Gazeta amerikane Mother Jones i ka kushtuar një artikull projekteve ndërkombëtare të lidhura me familjen Trump, duke veçuar Shqipërinë si një rast ku planet për një resort luksoz të zhvilluar nga Jared Kushner dhe Ivanka Trump kanë nxitur reagime të forta publike.
Në artikull përmendet gjithashtu edhe deklaratat e kryeministrit Edi Rama, i cili ka deklaruar se investimi do të vazhdojë, duke e cilësuar atë si pjesë të vizionit për zhvillimin e turizmit në vend.
Artikulli i plotë i Mother Jones:
Disa projekte ndërtimi të stilit Trump shkojnë mirë. Në Vietnam, për shembull, qeveria ka zhvendosur qindra banorë për të krijuar vend për një mega-resort me markën Trump prej 1.5 miliardë dollarësh, dhe ky projekt është në proces të mirë. Por në vende të tjera të botës, marrëveshjet e pasurive të paluajtshme të familjes së parë nuk shkojnë gjithmonë sipas planit.
Në ditët e fundit, Shqipëria është tronditur nga protesta të gjera që kanë tronditur themelet e mandatit 13-vjeçar të kryeministrit në pushtet. Shkaku i trazirave: Një vendpushim luksoz që vajza e Trump, Ivanka, dhe bashkëshorti i saj, Jared Kusher, po zhvillojnë në kombin ballkanik dhe akuzat se qeveria shqiptare mund të ketë injoruar në mënyrë të papërshtatshme rrugët e shpendëve shtegtarë kur miratoi projektin me 10,000 dhoma.
Çfarë shpjegon fatet e ndryshme të sipërmarrjeve të ndryshme ndërkombëtare të familjes Trump? Ka të ngjarë të ketë shumë faktorë, por njëri po bëhet gjithnjë e më i vështirë për tu injoruar: demokracia.
Në dy vitet e fundit, Organizata Trump e presidentit ka njoftuar një vërshim projektesh jashtë shtetit në Gjeorgji, Arabinë Saudite, Maldive, Rumani, Australi, Vietnam, Katar, Oman, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Indi. Në të njëjtën kohë, Ivanka dhe Jared kanë njoftuar planet e tyre për një zhvillim të markës Trump në Serbi dhe resortin pa markën Trump në Shqipëri.
Reagimi ndaj dy projekteve të fundit, marrëveshjet e Kushnerit në Serbi dhe Shqipëri ka qenë veçanërisht i paqëndrueshëm; lajmi për përfshirjen e familjes Trump dhe ndërhyrjen e mundshme të qeverisë për të çuar përpara këto marrëveshje ka shkaktuar demonstrata masive.
Dhe një propozim i veçantë për të ndërtuar një kullë Trump që do të ishte bërë “ndërtesa më e lartë në Australi” u shemb shpejt mes një tërbimi të nxitur nga shtypi i lirë i zhurmshëm i Australisë.
Në të kundërt, në vende si Arabia Saudite, Vietnami, Katari, Omani dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, projektet Trump World duket se kanë ecur me hapa të shpejtë, pa shumë kundërshtime nga protestuesit bezdisës.
Kjo ndoshta nuk duhet të jetë për t’u habitur. Arabia Saudite është, sipas fjalëve të organizatës mbikëqyrëse Freedom House , një monarki absolute që “kufizon pothuajse të gjitha të drejtat politike dhe liritë civile” dhe “mbështetet në mbikëqyrjen e përhapur [dhe] kriminalizimin e mospajtimit”. Mbretëria kohët e fundit ka ekzekutuar njerëz për “vepra penale që lidhen me pjesëmarrjen e tyre në protesta dhe demonstrata kur ishin ende të mitur”. Freedom House i jep Arabisë Saudite një rezultat lirie prej 9 nga 100, ndër më të ulëtit në botë.
Në Oman një tjetër monarki absolute, me një rezultat prej 24 pikësh nga Freedom House Organizata Trump është bashkuar me një zhvillues saudit dhe qeverinë e Omanit për të siguruar tokë në një vendndodhje ideale me pamje nga Gjiri Persik ( jo shumë larg Ngushticës së Hormuzit të shkatërruar nga lufta ). Disa nga vendet e tjera me projekte të reja të pasurive të patundshme të lidhura me Trump kanë të dhëna po aq të këqija për të drejtat e njeriut. Nga 100 pikët e mundshme, Freedom House u jep Emirateve të Bashkuara Arabe, Katarit dhe Vietnamit rezultate prej 18, 25 dhe 20 pikësh, përkatësisht.
