Pak muaj më parë i vranë tre djemtë dhe nipërit, vritet lideri politik i Hamasit

Udhëheqësi më i lartë politik i Hamasit, Ismail Haniyeh është vrarë në Iran, ka konfirmuar grupi militant.

Hamasi dhe media shtetërore iraniane thanë të mërkurën se 62-vjeçari ishte vrarë në kryeqytetin iranian Teheran. Hamasi pretendoi se Haniyeh u vra në një “bastisje” izraelite në rezidencën e tij, ndërsa ushtria izraelite nuk pranoi të komentonte kur u kontaktua nga CNN.

Vdekja e Haniyeh i jep një goditje të rëndësishme Hamasit në një kohë kur tensionet po shpërthejnë në të gjithë Lindjen e Mesme për luftën shkatërruese në Gaza dhe ngre pyetje për të ardhmen e negociatave midis Izraelit dhe Hamasit.

Haniyeh ishte në Iran për të marrë pjesë në ceremoninë e betimit të presidentit të ri të vendit, Masoud Pezeshkian.

Garda Revolucionare tha se shkaku i vdekjes së tij ishte nën hetim dhe do të njoftohej së shpejti.

Hamasi më vonë tha se Haniyeh u vra në një sulm ajror dhe fajësoi Izraelin.

Askush nuk e mori menjëherë përgjegjësinë për vdekjen, por Izraeli ishte zotuar të vriste Haniyeh dhe udhëheqës të tjerë të Hamasit pasi grupi sulmoi Izraelin më 7 tetor, duke vrarë 1200 njerëz dhe duke marrë peng 250 të tjerë.

ë shumë se 39,360 palestinezë janë vrarë dhe më shumë se 90,900 të plagosur që nga fillimi i luftës, sipas ministrisë së shëndetësisë të drejtuar nga Hamasi në Gaza, e cila nuk bën dallime midis civilëve dhe luftëtarëve.

Moska dhe presidenti palestines kanë dënuar sulmin dhe janë shprehur se vrasja e Haniyeh rrezikon përshkallëzimin e mëtejshëm të luftës.

Kush ishte lideri politik i Hamas?

Ismail Haniyeh ka qenë pjesë e Hamasit për dekada, në vitet e fundit duke drejtuar operacionet politike të grupit militant nga mërgimi dhe duke u shfaqur si një nga udhëheqësit e tij më të dukshëm gjatë luftës me Izraelin në Gaza.

Si udhëheqës politik i Hamasit, ai ishte një bashkëbisedues kyç me ndërmjetësit ndërkombëtarë gjatë bisedimeve të bllokuara të pengjeve dhe armëpushimit midis Izraelit dhe Hamasit, pas sulmit të grupit në Izrael më 7 tetor.

Haniyeh lindi në një kamp refugjatësh pranë qytetit të Gazës dhe iu bashkua Hamasit në fund të viteve 1980 gjatë Intifadës së Parë, ose kryengritjes. Prindërit e tij ishin refugjatë të dëbuar nga Askalan, i cili më vonë u bë i njohur si qyteti izraelit Ashkelon. Ai u burgos disa herë në Izrael për pjesëmarrjen e tij në kryengritje, përpara se të deportohej dhe të kthehej në Gaza – ku ai u ngjit në mënyrë të qëndrueshme në rangun e Hamasit në dekadën e ardhshme.

Haniyeh u emërua pjesë e një “udhëheqjeje kolektive” të fshehtë në vitin 2004 pas vdekjes së dy liderëve të mëparshëm të Hamasit, Sheikh Ahmed Yassin dhe Abdel Aziz Rantisi, të cilët u vranë në sulmet izraelite vetëm disa javë. Në vitin 2017 ai ishte bërë shefi politik i grupit dhe u emërua një “terrorist global i caktuar posaçërisht” nga Shtetet e Bashkuara menjëherë pas kësaj.

