Izraeli po përgatitet për një përballje të re ushtarake me Iranin, ndërsa zhvillimet politike në Tel Aviv dhe paralajmërimet e fundit nga Teherani kanë shtuar rrezikun e zgjerimit të konfliktit.
Kabineti i Sigurisë i Izraelit, i drejtuar nga kryeministri Benjamin Netanyahu, ka urdhëruar ushtrinë të rrisë gatishmërinë dhe të intensifikojë përgatitjet për një sulm të mundshëm ndaj Iranit.
Sipas transmetuesit publik izraelit KAN, udhëzimet e dhëna nga kabineti mund të çojnë në veprime ushtarake që rrezikojnë të shkaktojnë një luftë të re. Megjithatë, raportimi nuk konfirmon se autoritetet izraelite kanë marrë një vendim përfundimtar për nisjen e sulmit.
Lëvizja e Netanyahut vjen në një situatë të pazakontë politike në Izrael. Kryeministri po drejton një qeveri kujdestare, pasi koalicioni i tij humbi shumicën parlamentare në zgjedhjet e tetorit.
Presidenti izraelit Isaac Herzog i ka dhënë liderit të opozitës, Gadi Eisenkot, mundësinë për të formuar qeverinë e re. Nëse opozita arrin të sigurojë shumicën e nevojshme parlamentare, Netanyahu do të humbasë drejtimin e qeverisë.
Pikërisht në këtë periudhë tranzicioni, Eisenkot ka kundërshtuar përfshirjen e ushtrisë në një operacion të ri kundër Iranit.
Ai i ka kërkuar Netanyahut të mos ndërmarrë veprime ushtarake pa ekzistencën e një kërcënimi të drejtpërdrejtë dhe të menjëhershëm, deri në formimin e qeverisë së re.
Kjo përplasje e vendos çështjen iraniane edhe në qendër të krizës politike izraelite. Netanyahu ka këmbëngulur se operacionet kundër Iranit duhet të vazhdojnë deri në rrëzimin e qeverisë në Teheran, ndërsa opozita kërkon që qeveria kujdestare të mos marrë vendime ushtarake që mund ta përfshijnë vendin në një konflikt më të gjerë.
Nga ana tjetër, Irani ka paralajmëruar se nuk do ta kufizojë përgjigjen ushtarake vetëm në territorin izraelit apo në bazat amerikane në Lindjen e Mesme.
Mohsen Rezaei, këshilltar i udhëheqësit suprem iranian dhe një nga figurat e sigurisë në Teheran, deklaroi për televizionin libanez Al Mayadeen se çdo sulm i ri amerikan do të sillte goditjen e bazave të Shteteve të Bashkuara edhe në vende të largëta.
Sipas tij, objektiva mund të bëhen edhe bazat amerikane në Evropë, nëse ato përdoren për të ndërmarrë sulme kundër Iranit.
Deklarata e Rezaeit, e raportuar nga Reuters më 11 nëntor, e zgjeron paralajmërimin iranian përtej Lindjes së Mesme, megjithëse ai e lidhi shprehimisht goditjen e bazave në Evropë me përdorimin e tyre në operacione kundër Iranit.
Në të njëjtën intervistë, Rezaei bëri të qartë se Teherani nuk pranon të nxjerrë jashtë vendit uraniumin e pasuruar, një nga çështjet kryesore të mosmarrëveshjes me Uashingtonin.
Ai deklaroi se Irani nuk do të lejojë largimin e asnjë sasie të materialit të pasuruar dhe se këtë qëndrim ia ka komunikuar edhe Moskës.
Rusia kishte ofruar më parë mundësinë e transferimit të uraniumit iranian në territorin e saj, si pjesë e një marrëveshjeje të mundshme për të zbutur shqetësimet amerikane mbi programin bërthamor të Teheranit.
Por Rezaei e përjashtoi këtë mundësi, duke argumentuar se Irani ka nevojë për materialin bërthamor për zhvillimin e anijeve dhe nëndetëseve me energji bërthamore.
Çështja mbetet veçanërisht e ndjeshme për shkak të sasisë dhe nivelit të pasurimit të uraniumit iranian.
Sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike, Irani kishte 440.9 kilogramë uranium të pasuruar në nivelin 60 për qind përpara sulmeve izraelite dhe amerikane ndaj objekteve bërthamore në qershor 2025.
Ky nivel pasurimi është shumë më i lartë se ai që kërkohet zakonisht për përdorim civil, ndërsa mbetet e paqartë se sa nga materiali ka mbijetuar pas bombardimeve.
Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli e akuzojnë Iranin se synon prodhimin e armëve bërthamore, por Teherani i mohon këto akuza.
Ndërkohë, rruga diplomatike mbetet e bllokuar. Rezaei deklaroi se aktualisht nuk ka negociata ndërmjet Iranit dhe Shteteve të Bashkuara.
Megjithatë, sipas Reuters, Teherani i ka dërguar Uashingtonit një propozim bërthamor nëpërmjet Katarit. Një zyrtar i lartë iranian ka bërë të ditur se propozimi mund të diskutohet vetëm pasi administrata amerikane të përmbushë shtatë kërkesat e paraqitura nga Irani.
Uashingtoni, nga ana tjetër, kërkon që programi bërthamor të jetë pjesë e çdo procesi fillestar negociatash për përfundimin e luftës ndërmjet dy vendeve.
Kështu, përgatitjet ushtarake izraelite dhe qëndrimi i Teheranit për uraniumin e pasuruar po zhvillohen paralelisht me krizën politike të Netanyahut dhe mungesën e negociatave të drejtpërdrejta mes Iranit dhe SHBA-së.
j.l./ dita