Situata aktuale në Shqipëri vlerësohet nga Freedom House me 69 pikë, kjo është shumë e ndryshme nga homologët e saj autokratikë. Projekti i Jared dhe Ivanka u njoftua si një resort i dyfishtë, njëri në bregdetin kontinental dhe tjetri në një ishull të largët në Adriatik.
Të dy pronat janë në dukje në duar private, por të dyja duket se kërkojnë pëlqimin e konsiderueshëm të qeverisë, ambientalistët thonë se të dyja vendet janë të ndjeshme ekologjikisht dhe ishulli është një ish-bazë ushtarake shqiptare, e mbuluar me vendstrehime të nëndheshme betoni dhe mina tokësore.
Kryeministri i zgjedhur i vendit ballkanik, Edi Rama, ka qenë plotësisht në mbështetjen e tij për projektin. Por Shqipëria ka një rekord zgjedhjesh konkurruese dhe liria e tubimit “respektohet përgjithësisht”, sipas Freedom House.
Dhe në të vërtetë, kundërshtia publike po rritet. Lëvizja në rritje e protestave është quajtur “Revolucioni i Flamingove”, në lidhje me shpendët që protestuesit thonë se mund të dëmtohen nëse rindërtimi vazhdon.
Agjencia zyrtare antikorrupsion e Shqipërisë ka njoftuar se po heton nëse ndryshimet në rregulloret mjedisore dhe të zonimit të zonës turistike në vitin 2024 ishin të dyshimta. Dhe ka pasur zemërim për videot e rojeve të sigurisë që sulmojnë protestuesit. Rama, i cili është përballur me thirrje për dorëheqjen e tij, thotë se nuk do të tërhiqet nga mbështetja e Kushnerit.
“Nuk ka asnjë shans që ky investim të ndalet për sa kohë që unë jam këtu”, tha Rama së fundmi, duke akuzuar protestuesit për antisemitizëm dhe dezinformim.
Ai gjithashtu dukej se e përputhte logjikën e sundimit të tij 13-vjeçar me suksesin e projektit.
Për çfarë më duhet pushteti nëse duhet të braktis vizionin që kam ndarë me ju gjatë gjithë këtyre viteve? Duhet të hyjmë në Ligën e Kampionëve të turizmit global,” deklaroi Rama në një fjalim publik të mërkurën.
“Nëse nuk do të ishte Jaredi, ata nuk do t’u interesonte fare ajo që po ndodh në Shqipëri”, tha Rama për Politico të premten.
Por kritikët e planit tregojnë se çfarë i ndodhi një projekti të ngjashëm të propozuar nga Kushner, i menduar për një bazë ushtarake të braktisur në Serbinë fqinje (rezultati 53 i Freedom House). Kjo marrëveshje, e cila do të kishte krijuar një kullë hoteli me markën Trump, përfundimisht dështoi pas protestave dhe një hetimi nga agjencia serbe kundër korrupsionit.
Katër individë janë akuzuar penalisht në skandalin që pasoi, përfshirë ministrin e kulturës së vendit, i cili aktualisht është në gjyq.
As Serbia dhe as Shqipëria nuk marrin nota veçanërisht të larta nga avokatët e demokracisë. Të dy vendet kategorizohen si “pjesërisht të lira” nga Freedom House dhe si “demokraci me të meta” nga Economist Intelligence Unit. Por ky lloj lëvizjeje proteste publike e hapur dhe potencialisht me pasoja është praktikisht e pamundur në vende të tjera, shumë më autoritare, ku po ndërtojnë Trump-ët.
Vlen të përmendet se rezultati i vetë Shteteve të Bashkuara në Freedom House ra nga 84 në 81 gjatë vitit të parë të mandatit të dytë të Trump. Por SHBA-të mbeten “të lira” dhe protestat anti-Trump këtu nuk tregojnë shenja se do të ndalen.
j.l./ dita
