta?
Shumë prej hartave që përdoren sot bazohen në projeksionin Mercator, të krijuar në vitin 1569 nga hartografi evropian Gerardus Mercator. Kjo hartë është shumë e dobishme për lundrim, por nuk paraqet saktë madhësinë e kontinenteve. Vendet dhe territoret që ndodhen larg ekuatorit duken shumë më të mëdha nga sa janë në të vërtetë.
Për shembull, në hartën Mercator, Groenlanda duket pothuajse sa Afrika, ndërsa në realitet Afrika është rreth 14 herë më e madhe se Groenlanda. Sipas OKB-së, këto shtrembërime kanë ndikuar në mënyrën se si njerëzit e perceptojnë madhësinë dhe rëndësinë e rajoneve të ndryshme të botës, veçanërisht Afrikës, Amerikës Latine dhe Azisë Jugore.
Harta e re quhet “Equal Earth”
Rezoluta rekomandon përdorimin e Equal Earth, një projeksion i krijuar në vitin 2018, i cili paraqet më saktë sipërfaqen relative të kontinenteve dhe vendeve. Në këtë hartë, Afrika duket dukshëm më e madhe, ndërsa Groenlanda dhe Evropa paraqiten më afër madhësisë së tyre reale.
Bashkimi Afrikan e ka miratuar tashmë këtë hartë dhe ka kërkuar që ajo të përdoret edhe nga institucionet ndërkombëtare. Franca ka mbështetur gjithashtu nismën. Ministri i Jashtëm francez, Jean-Noël Barrot, tha se vendi do të largohet nga përdorimi i projeksionit Mercator dhe do të përdorë harta që tregojnë më saktë madhësinë e territoreve.
Ndryshimi mund të prekë edhe hartat digjitale
Rezoluta u bën thirrje edhe kompanive teknologjike dhe platformave të hartave digjitale që të marrin në konsideratë përdorimin e projeksioneve më të sakta. Platforma si Google Maps përdorin aktualisht një version të projeksionit Mercator.
Nisma për ndryshimin e hartës është mbështetur prej kohësh edhe nga vende të tjera. Zelanda e Re, për shembull, ka kritikuar mënyrën se si paraqitet në hartat tradicionale, pasi ndodhet në skajin e poshtëm të hartës dhe shpesh duket sikur “zhduket”.
Me hartën Equal Earth, qëllimi është që çdo kontinent të paraqitet më pranë madhësisë së tij reale dhe që bota të shihet në një mënyrë më të ekuilibruar.
j.l./ dita
E kane matur matrapazet e Botes.
Ja,tani do te vendoset barazia ne bote.
Edhe une, si Amerika, nuk jam dakord! Dhe pike!
Na plasi kari
18.077 satelite vijne verdalle dhe keta palacot akoma me hartat e Merkatorit?!!!!
Shume interesante por nejse liderit tone suprem nuk iu prish gjiza. Ai shikon vetem vatanet e tija tek gjiri i K. tek liqeni, gj.Lalzit dhe tek gjiret e Dhermiut. Keto t’i japi te sakta harta se perndryshe Rama mund te luaje si firzamonike me mbivendosje pronash e pastaj ne fund do tja vere fajin hartes se OKB-se se pse u zune bizesmenet vlonjate.
Projeksioni Merkator as nuk zmadhon as nuk zvogëlon përmasat reale të kontinenteve dhe vëndeve. Është një zgjidhje e mënçur matematike për të cilën pedagogu i nderuar i shkollës së oficerave të FLD, Mihallaq Milkani me shpirtin e një farë poezie që ka shkenca e bukur e matematikës, kthehesh pothuaj tre herë duke fshir dhe shkruajtur në tabelë ekuacionet e projeksionit Merkator, mrekulli e mëndjes njerzore, duke filluar nga ekuacionet diferenciale e deri tek ato integrale me synim që
duke projektuar vëndet e sipërfaqes sferike të Tokës pingul në një hart që është të themi një tabak letre cilindrike që mbështjell Tokën duke prekur atë në ekuator dhe me boshtin e tabakut cilindrik që përputhet me boshtin e Tokës, Groenlanda që është pran polit të mos ngelej e deformuar si një rryp i ngusht paralel me ekuatorin kur tabaku hart cilindrik do të shtrihej horizonzalisht të themi në tavolinën e sheshtë.
Këtë deformim në projeksionin pingul mbi hartën cilindrike Merkatoi e zgjati matemerikisht në drejtimin jug veri deri sa forma e Groenlandës në projeksonin e sheshtë në hartën detare të ishte i njëjtë me formën e reale të ishullit në sipërfaqen sferike të Tokës duke siguruar avantazhe të ndjekjes së kursit dhe vëndodhjes së anijes nëpërmjet kësaj harte në mënyrë të volitshme dhe saktë. Nuk mundet që me këto pak fjalë të shpjegohen ato mendime të thella që bartin ekuacionet e dhën me fines, mënçuri dhe korrektësi nga matematikani Merkator që solli një “revolucion” në lundrimin detar dhe hartat në përgjithësi.
Hartat detare ndërtohen simbas projeksionit merkator dhe kur në një hartë të tillë ku paraqitet i gjithë globi, hartë që nuk ka interes për përdorimin për lundrimin detar, vëndet afër poleve do të duken për të ruajtur formën reale mbi Tokë më të zmadhuar se ato afër ekuatorit dhe modifikimi i propozuar dhe aprovuar në OKB nuk cënon fare rëndësin e projeksionit Merkator në kartografin detare as në hartat bër me satelitë, as në përdorimin e GPS në udhtimet mbi sipërfaqen e Tokës, as në hartat topografike me karakter ushtarak. Harta e aprovuar nga OKB duhet të jetë një kombinim i projeksionit Merkator për vëndet afër ekuatorit me projeksionin tjetër që quhet konik për vëndet afër poleve.