Këtë 28 janar u shënua 90-vjetori i lindjes së shkrimtarit Ismail Kadare, i cili u nda nga jeta në 2024. Rexhep Qosja, i cili ka patur replika e debate me Kadarenë, ka bërë një shënim të posaçëm lidhur me këtë datë, ku ndër të tjera shkruan:
“… Ismail Kadare dhe unë jemi njohur dhe jemi afruar qysh në vitet shtatëdhjetë. Kemi qenë miq, bashkëbisedues, lexues dhe kritikë të njëri-tjetrit. Kemi shkruar për veprën e njëri-tjetrit dhe kemi ndarë vlerësime të ndërsjella.
Ne, të dy, secili në anën e vet të kufirit që na ndante, u përballëm me fate të ndryshme, të rënda dhe shpeshherë të padrejta. Rrethanat historike, politike dhe shoqërore, të cilat nuk i zgjodhëm ne, por që na u imponuan, na vunë përballë provave morale dhe intelektuale që kërkonin jo vetëm qëndresë, por edhe vendime të vështira personale.
Kërkimi i azilit politik nga Ismail Kadare në Francë, në vitin 1990, u keqkuptua nga shumëkush që nuk e kuptonte peshën morale të asaj kohe. Në disa paraqitje publike në medie, dhe veçanërisht në një deklaratë të dhënë për Zërin e Amerikës, unë arsyetova se si ky akt nuk ishte arratisje nga atdheu, por refuzim i një sistemi që i kishte vënë kufij të padukshëm, por të hekurt, mendimit të lirë.
Kadare nuk iku për të shpëtuar veten, por për të shpëtuar veprën dhe lirinë e saj. Azili i tij ishte akt intelektual dhe etik: zgjedhja e fjalës së lirë përballë dhunës së heshtur të diktaturës. Historia e ka vërtetuar se shkrimtari që kërkon liri nuk e braktis kombin; ai i shërben atij në mënyrën më të lartë të mundshme.
Por, siç ndodh shpesh mes intelektualëve që mendojnë thellë dhe ndryshe, kemi pasur edhe mospajtime, edhe polemika.
Polemika jonë më e njohur lidhej me çështjen e identitetit të shqiptarëve. Ishin mendime të ndryshme, argumente të ndryshme, këndvështrime të ndryshme mbi të njëjtën çështje themelore. Këto mospajtime nuk ishin personale; ato ishin intelektuale dhe kulturore.
Megjithatë, siç ndodh ndonjëherë në jetën njerëzore, ato lanë pasoja edhe në raportin tonë personal. Shoqëria jonë u zbeh dhe rrugët tona, mjerisht, nuk u takuan më.
Sot, duke e kujtuar Ismail Kadarenë në 90-vjetorin e lindjes së tij, unë ndiej nevojë të theksoj diçka të rëndësishme: madhështia e tij si shkrimtar dhe rëndësia e tij historike për kulturën shqiptare janë përtej çdo mospajtimi.
Letërsia nuk matet me pajtime apo mospajtime personale, por me thellësinë e mendimit, me fuqinë e gjuhës dhe me ndikimin e saj afatgjatë.
Ismail Kadare ishte dhe mbetet para së gjithash shkrimtar i kombit të vet. Ai e deshi Shqipërinë jo në mënyrë deklarative, por krijuese. Ai e deshi atë duke e shndërruar historinë, dramën dhe shpirtin shqiptar në letërsi të madhe.
Këtë vit, në muajin qershor, edhe unë do bëhem 90 vjeç. Është e pamundur të mos mendoj sa domethënëse dhe sa njerëzore do të kishte qenë po të ngrinim një dolli së bashku për këtë moshë të rrallë, për këto dy jetë të kaluara mes librave, polemikave, dashurisë për gjuhën dhe për kulturën shqiptare.
Ndoshta kjo mbetet një peng i imi njerëzor, por jo një peng kulturor, qytetërues sepse dialogu ynë vazhdon nëpërmjet veprave tona.
Ismail Kadare sot nuk ka nevojë për lavde të rastit. Ai ka nevojë për lexim, rilexim dhe kuptim. Ai ka nevojë që vepra e tij të trajtohet me seriozitet shkencor dhe me ndjeshmëri kulturore.
Brezat që vijnë mund ta lexojnë ndryshe, por gjithmonë do ta lexojnë. Dhe adhurojnë.
Ndarja e tij nga jeta, po rithem, është vetëm ndarje trupore. Emri, vepra dhe mendimi i tij, po rithem, janë të gjithmonshëm.. ”
Rexhep Qosja Prishtinë
Photograph: Murdo Macleod – The Guardian, 2005
Qosja si njeri eshte shume i lig.
Misionii tij eshte mohimi i personaliteteve properendimore!
Rexhep Qosja eshte njeri i poshtër, amoral dhe ziliqar i njohur. Debili gjeti te luaj qoke si ardhacak ne Kosove, gjersa per shqiptaret atje ne Mal te Zi qe sundohen e asimilohen Qosja kurr nuk ka ngrit zërin dhe nuk ka bere as sakrificën me te vogël.
