Gazeta DitaGazeta DitaGazeta Dita
Njoftime Shfleto më tepër
Font ResizerAa
  • Kreu
  • Opinion
  • Politikë
  • Ekonomi
  • Bota
  • Kronikë
  • Sport
  • Kulturë
  • Histori
  • Kendi i Kryeredaktorit
  • Investigim
  • Dita TV
  • Kopertina
  • Arkiva
  • RRETH NESH
Duke lexuar: Quhen “peshku-njeri” dhe janë shumë të pazakontë: Zbulohen 36 ekzemplarë në Hercegovinë
Shpërndaje
Gazeta DitaGazeta Dita
Font ResizerAa
  • Kreu
  • Opinion
  • Politikë
  • Ekonomi
  • Bota
  • Kronikë
  • Sport
  • Kulturë
  • Histori
  • Kendi i Kryeredaktorit
  • Investigim
  • Dita TV
  • Kopertina
  • Arkiva
  • RRETH NESH
Kerko
  • Kreu
  • Lajmi i fundit
  • Kryesore
  • Aktualitet
  • Analiza
  • Politike
  • Ekonomi
  • Kronike
  • Opinion
  • Kendi i Kryeredaktorit
  • Bote
  • Sport
  • Dita TV
  • Lifestyle
  • Enciklopedi
  • Europa/Analize
  • Histori
  • Kendi i Kryeredaktorit
  • Komunitet
  • Kopertina
  • Kulture
  • Kuriozitete
  • Metropol
  • Shendetesi
  • Teknologji
  • Telebingo
  • Televizion
  • RRETH NESH
Sign In
Na ndiqni
Gazeta Dita > Blog > Bote > Quhen “peshku-njeri” dhe janë shumë të pazakontë: Zbulohen 36 ekzemplarë në Hercegovinë
BoteKuriozitete

Quhen “peshku-njeri” dhe janë shumë të pazakontë: Zbulohen 36 ekzemplarë në Hercegovinë

Published: November 22, 2026
Shpërndaje

Speleologët në Bosnjë-Hercegovinë kanë regjistruar 36 ekzemplarë të proteut shpellor (Proteus anguinus) brenda shpellës Golubinka, në zonën e karstit dinarik mes Međugorjes dhe Ljubuškit, ndërsa vlerësimi i përgjithshëm për popullsinë lokale e kalon shifrën e 130 individëve.

Për studiuesit e faunës nëntokësore, ky zbulim është më shumë se një kuriozitet natyror. Proteu — amfibi i zbehtë i ujërave të errëta karstike që ruan tiparet e larvës gjatë gjithë jetës — mbijeton vetëm aty ku rrjedha e ujit është qëndrueshme dhe shumë e pastër. Sistemi i çarjeve dhe kanaleve gëlqerore në karst e bën ujin nëntokësor të cenueshëm ndaj shkarkimeve, mbetjeve dhe ndryshimeve hidrologjike, prandaj prania e një bërthame kaq të madhe individësh flet është befasuese.

Edhe pse raporti vjen nga Hercegovina, vlera e tij për rajonin mbetet e drejtpërdrejtë: karsti dinarik shtrihet përgjatë bregdetit dhe brendësisë së Ballkanit perëndimor, ku ujërat nëntokësorë dhe shpellat mbeten ndër hapësirat më pak të eksploruara dhe të ekspozuara ndaj presionit njerëzor.

- Publicitet -

Proteët janë amfibë ujorë nëntokësorë (të afërt me salamandrat, të rendit Urodela) që jetojnë të mbyllur në ujërat e errëta të shpellave dhe kanaleve gëlqerore — nga Italia veriperëndimore dhe Sllovenia deri në Kroaci, Bosnjë-Hercegovinë e Mal të Zi.

Ata nuk janë peshq, por amfibë të përshtatur ekstremisht për jetën në errësirë të plotë dhe mbijetojnë me dekada në mjedise ku ushqimi mungon për periudha të gjata.

