Tkurrja e Bujqësisë

Nga Orgen Peci

​Sektori i bujqësisë në Shqipëri po kalon një nga periudhat më të vështira të dekadave të fundit. ​Të dhënat e INSTAT vizatojnë një panoramë shqetësuese. Pesha e përbashkët e bujqësisë dhe industrisë në PBB ka rënë ndjeshëm.

Sipas bilancit bujqësor zyrtar, goditjen më të rëndë e kanë marrë kulturat strategjike:

Prodhimi i grurit ka pësuar një tkurrje të fortë. Fermerët po braktisin kultivimin e tij për shkak të kostove të larta të inputeve (farëra, plehra kimike, karburant) dhe çmimeve të ulëta të grumbullimit.

Prodhimi i pemëve frutore ka rënë ndjeshëm. Kontribuesit kryesorë në pemëtari, po përballen me mungesë të fuqisë punëtore dhe humbje nga kushtet klimatike dhe të tregut.

Edhe sektori i serrave po pëson prapakthehu. Pas viteve të tëra zgjerimi, prodhimi në serra shënoi rënie duke reflektuar rritjen e kostove të ngrohjes, krizën e krahut të punës dhe pasigurinë me eksportet.

Prodhimi i patates dhe ullinjtë shënuan gjithashtu tkurrje. Po ashtu edhe sasia e peshkut të zënë.

​I vetmi segment që ka ruajtur një ritëm pozitiv janë bostanoret dhe bimët medicinale/mjekësore, çka tregon se fermerët po tentojnë të zhvendosen drejt kulturave me cikël të shpejtë fitimi apo orientim drejt eksportit.

​Pse po braktiset fshati

​Ekspertët e ekonomisë dhe agronomët identifikojnë tri fatkeqësi strukturore që po çojnë në tkurrjen e bujqësisë:

E para, ferma mesatare shqiptare mbetet tepër e vogël (rreth 1.2 ha e ndarë në disa parcela), çka e bën të pamundur uljen e kostove me anë të mekanizimit modern.

E dyta, fermeri shqiptar merr mbështetje direkte financiare shumë herë më të ulët se kolegët e tij në Maqedoninë e Veriut, Serbi apo Kosovë. Kjo e bën produktin vendas të patregtueshëm masivisht që në origjinë.

E treta, emigrimi i të rinjve nga zonat rurale dhe plakja e popullsisë në fshat kanë krijuar një krizë akute për krah pune, veçanërisht gjatë sezoneve të vjeljes.

​Pasoja te konsumatori: Ushqime më të shtrenjta dhe varësi nga Importi

​Tkurrja e prodhimit vendas po përkthehet drejtpërdrejt në goditje për xhepat e qytetarëve shqiptarë. Zëvendësimi i prodhimit të munguar vendës me importe i ekspozon konsumatorët ndaj tregjeve ndërkombëtare dhe tarifave të transportit.

​Bujqësia ka shërbyer historikisht si një “amortizator” i inflacionit ushqimor. Me zbehjen e këtij sektori, çmimet e shportës bazë po pësojnë presione të vazhdueshme rritëse, duke e bërë jetesën e shqiptarëve edhe më të kushtueshme.

Nëse nuk ndërhyhet me politika reale mbështetëse, që nga skemat e bashkimit të tokave, subvencionimi i drejtpërdrejtë për njësi prodhimi dhe mbrojtja e zinxhirit të grumbullimit, bujqësia shqiptare do kthehet nga një ish-motor zhvillimi në një sektor mbijetese.

DITA