Rexhep Qosja është cilësuar me të drejtë si rilindasi i fundit. Në debatin me Kadarenë pati shumë të drejtë: Shqiptarët i takojnë sa Perëndimit, aq edhe Lindjes. Kryesisht për shkak të fesë myslimane, që është njëkohësisht identitet, kulturë dhe qytetërim.
Që të dy mbeten ikona të kombit pas sakrifikicave të rinisë shqiptare të Jugosllavisë Kadare dhe Qosja ishin ata që sensibilizuan dhe internacionalizuan problemin e shqiptarëve të RSFJ Kadare me shkrimet e tija në faqet e gazetave me renome botërore kurse Qosja në gazetat ma të njohura jo serbe shtrinte për tokë gjithë akademikët serbë dhe pro serbë
O iriq
Mbaje per vete ate kulturen (qe vetem kultur nuk eshte) arabo_islamike. Nuk ka asgje shqiptare aty.
Nuk e dime se pse e quajne te madhin Rexhep Qosja Rexhepi dhe iriqi njeri te poshter. Kush e ka thene kete eshte proserb/ Rexhep Qosja eshte Njeri i madh dhe i urojme jete te gjate per te miren e gjithe Shqiperise.
Rexhep Qosja,nji Vuthjane.Te thuash jam nga Vuthaj ne Malsi,eshte si te jesh nga Frasheri ne Dangelli.Eshte fshat i fisem ku ka origjinen lahuta dhe Eposi i Kreshnikeve.Vuthjane Plavjane,Gusjane,Sanxhak,Pazar,u versulen te paret ne Betejen e Velike Pepiq.Stergjysherit e Rexhep Qoses dhe Albin Kurtit e nenshkruan me gjak fitoren e vullnetareve shqiptare kunder bataljoneve te rregullta te ushtrise malazeze te armatosur me topa e me Novica nga Rusia.Fale kesaj qendrese,shqiptare mbeti Malsia Plave e Guci,Hot e Grude ,Jeni Pazar e Sanxhak deri ne Intervecionin serbomalazes ne luften ballkanike.
Kaq,per sa ju dhembin Trojet e te pareve,Rexhep Qoses dhe Albin Kurtit.
Per replikat me Kadarene,sherri nuk fillon me orientimin kulturor,politik,te shqiptareve,nuk fillon me perkatesine Ethnografike,Antropologjike,Fetare,Folklorike,ideologjike te kombit shqiptar.
Fillon me CMIREN, EGOCENTRIZMIN GJIROKASTRIT.
Nuk e perfaqesonte vetem Enver Hoxha,qe do I tregonte Hrushovit edhe Mao Ce Dunit,Primus est i Teorise marxiste leniniste, i tregonte Mbrojtesit te Stalingradit,qe NE SHQIPTARET E KEMI LARE ME GJAK CDO PELLEMBE TOKE.
KY ERE KYYYY,qe sic tregonte i miri Nazmi Baholli,mbyllte syte dhe kthente koken kur merrte nishan me kobure ne Labinot,.Ka pordhe shkodrani,qe e con kungullin ne Hane,por ka pordhe gjirokastriti helm LHL IPRIT VDEKJEPRURES.
Ne kuroren e Inteligjences krijuese kombetare,Ismail Kadare,nuk pranonte Rivale.Nuk pranonte nje te dyte perkrah tij.
PRANONTE VETEM IDHUJTARE.
Vjen ne Tirane Bekim Fehmiu, ylli i kinemase Evropiane,ne kulmin e shkelqimit,me disa cmime ne Kane e gjetiu,Me ate ciltersine Dardane,Me ate naivitetin feminor te rraces Dardane,Me ate sinqeritetin e shqiptarit te Dardanise, i therret shpirtgrymtit,qe nuk e mbanin 40 gomare:
– Ku je Ismail Kadare,se Ne te dy na njeh sot bota! Shpirtdhimi nuk i dha as doren.
Ja,pse kjo sherrnaje e kote nuk ka bazament perkatesine Identitare te kombit; problemin nga anojne shqiptaret,nga indja o nga perendimi,por Cmiren gjirokastrite,qe eshte si helmi neperkes.
Erdhi kryerevolucionari Rinise boterore Ce Guevara ne 1962,(per mua nje aventurier jakobin),e priti Kryeministri Mehmet Shehu.Enver Hoxha nuk luajti as perden e zyres ta shohi.Oooouuuu!Nuk eshte e sotme,.400 vjet me pare mbrriti ne Gjirokaster udhetari turk Evliah Celebiu.Cfare ka thene per gjirokastritet qendrojne edhe sot.