Kanë formë të hollë, si gjarpër i vogël ose ngjalë e zbehtë, me lëkurë rozë të lehtë ose të bardhë (pa pigmente mbrojtëse nga dielli, sepse në shpellë nuk ka dritë).

Pas kokës mbajnë tufa të jashtme gushash me ngjyrë të kuqe ose rozë (nga gjaku i oksigjenuar). Ky është një tipar i rrallë i njohur si neoteni: proteu ruan formën dhe tiparet larvare edhe kur rritet dhe riprodhohet.

Nuk shohin me sy si kafshët sipërfaqësore; sytë e pazhvilluar janë të fshehur nën lëkurë. Në vend të shikimit, orientohen me receptorë kimikë dhe mekanikë (ndiejnë lëvizjet e vogla të ujit dhe grimcat në errësirë).

Pse quhen “peshk-njeri” dhe pse kanë rëndësi?

Emri popullor në disa gjuhë ballkanike (čovječija ribica) lindi sepse ngjyra e zbehtë e lëkurës u ngjante banorëve të zonave karstike, ndërsa forma e trupit në ujë dukej si peshk i vogël.

Janë ndër amfibët më jetëgjatë; shumë individë jetojnë disa dekada (shpesh 50–70 vjet, e madje edhe më tepër në kushte të qeta). Ushqehen me organizma të vegjël ujorë të shpellave, si krustace të imëta, kërmij uji dhe larva insektesh. E pazakontë është se mund të qëndrojnë për muaj ose vite pa ngrënë duke ulur shpenzimin e energjisë dhe madje duke zvogëluar gradualisht masën trupore.

Ujërat nëntokësore në karst lëvizin shpejt përmes çarjeve gëlqerore pa pasur filtrimin e gjatë të tokave të trasha. Prandaj, prania e protejve tregon një sistem ujor të mbrojtur nga ndotja kimike, mbetjet dhe ndryshimet e rënda të rrjedhës.

d.xhima / dita

 

Shpërndaje këtë artikull
Facebook Email Printo
Posto një koment

Leave a Reply Cancel reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Lajmi i Fundit

  • Quhen “peshku-njeri” dhe janë shumë të pazakontë: Zbulohen 36 ekzemplarë në Hercegovinë
  • Kur blerësi bëhet edhe rregullator: Rreziqet e projektligjit për shoqërinë shtetërore të barnave
  • Roli i lolos së oborrit
  • Euro nën 90 lekë, pse po bie dhe çfarë pritet deri në fund të vitit?
  • Atentati që tronditi Amerikën dhe misteret që vazhdojnë edhe sot

Komentet e Fundit

  1. Sovraniteti i kufizuar ka deshtuar on Evropa hyn në cikël vendimtar zgjedhjesh, rezultatet mund të tronditin themelet e BE
  2. capi on Mickoski pyetet për himnin shqiptar në Pustec, gazetari nga Tetova përplaset me Ramën në Qafë-Thanë
  3. MH on Pamja e jashtme e një politikani është zgjedhje e tij personale, llogaridhënia për paratë e shpenzuara është detyrim
  4. Valbona on Mickoski pyetet për himnin shqiptar në Pustec, gazetari nga Tetova përplaset me Ramën në Qafë-Thanë
  5. ANA on Mickoski pyetet për himnin shqiptar në Pustec, gazetari nga Tetova përplaset me Ramën në Qafë-Thanë

Kategori

Merr te rejat më të fundit

Ndiqni Gazeta Dita duke vendosur emailin tuaj më poshtë dhe do të njoftoheni për të rejat më të fundit

[mc4wp_form]

Gazeta DitaGazeta Dita
© Copyright Gazeta Dita 2012. Të gjitha të drejtat e rezervuara



Welcome Back!

Sign in to your account

Username or Email Address
Password

Lost your password?