Ky vendim erdhi gjatë një periudhe tensioni mes Uashingtonit dhe palestinezëve për shkak të vendimit për njohjen e Jeruzalemit si kryeqytet të Izraelit, vendim i marrë nga presidenti i atëhershëm i SHBA-së, Donald Trump.

Pavarësisht nga ky emërtim – dhe ndryshe nga udhëheqja ushtarake e Hamasit – Haniyeh udhëtoi në mbarë botën, duke u takuar me figura botërore si kreu politik i organizatës. Ai u fotografua duke u takuar me Presidentin iranian Masoud Pezeshkian në Teheran të martën.

Bisedimet për armëpushimin dhe lirimin e pengjeve

Sulmi i befasishëm i Hamasit më 7 tetor pa të paktën 1,500 luftëtarë të Hamasit të derdhen përtej kufirit në Izrael, në një sulm që vrau të paktën 1,200 dhe rreth 200 të tjerë u morën peng. Sulmet izraelite në Gaza kanë vrarë më shumë se 39,000 palestinezë, sipas Ministrisë së Shëndetësisë atje, dhe kanë shkaktuar një katastrofë humanitare në brezin e mbushur me njerëz.

Në muajt që nga ajo kohë, Haniyeh kishte qenë një figurë kryesore që merrte pjesë në negociatat ndërkombëtare mbi konfliktin, duke përfshirë lirimin e pengjeve ende në Gaza. Ai kishte treguar gatishmëri për të arritur një marrëveshje nëse Izraeli tërhiqej nga Gaza – duke thënë në maj se grupi ishte “ende i prirur” për të arritur një marrëveshje me ndërmjetësit, por se çdo propozim do të duhej të pushonte përgjithmonë luftimet në enklavë.

Në atë kohë, ai tha se kërkesat e tyre synonin të ndalonin “agresionin kundër popullit tonë, që është një pozicion themelor dhe logjik që hedh themelet për një të ardhme më të qëndrueshme”. Si përgjigje, Izraeli i ka quajtur këto kërkesa “të papranueshme”, me kryeministrin Benjamin Netanyahu që u zotua të vazhdojë të luftojë derisa Hamasi të shkatërrohet – duke i lënë negociatat në ngecje pasi të dyja palët këmbejnë fajin.

Kohët e fundit në fillim të korrikut , Haniyeh ishte në kontakt me ndërmjetësit në Katar dhe Egjipt për të diskutuar idetë për përfundimin e luftës, duke ndezur disa shpresa se të dy palët mund të ishin në prag të një marrëveshjeje kornizë. Duke pasur parasysh rolin e tij në negociata, vdekja e Haniyeh “do të ketë ndikim të rëndësishëm në ato negociata,” tha të mërkurën analisti politik dhe i politikës së jashtme të CNN, Barak Ravid.

Gjatë gjithë luftës, ai ka vazhduar gjithashtu takimet me liderë dhe zyrtarë të tjerë botërorë – duke përfshirë diplomatin kinez Wang Kejian, i cili u takua me Haniyeh në Katar në mars, gjatë së cilës ata diskutuan për luftën në Gaza. Haniyeh e ka ndjerë edhe dëmin personal të luftës në Gaza. Në prill, policia izraelite arrestoi një nga motrat e tij me akuzën e komunikimit me anëtarët e lëvizjes. Nëntë ditë më vonë, sulmet ajrore izraelite vranë tre nga djemtë e tij dhe katër nga nipërit e tij.

Më pas, Haniyeh këmbënguli se vdekja e tyre nuk do të ndikonte në vazhdimin e armëpushimit dhe bisedimet e pengjeve.

“Kushdo që mendon se duke synuar fëmijët e mi gjatë bisedimeve të negociatave dhe përpara se të arrihet një marrëveshje që do ta detyrojë Hamasin të tërhiqet nga kërkesat e tij, është mashtrues”, tha ai.

Në atë kohë, Haniyeh ishte i vendosur në Katar, i cili nuk është nënshkrues i Statutit të Romës që lejon juridiksionin nga Gjykata Ndërkombëtare Penale.

j.l./ dita