-Ketu or milet 100 vjet qajne te vdekurit.Ketu dasmat nuk behen per te gezuar,por per karshillek.Ketu gruaja i thote burrit te dyte ne jatak:-Ti nuk je burre,se burre kisha filanin une,qe u vra ne Korfuz! Keto i shkruan Evliah Celebiu 400 vjet me pare.
Rexhep Qosja te ruaje kimetin e Vepres Vet,se me Ate veper udhehoqi Kombin shqiptar kendej dhe Andej Drinit.Ne shtypin Kroat,Dardan,Slloven,Evropian ishte Ai,Rexhep Vuthjani qe perballi falangat miljoneshe te Milloshevicit.Ne Termopilet e Kosoves Leonidha eshte Rexhep Qosja.Ne Rambuje Soloni i Kombit eshte Rexhep Qosja,
Por se nga shkojne shqiptaret ne Lindje,apo ne perendim,Piruete i ke.Fluger i ke.Nga fryn era kthejne kurrizin..Ja,shih kryeshqiptaret nga shkojne.Sali Berisha na antarsoi ne Xhihadin Islamik,pastaj priti Papen.Fjala pare qe i tha nuk ishte MIRESEERDHE,.por,Ati Shenjte, Aman na shpeto nga Muslimanet.Ky Edi Rama themelon xhamine e Turqise,Tyrbeshtetin e Haxhi Bektash Velise,callmat e Harabise dhe pagezon Zahon tek Papa Romes.Dje u fal si cifut tek Muri Loteve.
Tani o profet i kombit,Rexhep Qosja,ketu mbyllet gjykimi Akademik mbi Karakterin e popullit shqiptar.
Vdes i qete,i sigurte,i garantuar,qe Sali Berishes nuk do t`i hiqet kurre NON GRATA ne Amerike,sa te jene gjalle,Geri Kokalari dhe Evi Kokalari,se garanci me te sigurte se Banka Zvicres eshte meria Gjirokastriteve. Andej nga viti 2119,ruj Sali ta harroje brezi katert.100 vjet ka thene Evliah Celebiu.
Edhe i ndjeri shkrimtar gjenial Ismail Kadare iku pa e marre cmimin NOBEL,Sepse ishte gjalle nje ambasador Kokalari ne Suedi.
Eh mor Demo, ke dhe ti ato te tuat me keq se Kadareja… Te pakten Kadareja na nderoi, na beri te njohur ne bote, si dhe ai gjirokastriti tjeter (ne te mire e ne te keq)…..ato historite e turkut, apo grekut, apo serbit nuk te nderojne.Ne kontraditat me te dy penave, nuk eshte mire te futesh, se cdo njeri e di vete ku e ka dobesine …. mosha beka te veten.
Inatet mes shqipove jane shume te hidhura sic e thua vete me lart..
Ky është fakt o Drini. Do apo s’do ti apo unë. A i ke parë kur bllokojnë 2 -3 herë në vit sheshin për tu falur dhe e mbulojnë edhe Skënderbeun me cohë të zezë se u vret sytë?! Prandaj Qosja ka pasur të drejtë. Që feja është kulturë e ka thënë Volteri dhe jo unë. hapi pak sytë.
Bravo zoti Qosja.
Jeni atdhetar i vertete.
Edhe pse keni pasur mospajtime ke burrerine te thuash te verteten gjithmone edhe pse me vonese pas zoti Kadare s’eshte me ne kte jete.
Por me mire vone se kurre.
Edhe njehere bravo se i perket edhe ti faqeve te bardha te historise Shqiptare.
ca pati receypi? I dhemi qe kadareja kerkonte kthim ne identitet? pak te gervishtesh nje muslim te del turkarap i thekur
Ti ishe dhe mbete Shqipetar Z. Rexhep
Ismaili ja kishte shitur shpirtin shejtanit, prandaj nuk u perputhet dot.
Rexhep Qosja është nga të paktët intelektualë, për të mos thënë i vetmi, që ka përkrahur dhe ka mbrojtur publikisht historinë dhe të drejtat e kombit shqiptar. Ai ka mbrojtur me fakte unitetin e gjuhës sonë kombëtare kundrejt ca papagallëve që hedhin teorinë përçarëse të “toskërishtes” dhe “gegënishtes”. Po kështu ai hapur dhe me guxim mbështeti dhe përkrahu veprën e lavdishme të UÇK për çlirimin e Kosovës në kundërshtim me teorine pacifiste (nënshtruese ndaj Millosheviçit) e parrugëzgjidhje të Rugovës. Profesor Qosja me të drejtë ka kritikuar pikëpamjet “totalisht perëndimore”, më saktë servile, të Kadaresë i cili për të fituar admirim nga opinioni perëndimor filloi të mohonte kulturën dhe identitetin që ka patur kombi ynë përpara viteve 1990.
Ismail Kadare dhe Rexhep Qosja jane dy kolose te mendimit intelektual shqiptar. Dy mendje te ndritura qe i bejne nder kombit qe i ka.Vepra e tyre duhet studiuar ne shkollen shqiptare, ne programet e detyrueshme