Versioni zyrtar e lidh largimin me projektet akademike, por përplasja për “superkompaninë” e barnave ngre dyshime të tjera. Ministrja refuzoi të firmoste draftin që përqendron prokurimin, importin dhe shpërndarjen e barnave në një shoqëri të vetme. Rama i kishte lënë afat deri në shtator…
Evis Sala u largua nga Ministria e Shëndetësisë më pak se një vit pasi Edi Rama e prezantoi si një nga prurjet profesionale të qeverisë së tij të katërt.
Sipas raportimeve mediatike, ajo paraqiti dorëheqjen e parevokueshme sot, gjatë mbledhjes së zhvilluar me kryeministrin në Sauk dhe deklaroi se do të vijonte projektet akademike.
Ky shpjegim nuk u jep përgjigje disa zhvillimeve që i paraprinë largimit.
Më 6 gusht, gati një muaj përpara dorëheqjes, në media dolën informacionet e para për një përplasje mes Evis Salës dhe Edi Ramës. Në qendër të mosmarrëveshjes gjendej një projektligj për krijimin e një shoqërie shtetërore që do të merrte kontrollin e zinxhirit të barnave dhe pajisjeve mjekësore në sistemin publik.
Sipas raportimeve tona, Evis Sala kishte shprehur kundërshtime për përmbajtjen e draftit dhe kishte refuzuar ta firmoste në formën ekzistuese. Nga ana e tij kryeministri Rama i kishte lënë ministres afat deri në shtator për ta përfunduar procesin. Në të kundërt, ajo rrezikonte largimin nga qeveria.
Shtatori erdhi dhe Evis Sala dha dorëheqjen.
Përputhja e afatit të raportuar me momentin e largimit nuk e provon vetvetiu përplasjen, por kërkon një shpjegim nga qeveria.
Kryeministria dhe Ministria e Shëndetësisë duhet të bëjnë publik draftin, vërejtjet që ka paraqitur ministrja dhe arsyet pse ajo nuk pranoi ta firmoste.
Projekti nuk krijon vetëm një organ qendror për blerjen e barnave. Sipas përmbajtjes së raportuar, qeveria synon të krijojë një shoqëri aksionare, me kapital 100 për qind shtetëror, e cila do të planifikojë, prokurojë, importojë, magazinojë, transportojë dhe shpërndajë barnat e pajisjet mjekësore për institucionet publike.
Drafti i jep shoqërisë edhe të drejtën për të krijuar kompani të tjera, për të marrë pjesë në shoqëri publike ose private, për të lidhur partneritete publiko-private dhe për të zhvilluar veprimtari prodhuese e tregtare.
Pra, qeveria kërkon të përqendrojë në një strukturë të vetme një pjesë të madhe të tregut farmaceutik publik, prokurimet, importin, depot, shpërndarjen dhe marrëdhëniet me operatorët privatë. Kjo skemë prek miliarda lekë dhe krijon një qendër të re pushteti financiar brenda shëndetësisë.
Kush do ta drejtojë këtë shoqëri? Si do të përzgjidhen partnerët privatë? Kush do të kontrollojë çmimet, kontratat, importet dhe shpërndarjen? Pse qeveria nuk e publikoi draftin për konsultim? Çfarë kundërshtoi konkretisht Evis Sala?
Këto pyetje marrin peshë për shkak të historisë së koncesioneve në shëndetësi. Prokuroria e Posaçme ka hetuar kontrata të këtij sektori, ndërsa qytetarët vazhdojnë të përballen me mungesë barnash, kufizime shërbimesh dhe pagesa nga xhepi.
Vetë Sala zbuloi në mars një prej pasojave të këtij sistemi. Ajo pranoi publikisht se QSUT kufizonte analizat laboratorike pas datës 20 të çdo muaji, kur koncesionari arrinte tavanin financiar. Ministrja premtoi se do ta zgjidhte problemin brenda vitit.
Pak orë më vonë, ministria që ajo drejtonte publikoi një deklaratë tjetër dhe pretendoi se laboratorët nuk kishin ndërprerë shërbimin. Institucioni korrigjoi publikisht ministren e vet. Ky episod tregoi se Sala nuk kontrollonte plotësisht as komunikimin e dikasterit, as mekanizmat financiarë që drejtojnë shërbimet.
Evis Sala erdhi në qeveri nga një karrierë akademike dhe mjekësore jashtë vendit. Ajo nuk vinte nga strukturat e Partisë Socialiste dhe nuk kishte ndërtuar pushtet politik brenda administratës. Rama e përdori profilin e saj ndërkombëtar për t’i dhënë kabinetit pamjen e një qeverie me profesionistë të ardhur nga diaspora.
Përvoja akademike nuk mjaftoi për të ndryshuar një sistem të ndërtuar mbi kontrata afatgjata, interesa private dhe vendime që Kryeministria i merr jashtë ministrive. Sala duhej ose të merrte përgjegjësinë për këtë sistem, ose të largohej prej tij.
Edhe momenti politik i dorëheqjes kërkon vëmendje. Më 24 dhe 25 gusht, Rama mblodhi ministrat në Pogradec dhe kërkoi prej tyre bilancin e punës dhe objektivat për vitin e ardhshëm. Mediat paralajmëruan ndryshime në disa ministri. Pak ditë pas mbledhjes, Sala paraqiti dorëheqjen drejtpërdrejt përpara kryeministrit.
Kjo kronologji krijon dy mundësi. Evis Sala mund të ketë vendosur të largohet pasi kuptoi se nuk mund ta drejtonte ministrinë sipas standardeve të saj profesionale. Rama mund t’i ketë kërkuar dorëheqjen pasi ajo refuzoi të firmoste një projekt që kryeministri kërkonte ta përfundonte brenda shtatorit. Në të dyja rastet, projektet akademike shërbejnë si formulë publike, jo si përgjigje e plotë.
Evis Sala duhet të sqarojë nëse e kundërshtoi krijimin e kompanisë së re të barnave, çfarë përmbante drafti që nuk firmosi dhe nëse Kryeministria ushtroi presion mbi të. Rama duhet të tregojë kush e hartoi projektin, cilët operatorë privatë morën pjesë në përgatitjen e tij dhe kush do të përfitojë nga përqendrimi i tregut farmaceutik.
Dorëheqja e një ministreje përbën vetëm lajmin e parë. Dosja e vërtetë ndodhet te dokumenti që ajo mund të ketë refuzuar të firmosë.
